Չիլէի Թոշակի Համակարգի Տագնապը Եւ Հայաստանը

0 0
Read Time:2 Minute, 24 Second

chile

ԴՈԿՏ. ԱՐԱ ԽԱՆՃԵԱՆ

Կիրակի, Օգոստոս 21ին, Չիլէի մէջ հարիւր հազարաւոր, իսկ կազմակերպողներուն կարծիքով՝ աւելի քան մէկ միլիոն մարդ մասնակցեցաւ ցոյցերու, ամբողջ երկրի տարածքին՝ պահանջելով ներկայ պարտադիր կուտակային թոշակի, այսինքն՝ շուկայական անհատական ֆինանսական հաշիւներու վրայ հիմնուած թոշակային համակարգի վերացումը, ջնջումը:
Աճող դժգոհոթիւնը ներկայ պար-տադիր կուտակային թոշակի համակարգին հանդէպ ծնունդ առած էր թոշակներու ցած ըլլալուն պատճառով: «Ուոլ Սթրի»չ օրաթերթին համաձայն՝ Չիլէի թոշակառուներուն 80 տոկոսը կը ստանայ ամսական թոշակներ, որոնք նուազագոյն աշխատավարձէն պակաս են, իսկ թոշակառուներուն 44 տոկոսը կը ստանայ ամսական գումարներ, որոնք աղքատութեան շեմէն ալ ցած են: Բազմաթիւ չիլիցի տարեցներ չեն կրնար թոշակի անցնիլ ու կը շարունակեն աշխատիլ, որովհետեւ իրենց թոշակը բաւարար չէ արժանավայել կեանք մը ունենալու համար:
Զինուորական մենատէր Օկիւստօ Փինոչէթը, 1981ին հաստատեց հիմնովին պարտադիր կուտակային թոշակի համակարգ մը, ուր աշխատաւորներու թոշակի վճարումներուն 100 տոկոսը կը տրուի պարտադիր կուտակային հաշիւներուն: Անցնող քանի մը տասնամեակներուն, կարգ մը երկիրներ որդեգրեցին թոշակի այնպիսի համակարգեր, ուր աշխատաւորներու թոշակի վճարումներուն մէկ մասը կը տրամադրուի պարտադիր կուտակային հաշիւներուն, իսկ մնացեալ բաժինը կը տրամադրուի կառավարութեան: Շատ քիչ երկիրներ որդեգրած են Չիլէի նման ծայրայեղ, այսինքն՝ 100 տոկոսով, թոշակի պարտադիր կուտակային համակարգ:
Հայաստանի հանրապետութիւնը այդ շատ փոքր թիւով երկիրներէն մէկն է:
Չիլէի պարտադիր կուտակային համակարգի տագնապը շատ այժմէական եւ կարեւոր է, քանի որ անցած քանի մը տասնամեակներուն, Չիլէն գործածուած էր որպէս ամէնէն ցայտուն օրինակը պարտադիր կուտակային համակարգին: Այժմ, այդ ամէնէն ցայտուն օրինակը կը պատրաստուի հրաժարելու ծայրայեղ թոշակի համակարգէն:
Չիլէի նախագահ Միշել Պաչըլէթ յառաջացուց յանձնաժողով մը, որպէսզի մէջտեղ բերէ թոշակի նոր համակարգ մը: Այս յանձնաժողովի նախագահը՝ տնտեսագէտ Տաւիտ Պրաւօ, ըսաւ. «Այժմ Չիլէն մէջտեղ պիտի բերէ հաւասարակշռուած եւ տրամաբանական նոր համակարգ մը»:
Միայն Չիլէն չէ որ պարտադիր կուտակային համակարգը փոխելու մասին կը մտածէ: Փերուի կառավարութիւնն ալ կը պատրաստուի կազմելու յանձնաժողով մը, որպէսզի փոփոխութիւններ մտցնէ իր պարտադիր կուտակային համակարգին մէջ:
Պարտադիր կուտակային համակարգը ունի բազմաթիւ դժուարութիւններ, սակայն վերջերս նոր լուրջ խնդիր մըն ալ աւելցած է անոնց: Վերջին տարիներուն, տնտեսապէս զարգացած երկիրներու մէջ, տոկոսները նուազած են՝ հասնելով գրեթէ զերոյի: Շատ ցած տոկոսները կը պակսեցնեն պարտադիր կուտակային հաշիւներուն շահաւէտութիւնը՝ վնասելով թոշակառուներուն, որոնց ստացած գումարը կախուած է հաշիւներուն շահաւոր ըլլալէն: Այս հանգրուանին, ընդհանուր նախատեսութիւնը այն է, որ յառաջիկայ տարիներուն պիտի շարունակեն մնալ այս ցած տոկոսները։
Հայաստանի կառավարութիւնը 2014ին որդեգրեց Չիլէի նման ծայրայեղ պարտադիր կուտակային համակարգ մը, ուր աշխատաւորներուն կատարած թոշակի վճարումներուն 100 տոկոսը կը տրամադրուի պարտադիր կուտակային հաշիւներուն: Սակայն, երբ տեղի ունեցաւ ժողովրդային զօրաւոր ընդդիմութիւն, կառավարութիւնը որոշեց պարտադիր կուտակային համակարգը գործադրել նախ պետական պաշտօնեաներու պարագային, իսկ Յուլիս 2017ին՝ բոլոր աշխատաւորներուն համար: Մայիս 5, 2016ին, Հայաստանի կառավարութիւնը որոշեց դարձեալ յետաձգել պարտադիր կուտակային համակարգի գործադրութիւնը բոլոր աշխատաւորներուն համար՝ մինչեւ Յուլիս 2018:
Հայաստանի Հանրապետութիւնը պէտք է դասեր առնէ ուրիշ երկիրներու, ինչպէս՝ Չիլէի փորձառութիւններէն: Նախքան Յուլիս 2018ին ծայրայեղ պարտադիր կուտակային համակարգը բոլոր աշխատաւորներուն համար գործադրուիլը, որպէս ժողովուրդ, պէտք է համապարփակ քննարկումներ, ուսումնասիրութիւններ կատարենք եւ որդեգրենք հաւասարակշռուած թոշակային համակարգ մը:
Մինչ այդ, Չիլէի մէջ, պարտադիր կուտակային համակարգի ընդդիմադիրները կը պատրաստուին Նոյեմբեր 4ին գործադրելու ընդհանուր գործադուլ եւ ցոյցեր: Մենք՝ հայերս, պէտք է մօտէն հետեւինք Չիլէի մէջ տեղի ունեցող թոշակի համակարգի տագնապին եւ քաղենք համապատասխան դասեր:

 

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles