ՆՇՄԱՐ.- ՊԱՏԿԵՐՆԵՐ ԱՀԱՒՈՐ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹԵՆԷ ՄԸ…

0 0
Read Time:4 Minute, 9 Second

SM3

Այս տողերուն ընկերացող քանի մը լուսանկարները բնականաբար անկարող են ցոյց տալու օր ըստ օրէ ահագնացող այն ողբերգութիւնը, որ աշխարհս կþապրի վերջին աւելի քան տասը տարիներուն, չըսելու համար՝ վերջին աւելի քան քառորդ դարուն, սկսեալ այն օրէն՝ երբ տագնապներու ցուցակին վրայ, Վիեթնամի, Քորէայի եւ ծայրագոյն արեւելքի այլ երկիրներուն իբրեւ յաջորդներ՝ արագօրէն աւելցան Աֆղանիստանի, Իրաքի, Սուրիոյ, Լիպիոյ, ափրիկեան երկվեցեակ մը երկիրներու անունները, իսկ Եմէնի անունը վերջին ամիսներուն եղաւ նորագոյն «նուաճումը»…
Աշխարհը, մասնաւորաբար եւրոպական երկիրները փոթորկած են: Միայն այս տարեշրջանին, աւելի քան 300,000 բռնագաղթուածներ ողողած են եւորպական երկիրներ՝ արեւելքէն մինչեւ արեւմուտք, ստեղծելով մարդկային ահաւոր ողբերգութիւններ, տնտեսական ու ընկերային անասելի հարցեր: Ողբերգութիւնը վերածուած է անթիւ երեսներով «ադամանդ»ի մը, երեսներէն իւրաքանչիւրը՝ միւսէն աւելի արիւնալի, անմարդկայնութիւն արտացոլացնող։ Օրը՝ նոր, մութ ու կարմիր պատմութիւն մը՝ նոր։
Եւրոպական ցամաք հասնողները բախտաւոր կը սեպուին, որովհետեւ հազարաւորներ, Միջերկրականը կտրելու պահուն, ջրամոյն կþըլլան եւ անոնց թիւը կը գումարուի քաղաքներու մէջ ինկող զոհերու թիւին վրայ: Սուրիացի խեղդամահ անմեղ մանուկի մը պատկերը ցնցեց աշխարհն ու միլիոնաւորներուն խիղճերը. իսկ եթէ բոլոր խեղդամահներուն պատկերները ցուցադրուէին ամէն օր, խիղճերը պիտի… բթանայի՞ն, զգայազրկուէի՞ն պիտի:
ՄԱԿն ու միջազգային բարեսիրական կազմակերպութիւններ, անհատ երկիրներ կը յայտարարեն, որ կարելին կþընեն՝ դժբախտութեան մատնուողներուն օգնութեան ձեռք երկարելու համար: (Թուրքիոյ «բարերարութիւն»ը անշուշտ ունի հակառակին աղաղակող փաստերը): Այս բոլորը՝ շատ բարի: Անդին, մասնաւորաբար Եւրոպայի արեւելքին ու արեւմուտքին միջեւ բանավէճ ծագած է, թէ ո՞ր երկիրը ի՞նչ թիւով գաղթական պէտք է հիւրընկալէ, զանոնք ինչպէ՞ս պէտք է պատսպարել, ո՞վ պատասխանատուութեան բաժին ունի այս ողբերգութեան ստեղծման մէջ եւ, հետեւաբար՝ ո՞վ պէտք է աւելի մեծ պատասխանատուութիւն յանձն առնէ դարմանումի քայլերուն ու միջոցներու ապահովման ծիրին մէջ: Բանավէճերուն մէկ բաժինը կը վերաբերի այս կամ այն երկիրին կողմէ քանի՞ տարուան մէջ քանի՞ գաղթական ընդունելու կամ չընդունելու հարցին (մի՛շտ կայ աժան աշխատող ձեռքեր ներգրաւելու պատմութիւնը), մոռնալով, որ ոմանց համար ի զօրու է «մինչեւ առուն ջուր գայ…» առածին տրամաբանութիւնը:
Ողբերգութեան մէկ այլ երեսն ալ՝ խօսքի այն աճուրդն է, որ ժողովրդային, քաղաքական ու մամուլի մակարդակներուն վրայ կը տարածուի, արդարօրէն կամ անարդարօրէն, թէ՝ Միջին Արեւելքի մէջ քրիստոնեաները հալածանքի թիրախ են (կþանտեսուի այն իրականութիւնը, որ տագնապին մեծագոյն ծանրութիւնը նոյնինքն իսլամներու ուսին բարձած է. սա ոճիրները չքմեղող բան չէ անշուշտ), իսլամներու թիւը աճ կþարձանագրէ Եւրոպայի մէջ, եւրոպական երկիրներ կþիսլամանան (իսկ թէ անոնց քրիստոնեայ ըլլալը ի՞նչ բարիք կը բերէ՝ այլ հարց, որովհետեւ քրիստոնէութեան արժէքները առատօրէն կը մսխուին…), իսկ ամէնէն մտահոգիչը՝ գաղթականներու շարքին են իսլամ ծայրայեղականներ, որոնց դէմ (իբրեւ թէ) պատերազմ հռչակած են Միացեալ Նահանգներ, Ֆրանսա, Անգլիա, մինչեւ անգամ Սէուտական Արաբիա ու դրացի արաբական երկիրներ, նաեւ թշնամի հռչակուած Սուրիան, գործակիցներ՝ Իրաքը, Եգիպտոսը, Լիպիա եւ ափրիկեան այլ երկիրներ:
***
Ո՛չ ոք մատը կը դնէ վէրքին վրայ, հարց տալու՝ թէ աշխարհն ու մարդկութիւնը ինչո՞ւ պէտք է ծանրաբեռնուին նման ողբերգութիւններով: Ի՞նչ պատահեցաւ, որ տասնամեակներու պատմութիւն կերտած այս ողբերգութիւնը յանկարծ ա՛յսօր հրատապ դարձաւ։ Եւրոպական երկիրներ ինչո՞ւ պէտք էր սպասէին մինչեւ ողբերգութեան ա՛յս աստիճան ծանրացումը։
Հարցումներու այլ շարան մը։ Ինչո՞ւ աշխարհի տարածքին, ըստ ՄԱԿի ու այլ պաշտօնական տուեալներու, պէտք է ըլլան շուրջ 15 միլիոն գաղթականներ, որոնք ակամայ լքած են իրենց երկիրները՝ տուն, տեղ, ստացուածք, կեանքի վաստակ, սրտամօտ առարկաներ, հարազատներու գերեզմանները…: Ինչո՞ւ պէտք է գոյանան շուրջ 35 միլիոն «ներքին գաղթականներ», այսինքն՝ իրենց բնակավայր երկրի՝ ապահով նկատուող մէկ այլ քաղաքն ու շրջանը տեղափոխուածներ, որոնց ճակատագիրը տարբեր չէ երկրէն հեռացողներէն, այն իմաստով, որ անոնք ալ կորսնցուցած են տուն-տեղ-ստացուածք-հարազատներ, իսկ միակ բախտաւորութիւնը՝ իրենց հայրենիքի սահմաններէն ներս մնացած ըլլալն է (շատեր՝ այն միակ պատճառով, որ այլ երկիր հասնելու միջոց չեն ունեցած)…: Աւելի քան 50 միլիոն մարդ ինչո՞ւ պէտք է մատնուի մուրացկանի վիճակին, մինչդեռ մինչեւ երէկ, տուեալ երկիրին մէջ տագնապին պայթումէն առաջ, այդ գաղթականները հանգիստ ու բարեկեցիկ կեանք մը կը վարէին, ոչ ոքի կարօտ էին, նման կացութեան մատնուելու մասին չէին կրնար երեւակայել անգամ…
Պաշտօնական այս թիւերը… պաշտօնական են, այսինքն, բռնագաղթի մատնուողներուն իրական թիւը վստահաբար շատ աւելի մեծ է:

TOPSHOTS A dinghy overcrowded with Afghan immigrants arrived on a beach on the Greek island of Kos, after crossing a part of the Aegean Sea between Turkey and Greece, on May 27, 2015. AFP PHOTO / Angelos TzortzinisANGELOS TZORTZINIS/AFP/Getty Images

Ընդունինք. տեղ մը թիւերը կը կորսնցնեն իրենց նշանակութիւնը, սակայն ոչ՝ իմաստը: Բոլորովին այլ պատմութիւն ունին իրենց երկիրները կամովին լքող-հեռացողները: Մենք՝ հայերս ու մեր հայրենիքը՝ Հայաստանը, այս իմաստով պատկառելի՜ փորձառութիւն «շահած» ենք վերջին տասնամեակին…
Ոչ ոք կþըսէ, թէ այս մարդ-արարածները ինչո՞ւ պէտք է մատնուած ըլլան նման դժբախտութեան (բառը տկար է, չէ՞): Ինչո՞ւ պատերազմական գործողութիւնները ա՛յսքան տարածուն, երկարատեւ ու անվերջանալի թուացող պէտք է ըլլան, որպէսզի մարդիկ, իբրեւ կեանք փրկելու միակ միջոց՝ հարկադրուած ըլլան գաղթի ճամբան բռնելու: (Մարդկային արժանապատւութիւնը մեզի թոյլ չի տար բաղդատականներ ընելու այլ արարածներու նկատմամբ արդար հոգածութեան հետ)։SM2
Կարելի է հարցումներուն ցանկը բազմապատկել ու չսպառել։
Մինչդեռ, ամէնէն պարզ լուծումը կը կայանայ հոն, ուր ռազմական գործողութիւնները անյապաղ դադրեցուին (պարզամիտի երեւակայութի՞ւն, սին բաղձա՞նք, արդեօք): Ո՞վ կը կասկածի, որ անիմաստ ռազմադաշտի վերածուած երկիրներուն մէջ եթէ վաղը խաղաղութիւն հաստատուի եւ վերստեղծուին ապրուստի քիչ թէ շատ տանելի պայմաններ, յաջորդ օրն իսկ միլիոնաւոր բռնագաղթուածներ կը վերադառնան իրենց տուները, կը վերաշինեն քանդուածն ու կը վերականգնեն փոշիացածը: Միակ անդառնալին՝ զոհ գացողներն են, միլիոնաւոր զոհերը, որոնք կարմիր ներկած են 20րդէն 21րդ դար անցումի պատմութեան էջերը:
Ահա թէ ինչպէ՛ս կը լուծուի ահաւոր տագնապը: Ա. եւ Բ. Աշխարհամարտերը, շատ մը բաներու կողքին, նաեւ ա՛յս ճշմարտութիւնը սորվեցուցած են մարդկութեան: Չյայտարարուած Գ. Աշխարհամարտին ելքը չի կրնար տարբեր ըլլալ:
Եւ ո՞վ կþըսէ, որ խաղաղ աշխարհ մը նուազ շահաբեր է…:
Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ
Սեպտեմբեր 7, 2015

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԾԱՒԱԼՈՂԱՊԱՇՏ ԱԼԻԵՒԻ ՅԱՐՁԱԿՈՂԱԿԱՆԸ
Next post Պելճիքայի Խորհրդարանական Պատուիրակութեան Այցելութիւնը

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles