ՄԻՋԻՆ ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ «ՍՏԵՂԾԻՉ ՔԱՈՍ»

0 0
Read Time:8 Minute, 52 Second

p10-11
Վահան Գ. Պզտիկեան

bzdikian2006 թուականի ամրան, Իսրայէլ- Հըզպալլահ պատերազմի ընթացքին, երբ Իսրայէլեան բանակը կը ռմբակոծէր Լիբանանը, պատճառելով մարդկային, նիւթական եւ ենթակառուցային հսկայ վնասներ, թղթակիցներու հարցումներուն պատասխանելով, Քոնտոլիզա Ռայս, օրուայ ԱՄՆ-ի Արտաքին Գործոց Նախարարը, բացատրեց թէ պատահածը՝ «Ստեղծիչ Քաոս» (Creative Chaos) մըն է, որ «Նոր Միջին Արեւելք»ի ծննդաբերութեան ցաւերը կը պատճառէ:

Ցաւերը զօրաւոր էին, սակայն «Նոր Միջին Արեւելք»ի ծնունդը՝ վիժումի ենթարկուեցաւ…:
Իսրայէլեան, պարտութեան համազօր, ոչ-յաղթանակը շեղեց գործընթացը եւ անտեղեակ դիտորդին համար «Նոր Միջին Արեւելք»ի գաղափարը առեղծուած մնաց: Սակայն ծրագիրը մնաց ի զօրու:

«Նոր Միջին Արեւելք»ի պատկերացումը

«Նոր Միջին Արեւելք»ի գաղափարը գոյութիւն ունեցած է տասնամեակներէ ի վեր. այդ կը կոչուէր Քիսինճըրեան ծրագիր, որու առաջին փորձը եղաւ 1974-ին, Կիպրոսի բաժանումով: Ծրագիրը կը կայանայ Միջին Արեւելքը բաժնելու ցեղային, կրօնական հիմքերով փոքր պետութիւններու կայացման, որոնք նոյնիսկ եթէ իրար դէմ տեւական պատերազմներու մէջ չըլլան, որեւէ ատեն կարողականութիւնը չունենան Իսրայէլի ապահովութեան սպառնալու: Այս ծրագիրը, ընկերակցող քարտէսներով, տեսութեան վերածուեցաւ Ռալֆ Փիթըրզ անունով հանգստեան կոչուած ամերիկեան բանակի (lieutenant-Colonel) սպայի մը կողմէ եւ այսօր ան ուսուցման նիւթ կը հանդիսանայ ամերիկեան զինուորական աքատեմիաներու եւ ՆԱԹՕ-ին մէջ:
«Նոր Միջին Արեւելք»ի ստեղծման գործընթացի շեղումի տարողութիւնը լաւապէս ըմբռնելու համար հարկ է վերադառնալ 2003-ի Իրաքեան պատերազմի հետեւանքներուն, երբ Սատտամ Հիւսէյնի իշխանութեան փլուզումով, քիւրտ եւ մանաւանդ Իրաքի ժողովուրդի մեծամասնութիւնը կազմող p10-11 dՇիա բնակչութիւնը շունչ առաւ, տասնամեակներու հալածանքէ ետք:
Նոր շունչով եւ անիրաւուածի վճռակամութեամբ, Իրաքեան, ընդյատակեայ դարձած, Շիաներու «Իսլամական Տա՛ւա» (Իսլամական կոչ) կուսակցութիւնը եւ նորաստեղծ կրօնա-քաղաքական կազմակերպութիւններ, Մոքդատա Էլ Սատր-ի նման կրօնական անձնաւորութիւններու ղեկավարութեամբ, հրապարակ ելան ու Պարսկաստանի օրհնութեամբ եւ օգնութեամբ զինեալ պայքար բացին, իշխանութեան հասնելու նպատակով:
Ամերիկա -Պարսկական սուր հակամարտութեան պատճաոով, շուտով Իրաք գտնուող 100 -130 հազար բանակայինները շարժուն թիրախները դարձան Շիա մարտական ուժերուն: Տարբեր կազմակերպութիւններ ( Իսլամ Սիւննի համայնքի անդամներէ բաղկացած) եւս կը պայքարէին Ամերիկեան նէրկայութեան դէմ, ներքին թէ արտաքին դրդապատճառներով:
Զինեալ ընդդիմադրութեան հետեւանքը եղաւ այն՝ որ ԱՄՆ արագացուց Իրաքէն իր ուժերը քաշելու որոշումը ու որոշումի գործադրութեամբ, հոն հաստատուեցաւ կառավարութիւն մը, որ նկատի առած ուժերու համեմատութիւնը՝ անցաւ պարսկամէտ կազմակերպութիւններու ուղղակի հակազդեցութեան տակ:
Վերջին հաշուարկով Իրաքի մէջ ամերիկեան զինուորական յաղթանակը ԱՄՆի համար վերածուած էր քաղաքական եւ ռազմավարական մղձաւանջի, Աֆղանիստանի արեւմտեան պարսկախօս շրջանէն մինչեւ Միջերկրականի ափը, անցնելով Պարսկաստանէն, Իրաքէն, ներառելով Սուրիան եւ Լիբանանի հարաւը որ վերածուած էր պարսկական ազդեցութեան գօտիի: Այս իրավիճակը ահազանգ հնչեցուցած էր նաեւ Իսրայէլի մէջ ու խոր մտավախութիւն Պարսկաստանի կրօնական, քաղաքական եւ տնտեսական մրցակից՝ Ծոցի Արաբական Էմիրութիւններու մէջ:
Չէզոքացնելու համար Պարսկական շրջանային ազդեցութիւնը եւ տեւական կերպով երաշխաւորելու համար Իսրայէլի ապահովութիւնը անհրաժեշտ էր «Նոր Միջին Արեւելք»ի ստեղծումը: 2006-ի Հըզպալլան Հարաւային Լիբանանէն տեղահանելու Իսրայէլեան ձախող փորձէն ետք, «Նոր Միջին Արեւելք»ի ստեղծման համար շատ աւելի հիմնական քայլեր պէտք էր առնուէին:

«Նոր Միջին Արեւելք»ի ծրագրի իրականացման յաջորդ քայլերը

Պարսկաստանի գերիշխանութիւնը շրջանէն վերացնելու համար, «Նոր Միջին Արեւելք»ի ծրագրի իրագործման առաջին հանգրուանը կը կայանար Իրաքի, Սուրիոյ եւ Լիբանանի բաժանումին մէջ: Իրաքի մէջ, Իսրայէլի եւ Թուրքիոյ դաշնակից, Քրտական ինքնավար շրջանի ստեղծումով, բաժանման առաջին քայլը առնուած էր, սակայն երկրի մնացեալ տարածութիւնը կը գոյատեւէր իբրեւ մէկ ամբողջութիւն՝ Շիա մէծամասնութեամբ պարսկամէտ կառավարութեան հսկողութեան տակ: Հարկ էր Սիւննի բնակչութեան ապրած տարածաշրջանները անջատել:p10-11 b
Սուրիա Պարսկաստանի դաշնակից էր եւ իշխող փոքրամասնութիւնը կրօնքով Շիաներէ յառաջ եկած Ալաւի դաւանանքին կը պատկանէր: Հոս եւս Սիւննի դիմադրութեան կարիքը կար որպէսզի չկարենար երկրին տիրանալ իր ամբողջութեան մէջ, բայց կարենար երկիրը բաժանումի առաջնորդել: Լիբանանի մէջ արդէն գոյութիւն ունէր հակա-Հըզպալլա Սիւննի ճակատ մը, որ հարկ էր աշխուժացնել եւ աւելի մարտունակ ուժերով օժտել:
2010 Մարտին սկսան խլրտումները Սուրիոյ Տարաա քաղաքին մէջ, որոնք շուտով վերածուեցան քաղաքացիական պատերազմի ամբողջ երկրի տարածքին: Տեղացի Սիւննի համայնքի ըմբոստ զինեալները բաւարար չէին համեմատաբար հզօր սուրիական բանակին լուրջ մտահոգութիւն պատճառելու համար, սակայն շնորհիւ տասնեակ հազարաւոր վարձկան կռուողներու եւ աստղաբաշխական գումարներու հասնող զինամթերքի առաքումով՝ պատերազմը շարունակուեցաւ եւ մօտ օրէն պիտի թեւակոխէ իր հինգերորդ տարին, առանց յաղթողի կամ յաղթուողի:
Վարձկաններու եւ զինամթերքի առաքումը տեղի կÿունենայ Թուրքիոյ վրայով եւ իր հսկումով: Թուրքիա քաջածանօթ ըլլալով Սուրիոյ բաժանումի ծրագրին, կը ձգտի հողատարածք մը ապահովել Սուրիոյ հիւսիսային սահմանի լման տարածքին վրայ, ներառնելով Հալէպ քաղաքը, Օսմանեան կայսրութեան լուծին տակ գտնուած հողամասերու վերադարձի երազով: Նոյն ատեն Թուրքիա կÿուզէ Սուրիոյ քիւրտ փոքրամասնութեան չէզոքացումը, տրուած ըլլալով անոնց Քիւրտիստանի Աշխատաւորական Կուսակցութեան (PKK) հետ ունեցած սերտ գործակցութիւնը: Իսկ Թուրքիոյ հիմնական նպատակը՝ Միջին Արեւելքի Մահմետականութեան ղեկավարի դիրքին հասնիլն է:
Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմի հակակառավարական ուժերու ֆինանսաւորումը կÿապահովուի մեծ համեմատութեամբ Սէուտական Արաբիոյ եւ Քաթարի կողմէ, ուղղակի կամ անուղղակի միջոցներով: Սէուտական Արաբիան անկախ իր ունեցած սուր հակամարտութիւնէն Պարսկաստանի դէմ իրենց շրջանային ուժ դառնալու պայքարին մէջ, Քաթարի հետ տնտեսական հսկայ ակնկալութիւններ ունին, որոնք կախեալ են պատերազմի արդիւնքէն:

Տնտեսական ազդակներ

Սէուտական Արաբիան եւ Քաթարը կը ծրագրեն իրենց քարիւղը եւ բնական կազը քարիւղամուղի եւ կազամուղի միջոցաւ հասցնել Միջերկրական, անկէ արտածելու համար դէպի Եւրոպա, նպատակ ունենալով մրցակցիլ ռուսական քարիւղի եւ կազի հետ: Աշխարհագրականօրէն, քարիւղի եւ կազի խողովակները Ծոցի երկիրներէն Միջերկրականի Արեւելեան ափը կրնան հասնիլ միայն ու միայն Սուրիական հողատարածքը կտրելով, բան մը որ անկարելի կը թուի ըլլալ այնքան ատեն, որ Ռուսաստանի դաշնակից իշխանութիւններ կան սուրիական պետութեան գլուխը:
Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք Ռուսաստան կորսնցուց իր գերպետութեան հանգամանքը, թողնելով ԱՄՆ-ն իբր միահեծան տէրը պետութիւններու ճակատագրին, սակայն շնորհիւ իր հսկայ բնական հարստութիւններուն ու տնտեսապէս աստիճանաբար հզօրացման, սկսաւ իր տեղը վերակերտել միջազգային քաղաքական բեմին վրայ: Այդ գործընթացի զինուորական առաջին արտայայտութիւններէն մէկը եղաւ 2006-ի Լիբանանի պատերազմին, երբ Ռուսաստան Սուրիոյ միջոցաւ Հըզպալլային հասցուց հակաթանկ որակականօրէն գերազանց հրթիռներ, որոնք հսկայ նիւթական վնասներ պատճառելով իսրայէլեան բանակին՝ վերջ դրին պատերազմին:
ԱՄՆ հետամուտ ըլլալով Ռուսաստանի տնտեսական հզօրացումը կասեցնելու, կամ շրջելու, գլխաւոր միջոցներէն մէկը նկատեց Ռուսաստանի ուժանիւթի շուկայի (Եւրոպայի) մէջ լուրջ մրցակցութիւն յառաջացնել: Այդ դերը վիճակուեցաւ Սէուտական Արաբիոյ եւ Քաթարին, որոնք, իբրեւ մրցակից մտնելով սոյն շուկային մէջ եւ այդպիսով մեծամեծ նիւթական ակնկալութիւններ ունենալով՝ պէտք է հոգային շրջանին մէջ տարուող պատերազմներու ֆինանսաւորումը:

Պատերազմի երկրորդ փուլը

p10-11cՍուրիոյ քաղաքացիական պատերազմը սկսելէ չորս տարի ետք, հակառակ գործածուած հսկայական միջոցներուն, ակնկալուած արդիւնքները հեռու էին իրագործուելէ, շնորհիւ Ռուսաստանի, Պարսկաստանի եւ Հըզպալլայի քաղաքական, զինուորական եւ նիւթական օժանդակութիւններուն՝ Սուրիական իշխանութիւններուն:
Ընդիմադիր «ըմբոստ» ուժերու ճակատը հեռու էր լուրջ վտանգ մը ներկայացնելէ իշխանութիւններուն, ներքին մրցակցութիւններու, պառակտումներու եւ հակասութիւններու պատճառով: Հարկ էր կուր կազմակերպութեամբ մը պայքարը շարունակել:
Գետնի վրայ կռուող կազմակերպութիւններէն երկուքը միայն, «Ժապհաթ Էլ Նուսրա» եւ «Տահէշ» (ISIS), թրծուած ըլլալով Իրաքի մէջ հակա-ամերիկեան զինեալ ըմբոստութեան եւ քաղաքացիական պատերազմին մէջ, իրենց կազմակերպուածութեամբ եւ մարզումի մակարդակով՝ կարողականութիւնը ունէին լուրջ սպառնալիք դառնալու Սուրիոյ եւ Իրաքի իշխանութիւններուն: Այս երկու կազմակերպութիւնները հակառակ որ «Քայիտա»ի թոյլ ցանցի Իրաքեան եւ Սուրիական անուանական թեւերը կը կազմէին, Սուրիոյ պատերազմի առաջին օրերէն իսկ կը գտնուէին սէուտական, քաթարական եւ թրքական ազդեցութիւններու տակ:
Վերոյիշեալ երկու կազմակերպութիւնները 2014-ի սկիզբը իրենց զէնքերը դարձուցին իրենց երբեմնի զինակիցներուն դէմ, յաճախ անոնք զինաթափ ընելով կամ իրենց շրջաններու հակակշիռը ձեռքերնին առնելով, մղելով անոնց որ միայն անուանական ներկայութիւն մը պահեն: 2014 Փետրուարին «Տահէշ» պաշտօնապէս բաժնուեցաւ «Քայիտա»էն եւ նոյն տարուայ Յունիսին, կայծակնային արագութեամբ յաղթանակներ տանելով, Իրաքի ու Սուրիոյ մէջ հսկայ տարածութիւններ գրաւելով՝ հռչակեց «Իսլամական Պետութիւն»ը:
Այս շրջանին «Ժապհադ Էլ Նուսրա» կը հակակշռէր Սուրիոյ հարաւ-արեւմտեան՝ Յորդանանի, Իսրայէլի եւ Լիբանանի սահմանամերձ շրջանները, հասնելով մինդեւ Դամասկոսի արուարձանները: Սուրիոյ հիւսիս-արեւմուտքը տեւական մակընթացութիւններու բեմը կը հանդիսանար երկու ընդդիմադիր կազմակերպութիւններու, քրտական ուժերու եւ սուրիական բանակի միջեւ: Սակայն «Իսլամական Պետութեան» ստեղծումն էր որ իրաւ երկրաշարժ ստեղծած էր շրջանի ուժերու վերադասաւորման մէջ:
«Տահէշ»ի ստեղծած «Իսլամական Պետութիւն»ը կը տարածուէր Իրաքի եւ Սուրիոյ մեծամասնութեամբ Սիւննի շրջաններուն վրայ, մօտաւորապէս Անգլիոյ տարածութեամբ երկիր մը որ Իրաք-Սէուտական սահմանէն կÿերկարի մինչեւ Սուրիա-Թուրքիա սահմանը, կտրելով Պարսկաստանի եւ Սուրիոյ հողային կապը, երկուքի բաժնելով պարսկական ազդեցութեան գօտին, հետեւաբար անհամեմատօրէն տկարացնելով անոր շրջանային քաղաքական ներուժը:
Այս յաղթանակները կարելի եղաւ իրագործել Իրաքեան բանակի Սիւննի դժգոհ տարրերու «Տահէշ»ի միացումով, Սատտամ Հիւսէյնի վերապրող բարձրաստիճան Իզզադ Տուրիի նման փորձառու սպաներու օժանդակութեամբ եւ շրջանի Սիւննի, կարավառութենէն դժգոհ, ցեղախումբերու միացումով: Նորաստեղծ իշխանութիւնը թալանելով շրջանի դրամատուները եւ գրաւելով Իրաքեան կարգ մը եւ Սուրիական համարեայ բոլոր քարիւղի հանքերը՝ տիրացաւ նիւթական մեծ հարստութեան եւ եկամուտի աղբիւրներու, ինքնաբաւ ըլլալու տարողութեամբ:
«Տահէշ»ի զինուորական յաջողութիւնները եւ «Իսլամական Պետութեան» ստեղծումը, իր աշխարհագրական դիրքով, անմիջական հետեւանքներ ունեցան շրջանի քաղաքական հաւասարակշռութեան խախտումին մէջ:
Պարսկաստան ընդունեց իր հաւատարիմ դաշնակից՝ Իրաքի վարչապետ Նուրի Էլ Մալիքիի հեռացումը իշխանութենէն, որուն փոխարինեց Հայտար Էլ Ապատի, որ պատրաստ է գործակցելու Արեւմուտքի հետ «Իսլամական Պետութեան» վտանգը կասեցնելու նպատակով: Անշուշտ ամէն քաղաքական կամ զինուորական օժանդակութիւն իր գինը ունի, որ պարտաւորութիւններ կը ստեղծէ ստացողի ուսերուն:
Սէուտական Արաբիա, Քաթար եւ Թուրքիա աւելի անզիջող դարձան Սուրիոյ իշխանութիւններուն հանդէպ, երբ իրենց հովանաւորած ուժերը իրարայաջորդ նահանջներէ ետք, վերջապէս կրցան լուրջ եւ իրողական վտանգ մը կազմել երկրի ամբողջութեան ու իշխանութեան գոյատեւման նկատմամբ:
Թուրքիա սկսաւ պահանջել Սուրիոյ Հիւսիսը, որ ուզեց վերածել իր ազդեցութեան գօտիի, նոյն ատեն բացայայտօրէն օգնելով «Տահէշ»ը, որ Սուրիոյ քրտական YPG (Քիւրտիստանի Աշխատաւորական Կուսակցութեան PKK-ի զինակից) կազմակերպութեան բնաջնջումը իրագործէ: Թուրքիա նոյնիսկ իր տասնամեակներու սերտ դաշնակից՝ ԱՄՆի ճնշումներուն դիմադրեց, արգիլելով PKK-ի զինեալներուն որպէսզի սահմանը կտրեն եւ օգնութեան հասնին իրենց ազգակից եւ դաշնակից սուրիացի քիւրտերուն:

«Իսլամական Պետութիւն»ը տուեալ ուժ եւ գործիք

Իսլամական Պետութեան ստեղծումով յառաջացած հաւասարակշռութիւններու խախտումին ընկերացաւ նաեւ հսկայ տարողութեամբ հոգեբանական պայքար մը, մղուած Տահէշի կողմէ, իրենց անմարդկային վայրագութիւնները ցուցադրող երիզներու ցրւումով, կրօնատեղիներու հրկիզումով, տարբեր դաւանանքներու եւ ազգութիւններու հալածանքով, կիներու նկատմամբ անընդունելի կեցուածքով, ժողովուրդի կեղեքումով, մինչեւ որ ներքին թէ արտաքին հանրային կարծիքը պատրաստ եղաւ որեւէ փրկարար ուժ ընդունելի գտնել՝ կացութիւնը բարեփոխելու համար:
Այս պահուն էր երբ Միացեալ Նահանգները սկսաւ օդային ռմբակոծումները Տահէշի դէմ: Սակայն ռմբակոծումներու թիրախները ենթադրել կուտար, թէ որոշ կարմիր գիծեր կային (Իրաքեան Քիւրտիստանի մայրաքաղաք՝ Իրպիլ, Ջուրի ամբարտակ, քարիւղի որոշ զտարաններ, եւլն.) որոնք կարելի չէր Տահէշին կտրել ու անցնիլ: Քոպանիի, ռազմավարական աննշան աւանի մը պաշարումը շաբաթներով օդային ռմբակոծումներու առիթ տուաւ, սակայն Իսլամական Պետութեան ուժերու Պաղտատէն 10 մղոն հեռաւորութեան վրայ հասնիլը՝ որեւէ հակազդեցութիւն չյառաջացուց: p10-11f

Վերջապէս, Նոյեմբեր 7, 2014-ին նախագահ Օպամա որոշեց 1500 ամերիկացի զինուորականներ ղրկել Իրաք, միանալու հոն գտնուող նոյն թիւով զինուորական մասնագէտերու, Իրաքեան եւ Քրտական բանակներու յաւելեալ մարզումի նպատակով: Ամերիկեան զինուորական վերադարձը Իրաք պիտի սահմանափակուի այսքանո՞վ, թէ այս առաջին ալիքն է աւելի մեծ ներկայութեան մը ստեղծումին, երկարաշունչ պայքարի մը նախատեսութեամբ:
Նոյեմբեր 11, 2014-ի լրատուութեան համաձայն, «Իսլամական Պետութեան» Խալիֆան, Ապու Պաքր Էլ Պաղտատի, ծանրօրէն վիրաւորուած է Ամերիկեան օդուժի ռմբակոծումներէն. թէ իր անհետացումով ի՞նչ պիտի ըլլայ Տահէշի ճակատագիրը՝ անյայտ է: Նոր ղեկավարը արդեօ՞ք տարբեր դեր ունի խաղալիք: Արդեօ՞ք «Իսլամական Պետութիւն»ը կոչուած է գոյատեւելու եւ Արաբական Իրաքի բաժանումը ամբողջացնելո՞ւ, նոյն ատեն Սուրիայէն մաս մըն ալ անդամահատելով: Ի՞նչ պիտի ըլլայ Սուրիոյ Քիւրտերու ճակատագիրը. արդեօ՞ք Սուրիոյ բաժանումով քիւրտերը պիտի անկախանան եւ իրենց նոր կացութիւնը վարակիչ պիտի ըլլա՞յ Թուրքիոյ քիւրտերուն համար: Արդեօք Սէուտական Արաբիան պիտի կարենայ «Իսլամական Պետութեան» քարիւղին տիրանալ, թէ՞ Տահէշը պիտի կարենայ բաժանել Սէուտական Արաբիան:

Ի՞նչ կրնայ բերել ապագան

p10-11eՎերեւի հարցականները եւ բազմաթիւ ուրիշներ առկայ են Միջին Արեւելքի ներկայ «ստեղծիչ» կամ «քանդիչ» քաոսին մէջ: Բազմաթիւ զինուորական, քաղաքական եւ ակադեմական անձնաւորութիւններ կը նախատեսեն երկարաշունչ արիւնալի պայքար եւ սահմաններու վերադասաւորում: Կարծիքներու հասարակ յայտարարը այն է, թէ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի յաջորդող Միջին Արեւելեան սահմանները՝ գծուած Սայքս-Փիքոյի համաձայնութեամբ, այլեւս ի զօրու չեն:
Գոյութիւն ունին շրջանային ուժեր՝ Պարսկաստան, Սէուտական Արաբիա եւ Թուրքիա, որոնք կը պայքարին Իսլամական Աշխարհի գերակայութեան հասնելու: Գերպետութիւնները կը մրցակցին շրջանին մէջ տնտեսական շահերու ապահովման եւ իրենց քաղաքական ազդեցութեան տարածման նպատակով: Դերակատարները (մեծ թէ փոքր) բազմաթիւ են, դաշինքներ կը կնքուին եւ կը քակուին ամեն անկիւնադարձի. անսպասելի համաձայնութիւններ եւ դաւաճանութիւններ սովորական եղելութիւններ են:
Այս բոլոր ուժերու եւ արարքներու ներգործութեան արդիւնքը պիտի որոշէ Միջին Արեւելքի ապագան, հիմնուած միայն երկու անխախտ սկզբունքներու վրայ՝ Իսրայէլի ապահովութեան եւ ուժանիւթի հայթայթման ապահովման:

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

2 thoughts on “ՄԻՋԻՆ ԱՐԵՒԵԼԵԱՆ «ՍՏԵՂԾԻՉ ՔԱՈՍ»

  1. Great analysis, thank you Vahan, it is an accurate depiction of events taking place in Middle East. Israel can not survive in a hostile environment like this one. Its self disintegration has just begun. And Nato/USA/UK coalition is pathetic and failing , pretty much everywhere. We have other players , other superpowers replacing the western hegemony, too bad the Middle East is their stage , their battleground, as well as Ukraine. We have to be patient.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles