ՀԱՅԱՍՏԱՆ – ԹՈՒՐՔԻԱ ՍԱՀՄԱՆԻՆ ՄԱՍԻՆ

0 0
Read Time:2 Minute, 23 Second

Ա.Ա.

Հայաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ սահմաններու յստակացման մասին Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարին յայտարարութիւնը ճիշդ է, որ հերքուեցաւ Երեւանի իշխանութիւններուն կողմէ, բայց ցոյց տուաւ Կարսի վիճահարոյց համաձայնագրի հիմամբ Թուրքիոյ սահմաններուն ճանաչումը ապահովելու Անգարայի միտումները։
Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարար Մեւլութ Չաւուշօղլու Մոնթէվիտէոյէն Անգարա վերադարձին՝ պատասխանելով լրագրողներու հարցումներուն, յայտարարեց, որ Երեւան եւ Անգարա հասած են համաձայնութեան, քննարկելու համար երկու երկիրներուն միջեւ սահմաններու յստակացման հարցը։
«Պիտի քննարկուին ապագային առնուելիք տարբեր քայլեր», ըսաւ Չաւուշօղլու՝ նշելով, որ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ սահմանները կրկին որոշելու հարցին շուրջ համաձայնութիւնը օրակարգի վրայ է։ Ան նաեւ հաւանական նկատեց, որ ստեղծուի թուրքեւհայկական միացեալ յանձնաժողով մը, ինչպէս կ՛ակնկալուի Ատրպէյճանի եւ Հայաստանի պարագային։Երեւան կտրականապէս հերքեց նման համաձայնութեան մը գոյութիւնը։ Արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Վահան Յունանեան շեշտեց,որ նման հարց օրակարգի վրայ չկայ։
Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարին այս յայտարարութեան էութիւնը լաւապէս հասկնալու համար պէտք է նկատի ունենալ անոր ետին թաքնուած իսկական նպատակը։
Հայաստանի եւ Թուրքիոյ սահմանները ճշգրտուած են Կարսի վիճահարոյց համաձայնագրին հիմամբ։ Հոկտեմբեր 13, 1921-ին Կարսի մէջ ստորագրուեցաւ այս համաձայնագիրը, որ խորքին մէջ Մարտ 16, 1921-ին կնքուած Մոսկուայի համաձայնագրին դրոյթներուն հաստատումն էր՝ Թուրքիոյ եւ Անդրկովկասեան երեք հանրապետութիւններուն միջեւ։Մոսկուայի համաձայնագիրը փաստօրէն Հայաստանի գրեթէ կէսը բաժնեց ստալինեան Ռուսիոյ եւ Քեմալական շարժումին միջեւ։ Կարսի համաձայնագիրը այս բաժանումը «կը վերահաստատէր» Թուրքիոյ «Ազգային Մեծ Ժողով»-ին եւ Հայաստանի, Ատրպէյճանի եւ Վրաստանի միջեւ։
Կարսի համաձայնագրով Ախուրեան եւ Արաքս գետերը վերածուեցան սահմաններու։Հայաստան կորսնցուց Կարսի նահանգը՝ Կարս, Արտահան, Ղարաքիլիսէ, Կաղզուան եւ Օլթի քաղաքներով, ինչպէս նաեւ՝ Անիի աւերակներով։Երեւանի Սուրմալու գաւառը՝ Արարատ լեռով, Իգդիր եւ Կողբ քաղաքներով։ Այս շրջանները յանձնուեցան Թուրքիոյ։ Իսկ Նախիջեւանը յանձնուեցաւ Ատրպէյճանի։ Պէտք է նշել,որ Կարսի համաձայնագիրը հայկական կողմին պարտադրուեցաւ Ստալինի կողմէ։ Ասիկա առաւել կը յստականայ, երբ նկատի կ՛ունենանք հայկական կողմի ներկայացուցիչները՝ Ասքանազ Մռաւեան եւ Պողոս Մակինցեան։Երկու դրածոյ համայնավարներ, որոնք Ստալինի հլու հնազանդ կամակատարներն էին։
Ինչ կը վերաբերի համաձայնագրին կողմերուն լիազօրութիւններուն, ապա ո՛չ թրքական, ո՛չ ալ հայկական կողմին ներկայացուցիչները ունէին նման լիազօրութիւն։ Թուրքիոյ Ազգային Մեծ Ժողովին անունով Կարսի համաձայնագիրը ստորագրեց Գեազիմ Գարապեքիր, որ Աթաթուրքի շարժումը, եւ ոչ թէ Օսմանեան Թուրքիոյ օրինական իշխանութիւնները կը ներկայացնէր։ Մոհամէտ վեցերորդ սուլթանը միայն Նոյեմբեր 1922-ին հեռացաւ Թուրքիայէն եւ մինչեւ այդ պահը սուլթանն էր օրինական իշխանութիւնը։Իսկ Աթաթուրք Կարսի համաձայնագրին կնքման օրերուն պարզապէս քրէական յանցագործ մըն էր, որ փախստականի կարգավիճակ ունէր։Պէտք է շեշտել, որ Թուրքիոյ Զինուորական ատեանը Աթաթուրքի դէմ մահապատիժ վճռեց Մայիս 11, 1920-ին, իսկ Մայիս 24, 1920-ին ատեանին վճիռը հաստատուեցաւ Մոհամէտ վեցերորդի կողմէ։Հետեւաբար Գարապեքիր կը ներկայացնէր մահապատիժի ենթակայ քրէական յանցագործ մը եւ ոչ թէ Օսմանեան Թուրքիոյ օրինական իշխանութիւնները։
Կարսի համաձայնագիրը օրինական չէ նաեւ վաւերացուած չըլլալուն համար։ Խորհրդային արխիւներու մէջ պահուած փաստաթուղթերը կը հաստատեն, որ այս համաձայնագիրը վաւերացուած չէ Հայաստանի, Ատրպէյճանի եւ Վրաստանի կողմէ։ Միայն Թուրքիոյ «Ազգային Մեծ Ժողով»-ը զայն վաւերացուցած է Մարտ 16, 1922-ին, իսկ համաձայնագրին փաստաթուղթին փոխանակումը կատարուած է Երեւանի մէջ,  Սեպտեմբեր 11, 1922-ին։
Այս բոլոր տուեալները ի մտի ունենալով է, որ հարց պէտք է տալ, թէ Թուրքիոյ արտաքին գործոց նախարարը ինչ նպատակ կը հետապնդէ՝ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ սահմաններու յստակացման պահանջ դնելով։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles