ԿՈՄԻՏԱՍ ՎԱՐԴԱՊԵՏ՝ ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ-ԴԱՍԱԿԱՆ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹԵԱՆ ՀԻՄՆԱԴԻՐԸ – Գ.

0 0
Read Time:2 Minute, 15 Second

P13

ԱՐՍԷՆ ՍԱՅԵԱՆ

Շարունակելով մեր ակնարկը Կոմիտաս Վարդապետի կեանքին ու գործունէութեան մասին, կը նկատենք որ Կոմիտաս 1904¬թուականին կը ձեռնարկէ իր մտադրած առաքելութեան՝ ճանչցնել հայ երգը օտարին եւ հայուն հաւասարապէս։ Կը շրջի Կովկասի բոլոր մեծ կեդրոնները տալով համերգներ եւ դասախօսութիւններ։

1906 թուականի Դեկտեմբեր 1-ին Փարիզի մէջ, ֆրանսացիներէ կազմուած երգչախումբով կու տայ իր մեծ համերգը, որ աննկարագրելի խանդավառութիւն կը ստեղծէ։ Ապա կþանցնի Զուիցերիա, ուր նոյնպէս կը դառնայ ժողովրդային հիացմունքի առարկայ։

1907-ին Էջմիածին է դարձեալ, ամբողջութեամբ կը նուիրուի հայ երաժշտութեան ուսումնասիրութեան։ Նոյն միջոցին կþաշխատի Յովհաննէս Թումանեանի ՝՝Անուշ՝՝ը օփերայի վերածելու։ Կոմիտաս փառքի պատուանդանին վրայ է։ Սակայն անխառն չէ իր գտած հոգեկան բաւարարութիւնը։ Պահպանողական մամուլը սուր կերպով կը քննադատէ զինք։ Նախանձէ տարուած միաբանները հաշտ աչքով չեն դիտեր իր գտած յաջողութիւնները։ Հալածանքը կը սկսի նաեւ վանքէն ներս։ Կը տիրէ անշնչելի մթնոլորտ։ Կոմիտաս կը վճռէ հեռանալ Էջմիածնէն եւ օրին մէկը Իզմիրլեան նորընտիր կաթողիկոսին յուզումով կը գրէ նամակ մը, աղաչելով որ զինք նշանակէ  Սեւանայ Մենաստանին մենակեաց, որպէսզի առանձնութեան մէջ կարենայ գլուխ հանել իր ուսումնասիրութիւնները։ Սակայն, դժբախտաբար կաթողիկոսը կը մերժէ ընթացք տալ իր առաջարկին։ Լքուած ու ընկճուած, հալածական Կոմիտաս բոլորովին կþառանձնանայ իր խուցին մէջ։

1910¬ին իր ծննդավայրը այցելելու պատրուակով, կը մեկնի Էջմիածնէն եւ կը հաստատուի Պոլիս, ուր Թերլեմէզեանի հետ կը բաժնէ բնակարանը։ Աշխատանքի նոր շրջան։ Անմիջապէս կը կազմէ 300 հոգիէ բաղկացած ՝՝Գուսան՝՝ երգչախումբը եւ կը սկսի համերգներու շարանը։ Հոս եւս ծայր կու տայ հալածանքը։ Նեղմիտ եւ նախապաշարումներէ տարուած մարդիկ յարմար չեն տեսներ որ եկեղեցական սուրբ շարականներ աշխարհիկ բեմերէ երգուին եւ վարդապետ մը ՝՝Եար՝՝ ու ՝՝Աղջիկ՝՝ հոլովէ։ Այլեւս կարեւորութիւն չի տար նման քննադատութեանց։ Կը մտադրէ նոյնիսկ երաժշտանոց մը հիմնել, պատրաստելու համար երաժշտութեան ապագայ մշակներ,  դժբախտաբար իր այս գեղեցիկ մտադրութիւնը չի կրնար իրագործել, նիւթականի չգոյութեան պատճառով։

1912 թուականին կը մեկնի Հայաստան, նոր երգեր հաւաքելու նպատակով։ Կ՝այցելէ Էջմիածին, ուր շատ ցուրտ ընդունելութեան կþարժանանայ։ Անմիջապէս կը ձգէ ու կը հեռանայ վերջնականապէս։

1914¬ի Յունիսին, Փարիզի մէջ կը կայանայ Համաշխարհային երաժշտութեան համագումարը, որուն հրաւիրուած էր նաեւ Կոմիտաս Վարդապետ դասախօսելու համար հայ երաժշտութեան մասին։ Այնպիսի նորութիւններ կը յայտնաբերէ Կոմիտաս որ ներկաները ապշութեան կը մատնուին եւ հիացմունքով կþարտայայտուին, մեր հոգեւոր եւ գեղջուկ երաժշտութեան մասին։ Նոյնիսկ անոնք, որոնք կը մերժէին ճանչնալ գոյութիւնը հայ ինքնուրոյն երաժշտութեան մը։ Եւ այդպիսիներ կþըլլան յայտարարող թէ ,հայ երաժշտութիւնը գեղարուեստական բարձր արժէք մը կը ներկայացնէ, աւելի հարազատ քան ուրիշ շատ մը ժողովուրդներու մէջ եւ աւելի վսեմ, քան արեւելեան ուրիշ ազգերու մօտե։

Համագումարէն ետք բազմաթիւ երաժշտագէտներ, ամէն Կիրակի կը սկսին Փարիզի Հայոց Եկեղեցին երթալ քիչ մը աւելի վայելելու մեր շարականներուն բաշխած աստուածային երանութիւնը։ Վիեննացի երաժշտագէտ Ատլէր, երբ Փարիզի հայոց եկեղեցիին մէջ տեղի ունեցած հաւաքոյթէն դուրս կþելլէ, երգուած շարականներու ազդեցութեան տակ, կը մօտենայ ու կþըսէ Կոմիտասին.¬ ,Չեմ գիտեր թէ Աստուած եթէ Հայոց ձայնը չլսէ, ալ որո՞ւն ձայնը պիտի լսէե։

Կոմիտաս մեծ յաղթանակ մը տարած կը վերադառնայ Պոլիս, շարունակելու իր սքանչելի գործը։ Սակայն իրեն ուրիշ բան կը սպասէր հոն։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles