ԹԱՆԵՐ ԱՔՉԱՄԻ ԴԱՍԱԽՕՍՈՒԹԻՒՆԸ՝ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԱՐԱՆԷՆ ՆԵՐՍ

0 0
Read Time:3 Minute, 56 Second

3-1024x720

Յունիս 30-ի երեկոյեան, Մեծի Տաննի Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Տեղեկատուական բաժանմունքի կազմակերպած «Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումն ու հատուցումը նոր մարտահրաւէրներու դիմաց» ձեռնարկներու շարքի ծիրէն ներս, «Կիլիկիա» թանգարանի սրահին մէջ, տեղի ունեցաւ դասախօսական երեկոյ մը նուիրուած՝ Հայոց Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեան պարզած ներկայ իրավիճակին եւ դիմագրաւած մարտահրաւէրներուն: Կաթողիկոսութեան Տեղեկատուական բաժանմունքը, որ կազմակերպած էր դասախօսութիւնը, հրաւիրած էր Ուսթըրի Քլարք համալսարանի Հայոց Ցեղասպանութեան ամպիոնի վարիչ Փրոֆ. Թաներ Աքչամը ներկայացնելու օրուան նիւթը: Հանդիսութեան նախագահեց Արամ Ա. Կաթողիկոս: Ներկայ էին Միաբան Հայրեր, մտաւորականներ, ուսուցիչներ, ուսանողներ եւ պատմութեամբ ու Հայոց Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեամբ հետաքրքրուողներ:4-1024x720

Բացման խօսքը կատարեց Գերպ. Տ. Սիփան Ծ. Վրդ. Քէչէճեան, որ ներկայացուց Աքչամը իբր մարդկային իրաւանց գործիչ, ազդու հեղինակ եւ պատմաբան, Հայ Դատի պաշտպան ու Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումի համար աղաղակող ձայն: Ապա, խօսեցաւ անոր կենսագրականին եւ մտաւորական վաստակին մասին ու բեմ հրաւիրեց հիւր դասախօսը:
Աքչամ իր դասախօսութիւնը կեդրոնացուց Հայոց Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեան վրայ: Ան անդրադարձաւ անոր պատմականին խօսելով հայ, թուրք եւ օտար կարեւոր մտաւորականներու մասին, որոնք իրենց ներդրումը ունեցած են Հայոց Ցեղասպանութեան դրդապատճառներուն, ժամանակահատուածի, եւ տարբեր երեսներու ուսումնասիրութեան մէջ: Աքչամ լուսարձակի տակ առաւ մտաւորականներուն զանազան մօտեցումները եւ Հայոց Ցեղասպանութեան կապուած դէպքերուն այլազան վերլուծումները: Դասախօսութեան ամէնէն շահեկան բաժինը, անոր կատարած մէջբերումներն էին առնուած օսմանեան արխիւներէն, որոնց հիման վրայ ան հաստատեց իր կարծիքը, թէ Հայոց Ցեղասպանութիւնը կանխամտածուած եւ լաւապէս կազմակերպուած էր, որ գործադրուեցաւ օրուան թրքական իշխանութիւններուն կողմէ Համաշխարհային Ա. պատերազմի ընթացքին ստեղծուած առաջին իսկ յարմար առիթին: Դասախօսութեան աւարտին, Աքչամ մտահոգութիւն յայտնեց տակաւ առ տակաւ նուազող Հայոց Ցեղասպանութեան մասնագէտներու թիւին մասին եւ հրաւիրեց երիտասարդ ուսանողները, որպէսզի նուիրուին պատմութեան ու յատկապէս Հայոց Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեան: Ապա, առիթ տրուեցաւ ներկաներուն, որ իրենց հարցումներով յաւելեալ լուսաբանութիւններ ստանան:5-1024x72011-1024x720
Հանդիսութեան աւարտին բեմ հրաւիրուեցաւ Վեհափառ Հայրապետը, որպէսզի եզրափակէ երեկոն: Նորին Սրբութիւնը գնահատեց Դոկտ. Աքչամի լրջութիւնը Հայոց Ցեղասպանութեան նիւթերուն ուսումնասիրութեան մէջ, զինք որակելով իբր անաչառ պատմաբան: Վեհափառ Հայրապետը, անդրադարձաւ Աքչամի կատարած ներդրումին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան բացած Սիսի Կաթողիկոսարանի վերադարձը պահանջող դատին մէջ: Ան նաեւ ներկայացուց Կաթողիկոսարանի դատական յանձնախումբի անդամ փաստաբան Ճէմ Սօֆուօղլուն, որ յանուն Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան, Ապրիլ 27, 2015-ին, դատական թղթածրարը ներկայացուցած էր Թուրքիոյ Սահմանադրական Դատարանին: Արամ Ա. բաժնելով Աքչամի մտահոգութիւնը կոչ ուղղեց հայ երիտասարդ ուսանողներուն նուիրուելու այս ճիւղին, եւ իր պատրաստակամութիւնը յայտնեց գործնապէս օժանդակելու բոլոր այն երիտասարդներուն, որոնք կ’ուզեն մասնագիտանալ Հայոց Ցեղասպանութեան ուսումնասիրութեան առնչուող մարզերէն ներս:
Նշենք թէ, այս դասախօսութեան կողքին, շահեկան հանդիպում-զրոյց մը տեղը ունեցաւ թուրք պատմագէտ Դոկտ. Թաներ Աքչամի եւ լիբանանահայ համալսարանականներու միջեւ,կազմակերպութեամբ Հայ Եկեղեցւոյ Համալսարանական Ուսանողներու Միութեան (ՀԵՀՈՄ)։
Ձեռնարկին բացման խօսքը ՀԵՀՈՄի անունով անգլերէնով արտասանեց Փաթիլ Յակոբեան, որ հակիրճ տողերու մէջ ծանօթացուց օրուան հիւրը նշելով, որ Աքչամ ուսանողական օրերէն ի վեր աշխուժ գործունէութիւն ունի Թուրքիոյ փոքրամասնութիւններու ձայնը բարձրացնելու, որուն հետեւանքով ձերբակալուած ու տասը տարուան բանտարկութեամբ դատապարտուած է։ Առ այդ, քաղաքական ապաստան գտնելով Գերմանիոյ մէջ, Աքչամ իր ուսումնասիրութիւններով կեդրոնացած է Օսմանեան կայսրութեան աւարտին եւ Թուրքիոյ Հանրապետութեան ծնունդի տարիներուն տեղի ունեցած քաղաքական բռնութիւններուն վրայ։ Յակոբեան խօսքը աւարտեց ընդգծելով, որ Հայոց Ցեղասպանութեան մասնագէտ Աքչամ մաս կը կազմէ, Սիսի պատմական Կաթողիկոսարանի կալուածի վերադարձը պահանջող Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան բացած դատին համար կազմուած յատուկ յանձնախումբին։8-1024x720
Փրոֆ. Թաներ Աքչամ զրոյցին սկիզբը բացատրեց Օսմանեան կայսրութեան եւ Թուրքիոյ Հանրապետութեան կալուածներու բռնագրաւման օրէնքներն ու անոնց հոլովոյթները։ Որմէ ետք ներկաներուն հարցումներուն պատասխանելով ան մանրամասնեց կալուածներու վերադարձի հարցին դժուարութիւնները, ինչպէս նաեւ խօսեցաւ ցեղասպանութեան հետ առնչութիւն ունեցող եւ այս ծիրէն ներս Թուրքիոյ դիմագրաւած զանազան այլ հարցերու մասին։ Աքչամ յայտնեց, որ հայկական պահանջատիրութիւնը ընդհանրապէս սամնափակուած եղած է Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչումով եւ միայն վերջին տարիներուն է, որ Հայ Դատի մարմինները իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած են փոխ-հատուցման կարեւորութեան։ Այս մէկը երկար ժամանակ հանգիստ ձգած էր Թուրքիան, ըսաւ ան, ու մեկնելով այս հարթակէն, կոչ ուղղեց հայերուն անվարան դիմել Թուրքիոյ Սահմանադրական Դատարանին՝ ճնշում բանեցնելու Թուրք պետութեան վրայ։ Ան ըսաւ, որ այս հանգրուանին սահմանադրական օրէնքը միակ օրէնքն է, որուն կարելի է ապաւինիլ։ Աքչամ նաեւ անդրադարձաւ անհատական ինչքերու եւ համայնքային ու կրօնական կալուածներու վերատիրացման տարբերութիւններուն։7-1024x616
Պատասխանելով այն հարցումին, թէ ինչո՞ւ հայերը, Թուրքիոյ տեղական դատարաններուն փոխարէն, չեն դիմեր միջազգային դատարաններուն. Աքչամ բացատրեց իրաւական կարգ մը նրբութիւններ, որոնք անհրաժեշտ կը դարձնեն նախ թրքական դատարաններուն դիմելու։ Ան աւելցուց նաեւ, որ շատ աւելի մեծ գումարներ կը պահանջուի միջազգային դատարանին աշխատանքներուն համար։ Աքչամ լուսաբանեց, որ Թուրքիոյ Հանրապետութեան առաջին տարիներուն պետութիւնը հայերուն կ’արգիլէր Թուրքիա մուտք գործել վախնալով, որ անոնք պահանջէին իրենց իրաւունքներուն վերատիրանալ, իսկ աւելի ուշ, 1950-60ական թուականներուն, պետութիւնը Սփիւռքէն Թուրքիա ճամբորդել ուզող հայերուն ստորագրել կու տար փաստաթուղթ մը, որով տուեալ հայը կը վստահեցնէր, թէ Թուրքիա մուտք գործելէ ետք դատարան պիտի չդիմէ պահանջելու համար իր կալուածները, թէկուզ անոնք ունենային օրինական փաստաթուղթերը։ Աքչամ ըսաւ, որ պէտք չէ լուսանցքի տակ առնել հատուցման գծով Թուրքիոյ դիմագրաւած դժուարութիւններն ու անպատրաստակամութիւնը՝ թէ՛ իրաւական գետնի վրայ, թէ՛ քաղաքական եւ թէ պետական մակարդակով։ Փարատելու համար ներկաներուն մտահոգութիւնը, թէ ո՞վ պիտի ըլլայ հատուցումներ ստանցնողը երբ Թուրքիա հասնի հատուցման պատրաստակամութեան հանգրուանին, Աքչամ օրինակ բերաւ հրեաներուն 1952-ի Լիւքսէմպէրկի փորձառութիւնը եւ ըսաւ, թէ իր կարծիքով հայ ժողովուրդը կրնայ նոյն օրինակով կազմել յանձնախումբ մը՝ Հայաստանի պետութեան եւ Սփիւռքի կրօնական, քաղաքական ու մշակութային կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներէ կազմուած, որ Թուրքիոյ պետութեան հետ բանակցի եւ ներկայանայ իբր իրաւատէրը հայ ժողովուրդի իրաւունքներուն։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles