ԵՒՐՈ՞, ԹԷ՞ ՏՐԱԽՄԱ

0 0
Read Time:6 Minute, 30 Second

p10-11 mm

 

Խ. ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

Ոստիկանական վէպերու հանրածանօթ հեղինակ եւ հայ ընտանիքէ սերած ու հանրածանօթ հեղինակ եւ հայ ընտանիքէ սերած յոյն Փեթրոս Մարգարիսին վերջին երեք վէպերը –Ջուրը Կոկորդին (2011), Վերջնական Լիքվիտացում (2012) եւ Հաց, Կրթութիւն եւ Ազատութիւն (2013)- տեղադրուած են Յունաստանի տնտեսական փլուզման առաջացուցած ընկերային սուր տագնապի ոլորտին մէջ: Կարելի է նոյնիսկ ըսել թէ իր կեդրոնական կերպարին՝ միջին տարիքի հետաքննիչ ոստիկան Քոսթաս Խարիթոսի յանձնուած ոճիրներու բացայայտումը առիթ է նկարագրելու Եւրոպական Միութեան ժուժկալութեան քաղաքականութեան արդիւնքով երթեւեկային քաոսի, անգործութեան, համատարած թշուառութեան եւ յուսահատութեան մատնուած Աթէնքն ու իր բնակիչները: Այս շարքին երրորդը, որուն խորագիրը կը յուշէ եօթանասունական թուականներուն զինուորական բռնատիրութեան դէմ ըմբոստացած ուսանողներու պայքարի զօրաշարժի կարգախօսը, տեղի կþունենայ մօտիկ ապագայի մը, երբ Յունաստանի կառավարութիւնը, անկարող ըլլալով վճարել իր արտաքին պարտքին տոկոսը, դուրս կու գայ Եւրոյի տարածքէն եւ կը վերահաստատէ Տրախման որպէս ազգային դրամանիշ:

Առանց տնտեսագէտ ըլլալու, Մարգարիս թերեւս միայն մէկ տարիով սխալած ըլլայ՝ իր ակամայ կանխազգուշակումը զետեղելով 2014¬ին փոխանակ 2015¬ին… Արդարեւ, Յունուար 25, 2015¬ի համար որոշուած խորհրդարանական ընտրութիւններուն կրնայ յաղթական դուրս գալ Արմատական Ձախի Համախմբում՝ Սիրիզա յունական սկզբնատառերով ծանօթ կուսակցութիւնը, որ ժողովրդային քուէին նախընտրութիւնը կը վայելէ ըստ անցեալ Դեկտեմբեր 29, 2014¬ին Խորհրդարանին կողմէ Հանրապետութեան Նախագահի ընտրութեան երրորդ փորձի ձախողութենէն ի վեր տեղի ունեցող հարցախոյզերուն: Յունաստան խորհրդարանական կառավարման վար-չակարգ է եւ Նախագահի պաշտօնը յատկապէս արարողական է, ի տարբերութիւն խորհրդարանական ընտրութիւններուն մեծամասնական քուէով ընտրուած կուսակցութենէն նշանակուած վարչապետին, որ կը կազմէ երկրի կառավարութիւնը: Սակայն, ըստ Սահմանադրութեան, եթէ Խորհրդարանը երեք փորձերէ յետոյ ձախողի Հանրապետութեան Նախագահ ընտրել, հարկ է խորհրդարանական նոր ընտրութիւններ կազմակերպել: Դեկտեմբեր 29¬ին, իշխող կեդրոն-աջ կուսակցութեան թեկնածու Սթավրոս Տի-մասի Հանրապետութեան Նախագահի պաշտօնին ընտրութեան երրորդ փորձը ձախողեցաւ 168 թեր եւ 132 ձեռնպահ քուէներու հաշուարկով, եւ վարչապետ Անտոնիս Սամարաս յայտարարեց որ անհրաժեշտ է առանց ժամանակ կորսնցնելու սկիզբ տալ Սահմանադրութեամբ նախատեսուած գործընթացին:p10-11 greek-elections-2015_6741597

Յաւելեալ պիւտճէ՝ սնունդի, առողջապահութեան, ֆինանսական պատճառներով հոսանքէ զրկուած ընտանիքներուն՝ ելեկտրականութիւն… մէկ խօսքով՝ ԵՄի ժուժկալութեան տնտեսական քաղաքականութեան բեռին տակ տառապող ժողովուրդին հասարակական կարիքներու հոգացման համար, եւ երկրի արտաքին պարտքի վերանայման պահանջ: Այսքան պարզ է Սիրիզայի կառավարման ծրագիրը, որը սակայն պարտատէր դրամատուներուն կողմէ արդէն որակուած է որպէս ,համայնավարութենէն ալ վատե: Ըստ երեւոյթին, պարտատէրերուն այնքան չի խանդավառեր Սիրիզայի յանձնառութիւնը՝ պարտքը վճարելու թէկուզ եւ անոր վերաբանակցութեան պայմանով որքան որ կը մտահոգէ իր բարձրագոչ խոստումը որ այդ մէկը օրէնքի ուժով կարգի պիտի հրաւիրէ հարկերէ փախուստ տուողներուն, աւելի ճիշդը՝ հարկերու գումարները երկրէն փախցնողներուն, որոնք, անշուշտ, այդ դրամատուներու լաւագոյն յաճախորդներն են… Հակառակ պարտքի մէկ մասի վերադասաւորման, այն տակաւին երկրի համախառն արտադրութեան 175 տոկոսը կը կազմէ, մինչ Սիրիզայի ընկերային հոգածութեան պիւճտէն պէտք ունի 1,3էն 1,6 միլիառ տոլարի ժողովուրդը դուրս բերելու համար ընկերային ճգնաժամէն:

Չորս տարի առաջ, 2010¬ին, Յունաստանի տնտեսութիւնը փլուզեցաւ ի հետեւանք արտաքին պարտքի վճարման անկարելիութեան: Եւրոն փրկելու համար աւելի խոր տագնապէ մը, ԵՄ-ը, Միջազգային Դրամական Ֆոնտն ու Եւրոպայի Կեդրոնական Դրամատունը պարտադրեցին Գերմանիոյ յղացած ժուժկալութեան տնտեսական քաղաքականութեան բնորդը՝ պիւտճէին բացը գոցելու եւ փտտածութեան դէմ պայքարի ու հարկերը հաւաքելու հեռանկարային նպատակով, այն խոստումով որ այս ուղղութեամբ կոնկրետ միջոցառումները պիտի օգնեն ճգնաժամի յաղթահարման եւ տնտեսական աճի վերադարձին: Անշուշտ, հաւաքական պատիժ ենթադրող նման քաղաքականութեան մը պարտադրումը կþենթադրէր արտաքին ճնշում, բայց նաեւ՝ երկրի քաղաքական ընտրանիի մեղսակցութիւնը: Առաջինին պարտականութիւնը ստանձնեց Գերմանիոյ վարչապետ Անկելա Մերքելը, որ հրապարակային կերպով բանաձեւեց Յունաստանի այլընտրանքը՝ ժուժկալութեան ընդունում կամ՝ Եւրոյի համակարգէն վտարում: Դէմ յանդիման յօնքերը կիտած Մերքելին, օրուայ վարչապետ ընկերվարական Փափանտրէու հրաժարեցաւ նախապէս իր մտադրած ժողովրդային հանրաքուէէն որուն արդիւնքով կþուզէր պայմանաւորել թունաւոր փաթեթին իւրացումը թէ մերժումը: Մերքելինի համար ժողովրդային որեւէ հանրաքուէի արդիւնք պիտի մեկնաբանուէր Յունաստանի շարունակականութիւնը եւրոպական համակարգի մէջ կամ անկէ հրաժարումը: Հարց չէր կրնար ըլլալ ժուժկալութեան փաթեթին ընդունումը կամ մերժումը: Ինչ որ անշուշտ ժողովրդավարութեան արժէքներու բաւական եզակի հասկացողութիւն է… Փափանտրէուի յաջորդը՝ լիպերալ Սամարաս գործադրութեան դրաւ փաթեթը:p10-11 alexis-tsipras

Արդիւնքով՝ փոխանակ 2012¬ին ճգնաժամէ դուրս գալու, յոյները այդ տարի կորսնցուցին 400 հազար աշխատատեղի, անգործութիւնը մէկ տարի յետոյ հասաւ 27 տոկոսի: Բազմաթիւ լրագրողներու նկարագրութեանց համաձայն, փողոցը մնացածներուն եւ աղբի մէջ ուտելիք փնտռողներուն պատկերները կը յիշեցնեն 1930¬ական թուականներու միջազգային ճզնաժամը Ա.Մ.Ն.ի քաղաքներուն մէջ:

Ընկերային խոր ճգնաժամը առաջնորդեց քաղաքական տեղաշարժերու եւ հրապարակի վրայ երեւցան աւանդական Փանհելենական Ընկերվարական Շարժում (ՓԱՍՕՔ) եւ կեդրոն-աջ Նոր Ժողովրդավարութիւն կուսակցութեանց երկու այլընտրանքներ: Օրին, եւ թերեւս մինչեւ այսօր, ամենէն աւելի իր մասին խօսիլ տուաւ ֆաշական Ոսկեայ Արշալոյս կազմակերպութիւնը, որ հակառակ Խորհրդարանէն ներս մուտք գործելուն շարունակեց փողոցային մակարդակի վրայ իր վայրագ վերաբերումը ոչ միայն Յունաստան հաստատուած գաղթականներուն այլ նաեւ՝ ֆաշականութեան ընդդիմացող տարրերու նկատմամբ: Ոսկեայ Արշալոյսին երեւոյթը համաեւրոպական տարածքին նոր ֆաշականութեան հրապարակ գալու յունական տարբերակն է, որ, թերեւս, երկրի ճգնաժամի խորութեան պատրուակով ամենէն աւելի վայրագն ու ցեղապաշտականը կը թուի մինչեւ այսօր: Քուէներու ուժով Խորհրդարան հասած քաղաքական միւս ուժը՝ Սիրիզան է, որ, իր կարգին, եւրոպական համարկումի շեշտուած կերպով լիպերալ ուղղուածութեան մեղսակից դասական ձախակողմեան կուսակցութիւններէն անջատուած եւ որպէս Նոր Ձախ ճանչցուած կազմակերպութիւններն են: Յստակացնենք, որ Նոր Ձախը չի վերաբերիր Թոնի Պլէրի Նիւ Լէյպըրին, որ Ձախը վերածեց խեղկատակութեան եւ պարպեց իր իմաստէն: Սիրիզայի դաւանած Նոր Ձախը Պաղ Պատերազմի աւարտին իսկ միջազգային տնտեսական համակարգի ազատականացման հանդէպ քննադատական կեցուածք ունեցած մտածողութենէն սերած եւ հետագային Եւրոպայի, Լատինական Ամերիկայի, Ափրիկէի եւ Ասիոյ մէջ ծնունդ առած բողոքի հասարակական զօրաշարժերու ներշնչումով քաղաքական աշխատանքի դաշտ ձեւաւորած կազմակերպութիւններն են: Փոխանակ ականջալուր ըլլալու ազատ շուկայական տոկմային վերածուիլ այդ տոկմայի զոհ գացած մեծամասնութեան բողոքի ձայնը քաղաքական դաշտ ուղորդող այլընտրանքի: Այս է այն միաժամանակ պարզ եւ մարտահրաւէրային սկզբունքը եւրոպական այս Նոր Ձախին, որուն ղեկավարները ձերբազատուած են իրենց հասցէին բազմացած ,պոպուլիստե մեղադրանքի բարդոյթէն:

Սիրիզայի երիտասարդ ղեկավար Ալեքսիս Ցիփրաս յունական քաղաքական բեմէն ներս յայտնուած էր թերեւս 2006 թուականին երբ, 32 տարեկանին, այն ժամանակ Սինասփիզմոս կոչուող կուսակցութեան ղեկավար Ալեքոս Ալավանոսի կողմէ առաջադրուած էր որպէս Աթէնքի քաղաքապետական ընտրութիւններու թեկնածու: Երկու տարի յետոյ, Ցիփրաս այլեւս Սիրիզա վերանուանուած կուսակցութեան ղեկավարի պաշտօնով ամբողջականօրէն նուիրուեցաւ քաղաքական ասպարէզին եւ Դեկտեմբերին, երբ համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամին ազդեցութիւնը զօրաւոր կերպով կը հարուածէր Յունաստանը, ան գլուխը անցաւ բողոքի ժողովրդային զօրաշարժին: 2009¬ի ընտրութիւններուն Սիրիզա ստացաւ քուէներու հազիւ 4,6 տոկոսը: Միայն 2010էն յետոյ էր որ, երբ ՓԱՍՕՔը ցոյց տուաւ որ կը նախընտրէ հետեւիլ նոր ազատականութիւնը արդարացնող ուղեգիծին ինչպէս ընդհանրապէս եւրոպական ընկերվար-ժողովրդավարները, Սիրիզա վերցուց Ձախի կոչումը արդարացնող հաւասարութեան եւ սոցիալական արդարութեան համար քաղաքական պայքարի դրօշը: Շատերուն համար, Ցիփրաս կը մարմնաւորէ զինուորական բռնատիրութենէն յետոյ 1970ականներուն ՓԱՍՕՔը հիմնած եւ Յունաստանի համար ընկերվարութեան այլընտրանքը քաղաքական օրակարգի կոչած Անտրէաս Փափանտրէուն:

Բայց Սիրիզայի բնորդը եթէ կայ այն ալ 21¬րդ դարուն ընկերվարութեան հե-ռանկարը վերարժեւորած Հարաւային Ամերիկայի ձախակողմեան ժողովրդական շարժումներն ու կուսակցութիւններն են: Ոչ այն իմաստով որ կարելի է եւրոպական ոլորտի մէջ ընդօրինակել այն ինչ Չավէս Վենեզուելայի, Քիրչներ Արժանթինի, Լուլա Պրազիլի եւ Մուխիքա Ուրուկուայի մէջ ըրին: Այլ՝ բարոյական այն սկզբունքէն մեկնած որ ժողովրդավարութեան իմաստը ժողովուրդի մեծամասնութեան ձայնը լսելն է եւ ոչ թէ ընտրական շօու մը կազմակերպել ապա միայն գործադրելու համար այն ինչ ֆինանսական կազմակերպութիւնները կը պարտադրեն: Ժողովրդավարութիւնը նաե՛ւ ժողովուրդի բարեկեցութեան առաջնահերթութիւնն է եւ ոչ թէ հասարակութեան ջնջին մէկ տոկոս գեր-հարուստներուն աւելի հարստացնելու քաղաքակիրթ միջոցը: Հարաւամերիկեան Դէպի Ձախ Թեքումի առաջապահ ղեկավարները օրին չվարանեցան առճակատման գնալ համաշխարհային նէօլիպերալ համակարգի պահապան միջազգային կազմակերպութիւններուն եւ դրամատուներու հետ, մարտահրաւէր կարդալ անոնց պարտադրած խաղի օրէնքներուն հակառակ իրենց վրայ գործադրուած բոլոր ճնշումներուն:p10-11,

Այդ ճնշումները արդէն սկսած են երեւան ելլել Յունաստանի պարագային:

Միջազգային Դրամական Ֆոնտին եւ Եւրոպայի Կեդրոնական Դրամատան վախը այն է, որ Սիրիզայի յաղթանակի պարագային եթէ Սիփրաս հաստատ մնայ պարտքի վճարման պայմաններու վերանայման իր դիրքորոշման վրայ, Մերքել պնդէ որ պայմանները չեն փոխուիր, խուճապ ստեղծուի յունական ֆինանսական շուկայի մէջ եւ կառավարութիւնը դիմէ ծայրայեղ քայլի՝ դուրս գալով Եւրոյի գօտիէն եւ վերահաստատելով Տրախման, միաժամանակ, անշուշտ, փոխելով երկրի տնտեսական քաղաքականութեան ուղղուածութիւնը՝ դէպի նոր քէյնէզականութիւն: Մերքել համոզուած կը թուի ըլլալ, որ Սիրիզա պիտի ձախողի եւ Յունաստանը դուրս ձգելով կարելի պիտի ըլլայ փրկել Եւրոյի գօտին: Հարցը հոն է որ նոյն գործընթացով կրնայ գրեթէ անմիջականօրէն վարակուիլ Սպանիան եւ անկէ յետոյ սպասելի է շղթայական հակազդեցութիւն…

Հարաւային Ամերիկայի մէջ Դէպի Ձախ Թեքումը այն ժամանակ յաջողեցաւ տնտեսական քաղաքականութեան ուղղուածութիւնը փոխել որովհետեւ փոխ-օգնութեան եւ տարածաշրջանային համագործակցութեան քաղաքական կամքը առկայ էր: Այլ խօսքով՝ Հարաւային Ամերիկայի մէջ 21¬րդ դարու ընկերվարութիւնը մէկ երկրով սահմանափակուած իրողութիւն չէր այլ՝ տարածաշրջանային հնչեղութիւն ունեցող սկզբունք, անկախ թէ այն ի՛նչ ձեւով կը գործնականացուէր իւրաքանչիւր երկրի պարագային: Նոյնիսկ անհրաժեշտ չէր ընկերվարութեան պիտակը փակցնել ամէն ինչի: Բաւ էր սոցիա-լական արդարութեան սկզբունքի համատարած համոզում եւ յանձնառութիւն:

Հարցը Եւրոպայի պարագային միայն Սիրիզայի յաղթանակը չէ: Այլ՝ Նոր Ձախի համագործակցութեան պատրաստակամութիւնը, որպէսզի այլընտրանքը չըլլայ Եւրոյ թէ Տրախմա կամ Եւրոյ թէ Փեսեթա, այլ՝ Եւրոյի գօտիի վերածնունդը սոցիալական արդարութեան ձգտող տարածաշրջանային համարկումի մը գործընթացի սկիզբով:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles