”ԱՌԱՒՕՏ”-Ի ԽԱՒԱՐԱՄՏՈՒԹԵԱՆ ՄԱՍԻՆ

0 0
Read Time:9 Minute, 22 Second

aravot  Բո­լո­րին ծա­նօթ է, որ Ապ­րիլ 2-ին անարգ գնդա­կով սպանն­ուե­ցաւ Երե­ւա­նի մօ­տա­կայ­քը գտնուող Պռոշ­եան գիւ­ղինգիւ­ղա­պետ Հրաչ Մու­րատ­եա­նը:

Մի­եւ­նոյն օրը, Երե­ւան լոյս տես­նող“Առա­ւօտ“ թեր­թին մէջ լոյս տե­սաւ “Հ.Յ.Դ.-ում Եր­կու Մա­սի՞ Են Բա­ժան­ուել“խո­րագ­րով անս­տո­րա­գիր յօդ­ուած մը (գէթ հա­մա­ցան­ցին վրայ յօդ­ուա­ծագ­րի ստո­րագ­րու­թիւն չկար): Ըստ անա­նունյօդ­ուա­ծագ­րին, Պռոշ­եա­նի մէջ ծրա­գիր կայ Յու­լիս 27, 1983-ին Լիզ­պո­նի թրքա­կան դես­պա­նա­տու­նը “պայ­թեց­րած“ հայերի­տա­սարդ­նե­րուն յի­շա­տա­կի յու­շար­ձան կա­ռու­ցել: Ըստ նոյն աղ­բիւ­րին, գիւ­ղա­պետ Հրաչ Մու­րատ­եան չէ ու­զածպա­տաս­խա­նել յօդ­ուա­ծագ­րին կող­մէ այս մա­սին կա­տա­րած հար­ցապն­դում­նե­րուն: Եւ ու­րեմն… կը հե­տե­ւի թի­փիքնէօ-պոլ­շե­ւիկ­եան ու նեն­գա­միտ հէք­ի­ա­թա­սա­ցու­թիւն մը մէկ կող­մէ Լիզ­պո­նի դէպ­քին ու միւս կող­մէ, ամ­բող­ջու­թեամբան­կապ ձե­ւով` Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թեան “եր­կու­քի“ բաժն­ուած ըլ­լա­լուն մա­սին (“Ասում են` Հ.Յ.Դ.-ն կրկին եր­կու մա­սի էբա­ժան­ուել“… Այ­սինքն, պարզ հա­յե­րէ­նով, աս­կէ առաջ ալ յա­ճախ “եր­կու­քի“ բաժն­ուած էին, հի­մա` “կրկին“):

 

ԻՆ­ՉՈ՞Ւ

ՆԷՕ-ՊՈԼ­ՇԵ­ՒԻԿ­ԵԱՆ

ԵՒ ԻՆ­ՉՈ՞Ւ

ՆԵՆ­ԳԱ­ՄԻՏ

 

“Առա­ւօտ“ի յօդ­ուա­ծը կը սկսի հե­տեւ­եալ տո­ղե­րով. “Մեր տե­ղե­կու­թիւն­նե­րով` Կո­տայ­քի մար­զի Պռոշ­եան հա­մայն­քումկա­ռուց­ւում է 1983 թուա­կա­նի Յու­լի­սի 27-ին Պոր­տու­գալ­իա­յի մայ­րա­քա­ղաք Լի­սա­բո­նում Թուրք­իա­յի դես­պա­նա­տու­նը պայ­թեց­րած հայ երի­տա­սարդ­նե­րի յի­շա­տա­կի յու­շար­ձան:

“Որ­քան էլ մենք կամ մեր քա­ղա­քա­կան կեան­քի առան­ձին մի­ա­ւոր­ներ Լի­սա­բո­նի` Լիզ­պո­նի գոր­ծո­ղու­թիւնը որա­կեն վրէժ,ընդվ­զում կամ նման մի բան, մի­ջազ­գա­յին մա­կար­դակ­նե­րում Լի­սա­բո­նի գոր­ծո­ղութ­ւի­նը որակ­ւում է ահա­բեկ­չու­թիւն:Իսկ մի­ջազ­գա­յին մա­կար­դակ­նե­րում մենք աղմ­կում ենք, որ 20-ամ­եայ փաս­տա­ցի ան­կախ Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղիՀան­րա­պե­տու­թիւնը ճա­նա­չել է պէտք“:

Սկսինք ծայ­րէն:

Լիզ­պո­նի դէպ­քը ոչ “վրէժ“, ոչ “ընդվ­զում“ եւ ոչ ալ “նման մի բան“ էր: Լիզ­պո­նի դէպ­քը, ինչ­պէս անոր նա­խոր­դածտա­րի­նե­րուն թրքա­կան քա­ղա­քա­կան ներ­կա­յա­ցուց­չու­թիւն­նե­րուն դէմ տե­ղի ու­նե­ցած արարք­նե­րը, ու­րի՛շ բան էին:

Իսկ ի՞նչ էր այդ “ու­րիշ“ բա­նը:

Հայ­կա­կան Ցե­ղաս­պա­նու­թեան յիս­նամ­եա­կին Երե­ւա­նէն լսուած “Մեր հո­ղե՜­րը, մեր հո­ղե՜­րը“ ճի­չը, որ ու­րիշ բան չէր եթէ ոչհա­մայն հա­յու­թեան կող­մէ ար­դա­րու­թեան վե­րա­հաս­տատ­ման պա­հանջ, հան­դի­պե­ցաւ միայն խուլ ականջ­նե­րու, թէ՛Արեւ­մուտ­քի եւ թէ Արե­ւել­քի մէջ: 60-ամ­եա­կը նոր առիթ մը հան­դի­սա­ցաւ հա­յու­թեան հա­մար, յատ­կա­պէս Սփիւռ­քի մէջ,որ­պէս­զի ան­գամ մը եւս իր պա­հանջ­նե­րը լսե­լի դարձ­նէ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան եւ ան­գամ մը եւս ար­դա­րու­թիւնպա­հան­ջէ: Ոչ ոք լսեց: Եղեռ­նի 60-ամ­եա­կին, Լի­բա­նա­նի մայ­րա­քա­ղաք Պէյ­րու­թի մէջ, հա­յու­թիւնը, առաջ­նոր­դու­թեամբհայ­կա­կան երեք կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րուն, մօ­տա­ւո­րա­պէս 100,000 հոգի­ով խա­ղաղ ցոյց կա­տա­րեց եւ իր պա­հանջ­նե­րըբա­նա­ձե­ւող յու­շա­գիր­ներ յանձ­նեց օտար դես­պա­նա­տու­նե­րուն: Մի­ջազ­գա­յին մա­մու­լին կող­մէ ոչ մէկ ար­ձա­գանգ եղաւ,բա­ցի Ֆրան­սա­կան մամ­լոյ գոր­ծա­կա­լու­թեան (AFP) կող­մէ 3 (ճիշդ կար­դա­ցիք, երեք) տող­նոց ան­կապ լրա­տուու­թե­նէ մը:

Սա­կայն ինչ­պէ՞ս պա­տա­հե­ցաւ, որ “յան­կարծ“, օր մը, Ֆրան­սա­յի նա­խա­գահ Ֆրանս­ուա Մի­թե­րան Հայ­կա­կանՑե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նաչ­ման մա­սին յայ­տա­րա­րու­թիւն կա­տա­րեց, ինչ­պէ՞ս պա­տա­հե­ցաւ, որ Մ. Նա­հանգ­նե­րունա­խա­գահ Ռա­նըլտ Ռե­կըն նման յայ­տա­րա­րու­թիւն կա­տա­րեց 1981-ին: Ինչ­պէ՞ս պա­տա­հե­ցաւ, որ Եւ­րո­պա­կանխորհր­դա­րա­նը Հայ­կա­կան Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը ճանչ­ցող բա­նա­ձեւ քու­է­ար­կեց Յու­նիս 18, 1987-ին: Ինչ­պէ՞սպա­տա­հե­ցաւ, որ նոյն Մ. Նա­հանգ­նե­րու Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու տան լի­ա­գու­մա­րի օրա­կար­գին վրայ դրուե­ցաւՀայ­կա­կան Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նա­չու­մը առա­ջադ­րող բա­նա­ձեւ մը` 1984ի Սեպ­տեմ­բեր 12-ին, նոյ­նը` Ծե­րա­կոյ­տիսե­ղա­նին 1990-ին, եւայլն:

Այս բո­լո­րը ար­դիւնք էին այդ “ու­րիշ“ բա­նե­րուն (նե­րառ­եալ Լիզ­պո­նի) եւ ոչ թէ Երե­ւա­նի (1965) կամ Պէյ­րու­թի (1975) 100,000-նոց ցոյ­ցե­րուն, կամ օտար դես­պա­նա­տու­նե­րուն յանձն­ուած յու­շա­գիր­նե­րուն: Դժբախ­տա­բար, պե­տու­թիւն­նե­րըհաշ­ուի կը նստին միայն ու­ժի հետ: Հաւ­նինք կամ ոչ, այս է իրա­կա­նու­թիւնը: Եւ մենք ալ, մեր կար­գին, պէտք է հաշ­ուի առ­նենքա՛յս իրա­կա­նու­թիւնը:

“Առա­ւօտ“ կը հաւ­նի՞ այդ “ու­րիշ“ բա­նե­րը, թէ ոչ, հա­մա­մի՞տ է ատոնց, թէ ոչ, մեզ բա­ցար­ձա­կա­պէս չի հե­տաքրք­րեր: Մեզսա­կայն կը հե­տաքրք­րէ մէկ բան.- “Առա­ւօտ“ տեղ­եա՞կ է մեր նո­րա­գոյն պատ­մու­թեան այդ հանգր­ուա­նէն: Լրջօ­րէն կըկաս­կա­ծինք:

 

ՄԱՔ­ՍԱ­ՆԵՆ­ԳՈՒ­ԹԻՒՆ

 

“Առա­ւօտ“ ոչ միայն տեղ­եակ չէ, այլ նա­եւ կը փոր­ձէ հա­յու­թեան շա­հե­րուն հա­կադ­րուող տե­սա­կէտ­նե­րու քա­րոզ­չու­թիւնըկա­տա­րել, երբ կ՛ըսէ, թէ “մի­ջազ­գա­յին մա­կար­դակ­նե­րում Լի­սա­բո­նի գրծո­ղու­թիւնը որակ­ւում է ահա­բեկ­չու­թիւն“,հայ­կա­կան հան­րա­յին կար­ծի­քին մէջ մաք­սա­նեն­գու­թեան նման սո­ղոս­կեց­նե­լով այն էա­պէս թու­նա­ւոր մտա­ծո­ղու­թիւնը,որ տե­սէք, այս ի՜նչ անըն­դու­նե­լի բա­ներ կը ծրագր­ուին Պռոշ­եա­նի մէջ…: Ըստ “Առա­ւօտ“ի, մինչ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեանհա­մար ահա­բեկ­չու­թիւն է Լիզ­պո­նի դէպ­քը, ան­դին սա­կայն, “Պռոշ­եա­նում ինք­նա­պաշտ­պա­նա­կան մար­տե­րում զոհ­ուածշի­րի­մի կող­քին տե­ղադր­ւում է մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թե­սան հա­մար ոչ ըն­կա­լե­լի յու­շար­ձան“:

Իսկ եր­բէ՞ն ի վեր հա­յու­թիւնը պար­տա­ւոր է առաջ­նորդ­ուիլ օտար ար­ժե­չա­փե­րով, օտար ու­ժե­րո՛ւն հա­մար նպաս­տա­ւորար­ժե­չա­փե­րով: Իսկ ի՞նչ կը խոր­հի նշեալ թեր­թին յօդ­ուա­ծա­գի­րը, մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան հա­մար շատ “ըն­կա­լե­լի՞“ էԾի­ծեռ­նա­կա­բեր­դի յու­շար­ձա­նը: Հա­ւա­տաց­նենք իրեն, որ ո՛չ, այդ ալ “ըն­կա­լե­լի“ չէ նոյն այդ շրջա­նակ­նե­րուն հա­մար,որով­հե­տեւ կը խորհր­դան­շէ ան­պա­տիժ եւ ան­հա­տոյց մնա­ցած ցե­ղաս­պա­նու­թիւն մը: Որով­հե­տեւ նոյն այդցե­ղաս­պա­նու­թեան ան­պա­տիժ ու ան­հա­տոյց մնա­ցած ըլ­լա­լուն հա­մար Արեւ­մուտ­քը ե՛ւս ու­նիպա­տաս­խա­նա­տուու­թեան իր բա­ժի­նը, որ­մէ չի կրնար խու­սա­փիլ: Հե­տե­ւա­բար նա­եւ, ֆութ­պո­լա­յինդիւա­նա­գի­տու­թեան օրե­րուն նոյն այդ յու­շար­ձա­նին լոյ­սե­րը մա­րե­լը ու­րիշ բան չէր, եթէ ոչ քա­ղա­քա­կանստրկամ­տու­թիւն: Մտա­ծո­ղու­թիւն մը, որուն հա­րա­զատ թարգ­մա­նը կը հան­դի­սա­նայ “Առա­ւօտ“ իր այս յօդ­ուա­ծով:

Շա­րու­նա­կե­լով ու­րեմն (կա­րե­լի է հե­տեւց­նել), “Առա­ւօտ“ի ու իր խա­ւա­րա­միտ պատ­ուի­րա­տու­նե­րուն հա­մար, “ահա­բե­կիչ­ներ“ են ոչ միայն Լիզ­պո­նի մէջ զոհ­ուած հայ երի­տա­սարդ­նե­րը, այլ նա­եւ Սո­ղո­մոն Թեհ­լիր­եա­նը, Մի­սաքԹոր­լաք­եա­նը, Ար­շա­ւիր Շի­րակ­եա­նը, Շա­հան Նա­թա­լին եւ Հրաչ Փա­փազ­եա­նը: Նոյն տրա­մա­բա­նու­թեամբ ալ, պէտք չէ՞“ահա­բե­կիչ“ որա­կել նա­եւ Անդ­րա­նի­կը, “խե՜ղճ“ Խա­լիլ Փա­շա­յին գլու­խը կտրած ըլ­լա­լուն հա­մար, եւ ու­րեմն անորաճիւն­նե­րը Փեր Լա Շէզ չվե­րա­դարձ­նե՞լ, ար­ձանն ալ չտա­պա­լե՞լ. չէ՞ որ այդ ձե­ւով աւե­լի ըն­դու­նե­լի կրնանք դառ­նալ այնշրջա­նակ­նե­րուն, որոնց փաս­տա­ցի խօ­սա­փո­ղը դար­ձած է “Առա­ւօտ“ը:

Պռոշ­եա­նի դաշ­նակ­ցա­կան գիւ­ղա­պետ Հրաչ Մու­րատ­եա­նի անարգ սպա­նու­թեան օրը լոյս տե­սած (ի՜նչ զու­գա­դի­պու­թիւն)այս յօդ­ուա­ծը կ՛աւար­տի այն միտ­քով, որ ու­րեմն այդ յու­շար­ձա­նը կա­ռու­ցել-չկա­ռու­ցե­լու շուրջ “կրկին“ եր­կու մա­սիբաժն­ուած է Հ.Յ.Դաշ­նակ­ցու­թիւնը: Սա­կայն այս կէ­տը այն­քան ճղճիմ է վե­րոնշ­եալ միւս կէ­տե­րուն բաղ­դատ­մամբ, որ այ­լեւսհա­մա­կար­գի­չի ստեղ­նա­շա­րին վրայ մատ բա­նեց­նե­լը չ՛ար­ժեր: Նոյ­նիսկ այդ չ՛ար­ժեր:

Եզ­րա­կաց­նե­լու հա­մար.- Օտար­նե­րը պի­տի չո­րո­շեն, թէ հա­յու­թեան հա­մար ինչ բա­նե­րը նուի­րա­կան են: Հա­յու­թիւնը ի՛նքկը ճշդէ այդ մէ­կը, մեկ­նե­լով իր ու բա­ցա­ռա­բար ի՛ր շա­հե­րէն:

 

vproodian@gmail.com

Ապ­րիլ 16, 2013

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles