ԱՆԴԱՐՁ ՄԵԿՆՈՂՆԵՐ.- ՏԻԿԻՆ ԱՐՄԻՆԷ ՍԱՐԵԱՆ (1921-2015)

0 0
Read Time:3 Minute, 49 Second

p14 ArmineMSaryan

Մայիս 13-ին, շրջապատուած իր զաւակներով, տիկ. Արմինէ Մանուկեան-Սարեանի երկար ու բեղուն կեանքը վերջ գտաւ Թաուսէնտ Օքսի (Գալիֆորնիա) անոր բնակարանին մէջ։

Հանգուցեալը ծնած էր Փետրուար 11, 1921¬ին, Թալաս, չորրորդ զաւակը՝ Մեծ Եղեռնէն վերապրող ծնողներու։ Հայրը՝ Յովհաննէս Մանուկեան, ուսուցիչ ու տնօրէն, մեծ գերդաստանի մը շառաւիղն էր, իսկ մայրը՝ Կիւլիզար Օհանեան (կեսարացի), ճարտար կարուհի մըն էր, որուն գերդաստանին արմատները կը հասնէին մինչեւ Մամիկոնեանները։ Քեռիները մետաքսեայ գորգերու վաճառքով կը զբաղէին, առեւտրական կապեր հաստատած ըլլալով Եգիպտոսի եւ Անգլիոյ մէջ։

Արմինէի ծնողքը ամուսնացած էին 1912ին։ Ցեղասպանութեան օրերուն, հայրը՝ բազում այլ հայ տղամարդոց նման, զինուորագրուած էր ու ղրկուած՝ աշխատանքային գունդի մը, որ զբաղած էր ճանապարհաշինութեամբ։ Հիւանդ իյնալով, տարուած էր ,հիւանդանոցե մը, ուր հիւանդներուն թոյն կը բաժնուէր՝ ,բուժմանե համար։ Ան փրկուած էր կնոջ շնորհիւ, որ մերժած էր աքսորի կարաւանին միանալ ու իր ընտանիքը (հոգեզաւակը՝ Տիգրանուհի, դուստրը՝ Մարինէ, եւ որդին՝ Սարգիս) պահած՝ թաքստոցի մը մէջ։ Ցերեկները պահուտելով, անոնք գիշերները Կեսարիոյ մերձակայ յունական գիւղերէն պիտի անցնէին։ Յաջորդական քանի մը տարիներուն, Յովհ. Մանուկեան պաշտօնավարած է Կեսարիոյ ազգ. երկսեռ վարժարանին, եւ ապա՝ Թալասի ամերիկեան գոլէճին մէջ։

Նորածին Արմինէն 1921ին ընտանիքով կը փոխադրուէր Անթիլիաս, ուր հայրը ուսուցչական պաշտօն ստանձնած էր Մերձաւոր Արեւելքի Նպաստամատոյցի որբանոցին մէջ։ Միաժամանակ, ան զբաղած է որբահաւաքով՝ Կեսարիոյ շրջանին մէջ, Անթիլիաս փոխադրելով թրքական տուներէ փրկուած հայ որբերը։ Որբանոցին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան փոխանցումէն ետք, Արմինէն ու իր ընտանիքը փոխադրուած են Պէյրութի Էշրէֆիէի շրջանը, ուր հայրը դպրոց մը հիմնած է։ Ինչպէս Արմինէն գրած էր առիթով մը, այդ օրերուն հայ դպրոցը այնքան կարեւոր էր վերապրումի համար, որքան հանապազօրեայ հացը։

Արմինէ շուտով մտած է նորաբաց Հայ Ճեմարանը, ուսումը շարունակելով Լեւոն Շանթի, Նիկոլ Աղբալեանի եւ Բարսեղ Կանաչեանի շունչին ու հոգածութեան տակ։ Արմինէն՝ հայերէնի, ինչպէս եւ ֆրանսերէնի ու ֆրանսական գրականութեան գերազանց աշակերտ, բազմաթիւ նշանաւոր բանաստեղծներու գործերը անգիր կրնար արտասանել։ 1939ին շրջանաւարտ ըլլալէ ետք, ան ութը տարի դասաւանդած է Ճեմարանը՝ Լ. Շանթի տնօրէնութեան օրերուն։ Հոն պիտի հանդիպէր իր ապագայ ամուսնոյն՝ Սարգիս Սարեանին, որ Նիւ Եորքէն Պէյրութ մեկնած էր հայերէն սորվելու՝ Ամերիկեան համալսարանի քիմիագիտական աշխատանքին զուգընթաց։

1947ին ընդունուելով Ուաշինկթընի Ամերիկեան համալսարանին կողմէ, Արմինէ ուսանողական այցագրով կը ճամբորդէր Միացեալ Նահանգներ, ուր կ’ամուսնանար։ Սարգիս եւ Արմինէ Սարեան 54 տարուան համատեղ կեանք պիտի վայելէին, բախտաւորուած՝ չորս զաւակներով։ Ընտանիքը կը հաստատուէր Ուիլմինկթըն (Տելավէր), ուր Արմինէ ֆրանսերէն դասաւանդած է ,Գարգրոֆթե դպրոցը, ու ժամանակ գտած՝ հայերէն դասաւանդելու Պրումոլի (Փենսիլվէնիա) ,Շանթե վարժարանը։ Ան նաեւ սիրողական դերասան էր. 1964ին Թէոֆանոյի գլխաւոր դերը պիտի կատարէր Լեւոն Շանթի ,Կայսրըե թատերախաղին մէջ, բեմադրուած՝ Ֆիլատելֆիոյ Հայ Մշակութային Միութեան կողմէ։ Ան սոփրանոյի քաղցր ձայն ունէր եւ յաճախ յանպատրաստից ելոյթներ կ’ունենար թառահար Հայկ Օհանեանի հետ՝ նշանաւոր ,Հիլլսայտ Լաճեի մէջ (Թաներսվիլ, Նիւ Եորք)։

1971ին ընտանիքը փոխադրուած է Ռոքֆորտ (Միշիկըն), ուր Արմինէ Հայ Օգնութեան Միութեան Կրէնտ Ռափիտզի մասնաճիւղի ատենապետուհի եղած է։ Թոշակի անցնելէ ետք, իր ամուսինին հետ հաստատուած է Գէյփ Գոտ, ուր նկարչութեամբ զբաղած է՝ հայ միջնադարեան եկեղեցիներու աւելի քան տասնեակ մը գեղեցիկ իւղանկարներ երկնելով։ Ան քանի մը անգամ Հայաստան ճամբորդած է իր ամուսինին եւ զաւակներուն հետ։ Անյագ ընթերցող մըն էր, ու յատուկ սէր կը տածէր հանդէպ Ծերենցի, Մալխասի եւ Րաֆֆիի պատմական արձակին ու Սիամանթոյի, Դանիէլ Վարուժանի եւ Եղիշէ Չարենցի բանաստեղծութեան։ Իր ամուսինին մահէն ետք (2001), Արմինէ Սարեան կը փոխադրուէր Գալիֆորնիա, իր կրտսեր աղջկան՝ Արլինի մօտ, որ խնամակալը պիտի դառնար անոր վերջին տարիներուն։

Ան կանոնաւոր աշխատակցած է ,Հայրենիքեի հրատարակութիւններուն (,Հայրենիքե օրաթերթ, ,Արմինիըն Ուիքլիե եւ ,Արմինիըն Ռիվիւե), լոյս ընծայելով բանաստեղծութիւններ, յօդուածներ եւ թարգմանութիւններ։ Իր բանաստեղծութիւնը յատկապէս գնահատուած է հանգուցեալ խմբագրապետ Ռուբէն Դարբինեանի եւ նշանաւոր քննադատներու կողմէ։ Ան կը հետեւէր ամէնօրեայ կեանքին եւ կանոնաւորապէս թերթերուն կը գրէր՝ ժամանակակից հարցերու մասին։

Արմինէի ուսուցիչները, որոնք իր բարձրագոյն գնահատանքին առարկան էին, ընդմիշտ մնացած են որպէս անոր կեանքի ուղեցոյցը։ Ան ինքզինք չափազանց բախտաւոր կը նկատէր՝ այդքան բարձրորակ դաստիարակութեան վայելելու, հակառակ իր համեստ պայմաններուն։ Հիանալի մայր մըն էր, որ ամէն տեսակ զոհողութիւն ըրած է իր զաւակներուն ու իրենց կրթութեան համար եւ մեծապէս հպարտ էր անոնց բազմաթիւ իրագործումներով։ Ան կը պաշտէր իր թոռներն ու ծոռը, որոնց յառաջդիմութիւնը իր ուրախութեան աղբիւրներէն մէկն էր։

Արմինէի վերապրող հարազատներն են եղբայրը՝ Վարուժան Մանուկեան (Նիւ Եորք), չորս զաւակները՝ Լեւոն (ամուսնացած՝ Շիրլիի հետ)՝ Ուիսքանսին, Ճոն (Տեպի)՝ Անտովըր, Մասաչուսեց, Ճուտի (ամուսնացած՝ Վարդգէս Զառուկեանի հետ)՝ Գեմպրիճ, Մասաչուսեց, եւ Արլին (ամուսնացած՝ Քրիստիան Ալեքսանտրի հետ)՝ Թաուսէնտ Օքս, Գալիֆորնիա, ութը թոռները՝ Անի Սարեան, Արմէն Սարեան, Տիանա (ամուսնացած՝ Տիրան Պալըքեանի հետ), Վալըրի Սարեան, Մելանի Սարեան, Լօրա Զառուկեան, Կարէն Ալեքսանտր եւ Շահան Ալեքսանտր, եւ մէկ ծոռը՝ Ճէք Պալըքեան։

Արմինէ Սարեանի թաղումը տեղի ունեցած է Մայիս 23-ին՝ Նորթ Անտովըրի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ։ Փոխան ծաղկեպսակի նուիրատուութիւններ կրնան կատարուիլ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ (St. Gregory the Illuminator Armenian Apostolic Church, 158 Main St., N. Andover, MA 01845), Վենթուրա շրջանի Հայց. Առաքելական Եկեղեցւոյ (Armenian Apostolic Church of Ventura County, c/o St. Patrick’s Episcopal Church, 1 Church Rd., Thousand Oaks, CA 91362) կամ Հայ Որբերու Օգնութեան Ընկերութեան Ուիսքոնսինի մասնաճիւղին (Society for Orphaned Armenian Relief, P.O. Box 210313, Milwaukee, WI 53221)։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles