2022-ի Պատմական Մոնտիալը` Քաղաքակրթութեանց Բախում, Քարոզչութիւն Եւ Քաղաքականութիւն

0 0
Read Time:3 Minute, 10 Second

 

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

«Հայրենիք»

20  Նոյեմբերին ընթացք առաւ 2022-ի Մոնտիալը՝ միջին արեւելեան, իսլամական ու արաբական երկիրի մը մէջ՝ առաջինը։ Անիկա ոչ միայն իբրեւ երեւոյթ, այլ նաեւ ծախսալի ըլլալու առումով պատմական է։ Արդէն մէկ տարի առաջ մարզադաշտերու, փապուղիի, օդակայաններու, նոր քաղաքի ու նաւահանգիստի կառուցման ծախսերը գերազանցած էին 200 միլիառ տոլարը։ 2017-ին յայտնի դարձած էր, որ Քաթար շաբաթական 500 միլիոն տոլար պիտի ծախսէ մարզադաշտերու պատրաստութեան վրայ։ Երկրին մէջ վեց նոր ու գեղեցիկ մարզադաշտերու կառուցումը եւ երկու արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող մարզադաշտերու ամբողջական վերանորոգումը, ըստ «Ռոյթըրզ»-ի կողմէ մէջբերուած հետազոտութեան մը, արժած են 3 միլիառ տոլար։ Կատարուած ծախսին տարրողութիւնը աւելի լաւ պատկերացնելու համար հարկ է ի մտի ունենալ այն իրողութիւնը, որ Ռուսիան 2018-ի Մոնտիալին համար 18 անգամ աւելի քիչ գումար ծախսած էր։

Քաթար հսկայական գումարներ ծախսելով եւ Մոնտիալը հիւրընկալելով ուզեց իր հարստութիւնն ու ազդեցութիւնը ցուցադրել, ինչպէս նաեւ իր համաշխարհային ու շրջանային դիրքը բարձրացնել։

Մոնտիալը, սակայն, նաեւ լուսարձակի տակ առաւ անոր դերութիւններն ու բացթողումները, ինչպէս օրինակ կատարուած հսկայական ու հոյակապ աշխատանքի յաջողութեան ապահովման համար նախապատրաստական աշխատանքներու ընթացքին աշխատաւորներու համար ապահովուած շատ վատ պայմանները, որոնք պատճառ դարձած են անոնցմէ շատերուն, ըստ կարգ մը աղբիւրներու, 3600 աշխատաւորներու մահուան։ Իրողութիւն մը, որ մասամբ կը յիշեցնէ Չինաստանի Մեծ Պատի եւ Եգիպտոսի բուրգերու կառուցումն ու այդ ընթացքին արձանագրուած կեանքերու ողբերգական կորուստը։

Այդ իրողութիւնն ու երկրին մէջ մարդու իրաւունքներու պարզած կացութիւնը եւս զայն թիրախ դարձուցին արեւմտեան քննադատութիւններու, որոնք, սակայն, իրենց կարգին արաբական հազուադէպ միասնութիւն մը յառաջացուցին։ Արեւմտեան քննադատութիւնները, որոնք կեղծաւորութիւն նկատուեցան, յաջողեցան իրագործել այն ինչ կը թուէր անկարելի. անոնք արաբական երկիրներն ու քաղաքացիները միացուցին։

Հակառակ այն իրողութեան, որ Քաթարի մէջ Մոնտիալի հովանաւորներէն մէկը գարեջուրի ամերիկեան հանրածանօթ «Պատուայզըր» ընկերութիւնն էր, ՖԻՖԱ-ն՝ վստահաբար քաթարեան իշխանութիւններու յանձնարարութեամբ, արգիլեց մարզադաշտերու մէջ ոգելից ըմպելիներու օգտագործումը։ Մարզադաշտերուն մէջ արգիլուեցաւ նաեւ տեղական արժեչափերով անպատշաճ նկատուող հագուածքը։ Այդ ծիրին մէջ Անգլիոյ ազգային խումբի խաչակիրի ամբողջական տարազով զգեստաւորուած եւ այդպիսով տեղւոյն ու ամբողջ տարածաշրջանի իսլամ բնակչութեան զգայնութիւնները անտեսող համակիրներու արգիլուեցաւ մարզադաշտ մուտքը։ Խիստ կերպով արգիլուեցան նաեւ մարզիկներու կողմէ միասեռական համայնքին զօրակցութեան ու մարզադաշտերէն ներս, թէ դուրս տարբեր կամ նոյն սեռերու միջեւ հրապարակաւ գգուանքի երեւոյթները։

Նշեալ միջոցառումները արժանացան արեւմտեան բուռն քննադատութիւններու, որոնց լոյսին տակ արաբ հասարակ քաղաքացիները սկսան պնդել, որ երբ իրենք Արեւմուտք կ’այցելեն կը յարգեն արեւմտեան բարքերը, սովորութիւններն ու օրէնքները, ուստի արեւմուտքցիները եւս պարտին յարգել տեղւոյն բարքերը, սովորութիւններն ու օրէնքները։

Մոնտիալը՝ մարզաշխարհի մէջ ամէնէն ականաւոր ու ժողովրդականութիւն վայելող իրադարձութիւններէն մէկը ըլլալով զուտ մարզական երեւոյթէ մը աւելին է։ Քաթարի Մոնտիալը եւս չէր կրնար տարբեր ըլլալ։ Անիկա դուրս եկաւ իր զուտ մարզական պարունակէն եւ վերոնշեալ քաղաքակրթական ու մարդու իրաւունքներու խնդիրներու սուր արծարծման կողքին վերածուեցաւ քարոզչութեան հարթակի, ինչպէս նաեւ քաղաքական նախաձեռնութիւններու համար պատեհ առիթի։

Մոնտիալի բացման արարողութեան ծիրին մէջ, Քաթարի իշխան շէյխ Թամիմ պըն Համատ Ալ Թանիի միջնորդութեամբ տեղի ունեցաւ Թուրքիոյ եւ Եգիպտոսի նախագահներ Էրտողանի եւ Սիսիի առաջին հանդիպումը, որ թրքական կողմի պնդումով դուռը բացաւ երկու երկիրներուն միջեւ յարաբերութիւններու բնականոնացման եւ շուտով պիտի հանգեցնէ երկար ատենէ ի վեր խզուած թուրք-եգիպտական դիւանագիտական յարաբերութիւններու վերականգնման։ Այդ հանդիպումի կազմակերպումը համահունչ է Մոնտիալի հիւրընկալման քաթարեան նպատակին, եւ այդ հոլովոյթի յաջողութեամբ պսակումը առաւել կերպով պիտի ընդգծէ Արաբական ծոցի երկիրին վարկը։

Քաթարի իշխանը նաեւ Սէուտական Արաբիոյ աջակցութիւնը վայելող Լիբանանեան ուժեր կուսակցութեան մրցակից Ազգային ազատ հոսանք կուսակցութեան ղեկավար Ժըպրան Պասիլին յղեց պաշտօնական հրաւէր մը՝ ներկայ գտնուելու Մոնտիալի խաղերուն եւ այդ առիթով նաեւ երկիրի ղեկավարութեան հետ ունենալու քաղաքական հանդիպումներ…։

Մարմնամարզութիւնն ու քաղաքականութիւնը միշտ ալ իրարու առնչուած եղած են։ Օրինակի համար 1980-ի Մոսկուայի ողիմպիականն ու 1984-ի Լոս Անճելըսի ողիմպիականը Խորհրդային Միութեան Աֆղանիստան ներխուժման հարցին պատճառով փոխադարձ պոյքոթներու ենթարկուեցան։ 1986-ին, Մեքսիքայի Ողիմպիականի ընթացքին Միացեալ Նահանգներու վազքի աստղեր Թոմի Սմիթն ու Ճոն Քարլոսը իրենց երկիրին մէջ քաղաքացիական իրաւունքներու հարցին վրայ ուշադրութիւն հրաւիրելու նպատակով մետալներու պարգեւատրման հարթակին վրայ գտնուելնուն ընթացքին ափրիկեցի-ամերիկացիներու «Պլաք Փաուըր» խմբաւորման իւրայատուկ ողջոյնի նշանը ըրին։

Մինչ Քաթարի մէջ ֆութպոլի խաղերը կը շարունակուին եւ դէպի աւարտական մրցում կ’ուղղուին՝ 2022-ի պատմական Մոնտիալի գլխաւոր ու էութենական բնոյթը հետզհետէ աւելի պիտի շեշտուի՝ զուգահեռաբար շուքի մատնելով, սակայն երբեք մոռցնելով այս առթիւ արծարծուած քարոզչական, քաղաքական ու քաղաքակրթական խնդիրները։

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles