Հայոց Ցեղասպանութենէն Վերապրող Բժիշկ Հայկ Խաչատուր Բոնապարտեան (Պոնափարթեան)
Համադրեց՝ բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան
Մոնրէալ
Հրամանատար բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան
Բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան ծնած է Հոկտեմբեր 18, 1880-ին, Մալաթիա: Հօր անունը՝ խաչատուր:
1895-ին ծննդավայրին մէջ մասնակցած է թուրք խուժանի դէմ մը դէմ բախումի մը եւ յաղթական դուրս եկած է:
Բժշկակակ վկայական ստացած է 1908-ին:
1914-15 ծառայած է Օսմանեան բանակին, իբրեւ բժիշկ:
1914-ի կիսուն, ռուս-թրքական ճակատին վրայ ծառայութեան օրերուն, ընկերներու հետ ձիերով փախուստ տուած է թրքական բանակէն, անցած է Ծանծաղ գետը եւ յանձնուած է ռուսական զօրքին: Տեղափոխուած է Կովկաս եւ միացած է զօրավար Անդրանիկ Օզանեանի կամաւորական բանակին: 1914-1920 եղած է անոր անձնական բժիշկը, թարգմանիչը եւ թիկնապահը:
Սեպտեմբեր 14, 1915-ին, Երեւանի մէջ Սիմոն Վրացեանին հետ դիմաւորած է Ամերիկայէն ժամանած հայ կամաւորներու 500 հոգինոց խումբը:
Եղած է Հ․Յ․Դ․-ի անդամ, սակայն որոշ տարակարծութիւններու պատճառով դուրս եկած է Հ․Յ․Դ․-էն եւ միացած է Զօր. Անդրանիկի կամաւորական բանակին՝ վաշտապետ- հարիւրապետ աստիճանով:
1917-ին անցած է Թիֆլիս եւ զորավար Անդրանիկի նախաձեռնութեամբ հրատարակած է արեւմտահայերու «Հայաստան» թերթը:
1917-ի մայիս 2-11-ին, Երեւանի մէջ կայացած է արեւմտահայաստանցիներու առաջին համագումարը: Բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան եղած է 59 պատգամաւորներէն մէկը: Ընտրուած է Ազգային Խորհուրդի անդամ, մէկը՝ անոր 15 անդամներէն: Յաջորդ տարիներուն եւս վարած է նոյն պաշտօնը:
Բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան մասնակցած է զորավար Անդրանիկի բոլոր արշաւանքներուն եւ կռիւներուն:
Ան եղած է Զանգեզուրի հայկական ինքնապաշտպանական շրջաններէն մէկուն հրամանատարը:
Անդրանիկի կողքին եղած է Կարինի պաշտպանութեան օրերուն, Փետրուար 10-27, 1918-ին:
Կարինի անկումէն ետք, մասնակցած է Զանգեզուրի պաշտպանական կռիւներուն:
Բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան 1919-ին մաս կազմած է հայկական պատուիրակութեան եւ այցելած է Ֆրանասա: Այցին նպատակն էր Հայ ազատագրական պայքարի շարունակումը եւ հայկական Կիլիկիոյ ազատագրումը։ Ան Փարիզի մէջ հանդիպած է հայ ականաւոր գործիչներու՝ Պօղոս Նուպա Փաշայի, Գաբրիէլ Նորատունկեանի, Վահան Փափազեանի, Աւետիս Թերզիպաշեանին եւ Ֆրանսայի նախագահին:
Հ․Հ․ պատուիրակութիւնը 1919-ին պաշտօնական այցելութեամբ ժամանած է ԱՄՆ: Պատուիրակութեան անդամ եղած է զօրավար Անդրանիկ: Բժիշկ Հայկ Բոնապարդեան ընկերացած է զօրավար Անդրանիկի՝ իբրեւ անոր անձնական բժիշկը, թիկնապահը եւ աջակիցը:
Ոտքի, աջէն առաջինը
Բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան զօրավար Անդրանիկի ընկերացած է նաեւ անոր Անգլիա եւ Եգիպտոս այցելութիւններուն, 1920-ին:
Ան եղած է անուանի հռետոր:
Բժիշկ Հայկ Բոնապարտեան մահացած է Յունուար 10, 1955-ին, Կլենտէյլ, Քալիֆորնիա, եւ թաղուած է Կլենտէյլի «Ֆորէսթ Լոն Մեմորըէլ Փարք» գերեզմանատան մէջ:
Աղբիւրներ՝
1. Մինասեան, բժիշկ Յարութիւն, Հայազգի բժիշկ-գործիչներ, Երեւան, 2020:
2. Վիքիփետիա, Ազատ հանրագիտարան, Բոնապարտեան Հայկ Խաչատուր:
