ՅԱԿՈԲ ՕՇԱԿԱՆԻ ՄԱՀԷՆ ԱՆՑԵՐ Է 67 ՏԱՐԻ…

0 0
Read Time:14 Minute, 38 Second

p12-13 oshagan zareh

 

 

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ

 

Օրացոյցը կը նշէր Փետրուար 17-ն, ու ես բնաւ չեմ մոռնար, որ ատիկա Յակոբ Օշականի մահուան թուականն է:

 

Յակոբ Օշական արեւմտահայ գրականութեան քրմապետն էր: Ան ապրեցաւ 65 տարի: Բեղուն եւ լեցո՛ւն տարիներ, որոնց ընթացքին ոչ միայն արտադրեց մեր հասակին բարձրութեան չափ իրարու վրայ դիզուած գրական այլազան գործեր, այլեւ լման քառասուն տարի ուսուցչութիւն ըրաւ` Պրուսայի հայաբնակ գիւղերէն սկսեալ մինչեւ Պոլիս, Գահիրէ, Կիպրոս եւ Երուսաղէմ: Մինչեւ իր վերջին շունչը գրեց եւ ուսուցանեց տեւաբար` արծարծ պահելով հայ գրականութեան օճախին կրակը ու խթանելով ստեղծագործութեան բոցը իր աշակերտներուն սրտին մէջ: Կþըսուի, թէ հայ իրականութեան համբաւաւոր ուսուցիչներու փաղանգին մէջ (Ռեթէոս Պէրպէրեան, Լեւոն Շանթ եւ նմաններ) ո՛չ ոք իր աշակերտներուն շարքերէն այնքան գրողներ կրցած է կերտել կամ պատրաստել, որքան Օշական:

 

Յակոբ Օշակա՜ն… Հալէպի հայոց Ազգ. գերեզմանատան մէջ թաղուած մեծագոյն դէմքը:

 

1948-ին էր: Օշական, որ տարիներէ ի վեր հայ լեզու եւ գրականութիւն կը դասաւանդէր Երուսաղէմի Ս. Յակոբեանց վանքի Ժառանգաւորաց վարժարանին մէջ, Հալէպ եկած էր` խոյս տալով Պաղեստինի արաբ-հրեայ բախումներուն ստեղծած վտանգաւոր մթնոլորտէն: Հալէպցիք գուրգուրանքով շրջապատեր էին մեծանուն գրականագէտը, գեղեցիկ հանդէսով մը նշեր էին իր յոբելեանը, կարելիութիւններ ստեղծեր էին, որ ան միշտ հանգիստ եւ ուրախ զգայ ինքզինք այստեղ:

 

Ոչ ոք կրնար գուշակել սակայն, թէ Հալէպը պիտի դառնար Մեծ Հիւրին վերջին հանգստարանը:

 

Օշական, սրտի սուր տագնապի մը զոհ, իր աչքերը կը փակէր Փետրուար 17-ի գիշերը, երթալ թաղուելու համար դանիացի անկրկնելի հայասէր ու բարերարուհի Քարէն Եփփէի շիրիմին ճի՛շդ քովը, Հալէպի հայոց Ազգ. գերեզմանատան մէջ:

 

Ամբողջ Հալէպը արցունք կը հոսեցնէր Օշականին համար (ասիկա այն Հալէպն էր, որ օր մը, ամօթալի՛ օր մը, ,Հակակրանքի երեկոյե մը սարքած էր նոյն Օշականին դէմ…): Քսան հազար յուղարկաւորներ թափօր կը կազմէին իր դագաղին ետեւէն: Ս. Քառասուն Մանկանց եկեղեցւոյ մէջ դամբանականներ կը խօսէին Բերիոյ թեմի առաջնորդ Զարեհ սրբազան, Խորէն եպս. Բարոյեան (յանուն Կիլիկիոյ Գարեգին Յովսէփեանց կաթողիկոսին) եւ անուանի դաստիարակ Շահան Պէրպէրեան (Պէյրութէն): Իսկ գերեզմանատան մէջ կը դամբանախօսէին ,Յառաջե-ի խմբագիր Շաւարշ Միսաքեան (որ այդ օրերուն այցելութեամբ Հալէպ կը գտնուէր) եւ գրող ու բանաստեղծ Անդրանիկ Ծառուկեան: ,Նայիրիե գրական ամսագիրը, որ այդ տարիներուն կը հրատարակուէր Հալէպ, իր ընթացիկ թիւը կը նուիրէր Օշականին` ողբալով անոր շիջումը առանձին մահազդով մըն ալ (տե՛ս լուսանկարը):

 

* * *

 

Օշականի մասին շատ բան գրուեցաւ անշուշտ իր մահէն ետք ալ: Հետաքրքրական յուշեր պատմեցին մանաւանդ իր աշակերտներէն անոնք, որոնք գրչի սպասաւորներ դարձան սփիւռքեան գաղութներու մէջ (Պօղոս Սնապեան, Օննիկ Սարգիսեան, Արամ Հայկազ եւ այլն, եւ այլն): Ճիշդ է, որ անոր մեծղի վէպերը (,Մնացորդացե, ,Ծակ պտուկըե, ,Հաճի Մուրատե եւ այլն) չկարդացուեցան ընդհանրապէս, մնացին ,անմատչելիե, բայց ան միշտ ալ մնաց վաստակաշատ գրագէտի մը խորհրդանիշը` եկող-գացող սերունդներուն համար, որոնք առիթ չփախցուցին ոգեկոչելու զինք պարբերաբար, տարեդարձներու կամ տարելիցներու առթիւ:

 

Ձեռքի տակ ունիմ Պէյրութի ,Բագինե-ին հին թիւերէն մէկը, ուր կը նկարագրուի Օշականի մահուան տասնամեակին առթիւ սարքուած սգահանդէս մը (1958, Պէյրութ, Ամերիկեան համալսարանի սրահը): Ձեռնարկին նախագահած է Կարօ Սասունի, ելոյթներ ունեցած են Պօղոս Սնապեան, Մուշեղ Իշխան եւ Եդուարդ Պօյաճեան:

 

Սնապեան բերած է հետեւեալ վկայութիւնը.

 

– Ուսուցչութիւնը ճիշդ գրականութեան պէս կիրք մըն էր Օշականի մէջ: Չէր կրնար ապրիլ առանց գրելու: Չէր կրնար ապրիլ նաեւ առանց ուսուցանելու: Տխրութիւն մը կու գար վրան, երբ կը պակսէին ուսուցանելու առիթները: Կը տխրէր, երբ աշակերտները քիչնային: Կը տխրէր, երբ տօնական օրերը յաճախադէպ դառնային: Մինչ ուրիշ ուսուցիչներու համար փնտռուած օրեր էին արձակուրդի օրերը, ընդհակառակն, իրեն համար կը դառնային զայրոյթի պատճառներ: Կը պոռար, կը կանչէր, ու ճշդելէ ետք արձակուրդին պատճառ դարձած սուրբին սրբութեան աստիճանը` կþորոշէր իր ընելիքը: Եթէ երկրորդական սուրբ մըն էր, կը հաւաքէր տղաքը ու դաս կ՛ընէր…

 

Բանաստեղծ Մուշեղ Իշխան խօսած է գրաքննադատ Օշականի մասին` ի միջի այլոց կատարելով սա՛ հաստատումը.

 

– Օշական ձայն մըն էր մեր գրականութեան մէջ: Գուցէ` անապատին մէջ բարբառող մարգարէի մը ձայնը, բայց վերջապէս` հզօր ձայն մը, որ Տիրոջ շունչով ու դողով կը լեցնէր շրջապատը: Ամէն մարդ իր խօսքին կը սպասէր հաւատքով եւ երկիւղածութեամբ: Բոլորը հարց կու տային. ,Տեսնենք, ի՞նչ պիտի ըսէ Օշականե:

 

Իսկ Եդուարդ Պօյաճեան սեւեռումի ենթարկելով վիպագիր Օշականը` ըսած է.

 

– Օշական մեզի բերաւ գաւառին խորը աճող կեանքեր, ողբերգութիւն, հոգի: Խոնարհ ու խոր արարածներ: Բերաւ Տօգսանը, Տոպիճը, Պաղտոն, եւ ասոնց նման շատ ուրիշներ` որոնց ապրած կեանքը սուտ չէր, այլ` իրական, իրաւ ու եղերական: Սիրոյ, կիրքի, երազի ու խոր տառապանքի մթին կեանք մը: Նիկիոյ լիճին շուրջ հայկական գիւղ, հայկական բարք ու կեանք շինած այս գեղջուկ մարդիկը գրական հասարակ կամ յաջող զարդապատկերներ չէին այլեւս, ունէին իրենց ուրոյն դէմքը, արիւնը, հոգին, միջավայրը: Նորութիւն էին, մորթէ անդին տեսնելու, կեանքին մակերեսէն վար, խորերը իջնելու յաջող փորձեր:

 

Խո՜ւնկ եւ թարմ ծաղիկներ` Օշական գիւղի Մեծ Սուրբին արժանաւոր ժառանգորդին ու ,Համապատկերե-ի տասը ծանրածանր հատորներու հեղինակին բարի յիշատակին առջեւ…

 

Հալէպ

 

ԱՆՏԻՊ ԷՋԵՐ

 

ՅԱԿՈԲ ՕՇԱԿԱՆ

 

ԵՍ

 

Քաղաքի ծնունդ մը, գրեթէ նկուղի մը մէջ, օրրանի տեղ ունենալով լուածքի տաշտը: Նիհար, զրկանքի մանկութիւն մը, ուր քու կաթը կը ծախեն մեծերուն համար: Քաղաքի դպրոց մը, տարօրինակ անունով, որ առանց հացի տունեդ կառնէ քեզ ու կու տայ աւելորդ պատառները կուշտերուն:

 

Յետոյ գեղը: Իր ազատ բնութիւնը, լեռներովը ու ջուրերովը: Մանուկներու շրջանակ մը հոս, գրեթէ քեզի պէս ու չափ մերկ, որ հակապատկերին կսկիծը կը խնայէ: Մտքի մինակութիւն մը, ժամուն մէջ փոխ ըսելու և շարականին եզերքը սուրցող տիրացուներուն նախանձագին հրապոյրէն կախուած:

 

Ասոնք կու գան իմ մտքից մէջ ամէնէն առաջ:

 

Աւելի ետքը թափառում մը քաղաքէն գիւղ, գեղէն քաղաք, եղանակին հետ, ուր գործին օրերը կը հետապնդէ մօրս համար: Ատոնք կը յիշեմ տեսակ մը ցաւով հիմա: Ու յետոյ երկրորդական վարժարանի մը գիշերը այդ պատմութեան վրայ: Վանք մը, իր վարդապետներովը, երկինքովը ու գիրքերովը: Ու որպէսզի փորձանքը կատարեալ ըլլայ՝ իմ յարութիւնը մեծ երազին, գրքերէն ինծի անցած արտաքին հակումին: Գրականութիւնս:

 

Հիմա գեղն եմ՝ հօրքուրիս հետ:

 

Վանքը առած է ինձմէ տղու երեկոներս, գետի դաշտերէն իմ մէջ ամբարուած կրակը, հոգիին անպարագիծ խաղաղութիւնը, որ մեծ տգիտութիւնը կը հովանաւորէ: Ինկած Աստծոյ մը դառնութիւնովը կու գամ գեղը, դարմանելու խունկէն տժգունած արիւնիս նուաղկոտումը, մոռնալու ցրքերուն բացած երազը եւ անոնց հեռապատկերին արթնուցած անկարելի յաւակնոտութիւնը: Հին, լոգանքի ընկերներուն, դաշտային հաճոյքներուն, պզտիկ գողութիւններուն շուրջը կազմուած ընկերակցութեան մը պակասը: Բայց հիմա մինակութիւնը կը բաւէ ինծի:

 

Կը գոցեմ իմ շուրջս գիրքերու տղուն բոլոր նշանները: Կը նետեմ վրայէս քածաքին այլանդակ տաբատը ու կը դառնամ նրբամարմին գեղացին, կարմիր գօտիով մը ուռեցուցած մէջքին տկարութիւնը: Ծունկներս օդին՝ հովին ու ջուրին:

 

Լաթերէս դուրս, կը վառեմ բոլոր թուղթերը, գիրքերը՝ որոնք մեր հին, փլատակ տունին մէջ արդէն ապահով չեն կրնար ըլլալ: Մեծ վճռականութիւն մը ունիմ հիմա դառնալու բուն գեղացին, որուն միսերը երկաթէ կþանցնին և որուն մատները փակած տեղը իրենց հետքը կը թողուն:

 

 

ԵՐ ՏՈՒՆԸ

Գեղին տուները, մեր երկրին մէջ ունին սեփական յօրինուածքը։ Անոնք մոռցած են աւանդական տիպին նախնի պարզութիւնը։ Ընդհանրապէս կրկին յարկերուն վրայ, ճերմակ պատուհաններուն քառանկիւնները տեսակ մը պչրանք, նազանք կը դնեն իրարու վրայ, իրարու ետեւէն կամ իրարու քով։ Հեռուէն մեր գեղը պզտիկ քաղքցի մը տանիքներուն սանդուխը աչքր կը բերէ։

 

Մերը, պարտէզներուն մէջ ամուր գոցուած՝ կը զատուի ամէնէն։ Իր քովը, իրմէն վար, բոլոր տուները խատոբոիկ բաներ ունին իրենց վրայ։ Հաստ պատերուն տեղ տուած են դեղնագոյն կաւի ծեփով երիտասարդ որմը։ Բայց մերը կը պահէ շատ հին ձեռակերտի մը բոլոր անուշ հնութիւնը։ Մեր ընտանիքը, անընդհատ իր կոկորդին համար պայքարի վրայ, ատեն չէ գտած տունին մօտեցնելու նորութիւն բերողները, անոնք, որոնց զամբիւղը բակէ մը ներս պատիւ է ընտանիքին համար։ Առջեւնիդ ունեցէք երկու հաստ, շատ հաստ պատեր, որոնք հողին մօտ կը խառնուին սեւցած քարերուն։ Անոնք ծակի մօտեցող ոչ մէկ փորձուածքով չեն կոտորակուած։ Այդ երկու պատերուն վրայ նետուած են գերաններ, աւելի շատը պահած նախնական բունին խոռոչաւոր կեղեւը։ Եղեր են անշուշտ օրեր, ուր անոնց ամէնուն վրայ տախտակներ ձգուած ըլլան։ Հիմա սանդուխին մօտիկը միայն գոց է անոնց իրանը։ Մենք ունինք սենեակ մը։ Անոր յատակը խնամքով ծեփուած է շատ հին ատեններէ ի վեր։ Ամէն ձմեռ, երբ մեր ընտանիքը քաղքէն ետ գեղ կը փախի, այդ ծեփը անխուսափելի նորոգումով կու գայ փայլ, չնարակ տալու մոխրապատ գետինին։ Արեւին հետ երկու բացուածք գաղափարը կու տայ հիներուն պատուհանին, առանց ապակիի, տախտակէ փականքներով, ուրկէ ամառը, լոյս ու հով կու գայ, ուր ձմեռը հաստ, իւղոտ թուղթերու տխրութիւնը կը պլպլայ։

 

Սենեակին մէջ ես կը սիրեմ օճախը։ Հին, սարի, լայն այդ բացուածքը մայր պատին վրայ։ Ինչ մաքուր են անոր աղիւսները, երբ խնամքով ձեռք մը անոնց վրայ սրբիչը կը պտտցնէ։ Ինչ բարի է անոր կեդրոնը, ուր փայտերը իրարու փաթթուած կը հալին բարակ մուխի մը մէջ թրջելով իրենց տակը տժգոյն բայց ոսկին, ուր նայելուն հաճոյքը նուրբ աղջիկներուն պատրանքը կը փոխադրէ պզտիկ օրերու։

 

Ու օճախին ուսերուն վրայ կը նստին եռոտանին, աղին գուշը սեւցած, կուրցած պտուկ մը։

 

Սենեակին գետինը մերկ է։ Մինակ օճախին շուրջը բազմոցներուն կակուղութիւնը ունենալով։

 

Ատկէ դուրս տունը ունի իր լուացուածը, ուր կը հանգչին երկու սափոր, քանի մը հողէ ամաններ, քաղքենի զինկօ մը։ Անոր մէկ անկիւնը պատէն դուրս, քոնսէրվայի տուփի մը մէջ ռեհանի գլուխ մը կը պսպղայ հողէն ու ջուրէն։

 

Մեր սրահը տխուր է, քանի որ դէմը պատ չունի հիւսին դէմ։ Նոր տուներէն շինութեան այս դրութիւնը վերցած է բոլորովին։ Ու խսիրէ կտորներ ձմեռը կու գան ծածկելու այդ բացութիւնները։ Բայց ինչ համով է ամառները հոն պառկիլը։

 

Մեր տանիքը խորտակուած ու ծոցուոր գերաններով հեծկլտուն բարի մը գիշերները, տեսակ մը արձագանգ տալով ծղրիթին, որ դուրսը կþերգէ։ Ձմեռ իրիկուններուն երբ հովին թեւերէն ձիւնը կþիյնայ խենթի պէս, ի՛նչ վախով մենք կը կծկտինք պատերուն անկիւնները, սպասելով ձեղունին վայրէջքին։

 

Բայց տունին ետին կայ նշանաւոր պարտէզը՝ ամբողջ գիւղին մէջ մէկ հատիկ։ Մօրքուրին քարը, մամռոտ ու պատկառելի, ուր աւանդութիւնը կը թաղէ սուրբ կնկան մը մարմինը։

 

ՀՕՐՔՈՒՐԸ

 

Մայրս քիչ կը ճանչնամ։ Միշտ միսերուն վրայ կը պահեմ կակուղ ծոցի մը տաքութիւնը, որ աւելի սրտազեղ գորովէ մը կþառնէ իր ուժը։ Ատիկա հօրքոյրս է։

 

Անոր աչքերը վարագուրուած են շատ պզտիկուց. երբ աղջիկները նշանուելու հոգերը կþունենան։ Ճերմակ խաւ մը միշտ պղտորած է իմ յիշողութեանս մէջ անոր նայուածքը։ Հին տարիներէն կու գայ անոր աչքերուն տկարութիւնը, տունը պահելով անիկա, չտալով անոր նշանած ու ամուսին։ Հօրմէս շատ մեծը ըլլալը, հիմա այս սարի պառաւը, որ թաղին մէջ ամէնուն երանութիւնը ունի իր ետեւէն։ Մեղքէ հեռու է ապրած ու անոր հոգին անուշ հոտի մը պէս պիտի քակուի մարմինէն։

 

– Երնէկ աշխարհ չմտնողին։

 

Այսպէս կþըսեն թաղին ծերերը անոր ետեւէն։ Ինծի համար տարօրինակ է, որ գեղին մէջ այդ պաշտամունքը այդքան անուշ յայտնուի։ Վասնզի գիտեմ մարտիրոսութիւնը մայրերուն, որոնց աղջիկներուն կուրծքը, ծիծերը մինակ կþարթննան առանց փեսացուին ոսկիին։ Հօրքուրս չի տեսներ, բայց անոր ոտքերը աչք ունին։ Գեղի փողոցներուն մէջ ամառը մարդ փոշիէն կը թաղուի, ձմեռը ցեխը կուլ կու տայ ձեր կօշիկները։ Հօրքուրս իր սանտալներովը գիտէ ելլալ այդ գռիհներէն։ Քիչ անգամ կոտրելով ջուրն սափորը զառիթափի սառոյցին վրայ կամ գլտորելով ցեխին սիրտը, երբ ոտքերուն կը դաւեն սանտալն ու անոր փոկերը։ Շատ պատանի եղած ատենս ան կը պահէր զիս։ Աշխարհ չմտած աղջիկի իր համբաւը իրեն տեղ կու տար թաղին գործերուն մէջ։ Բարիք մըն էր ունեւորներուն համար կանչել այդ աղջիկը հացի տաշտին առջեւ, յանձնել անոր բազուկներուն ճերմակ մարմինը անհուն խմորի մը կամ խալկիներ լեցնող լուածքի մը մուխին մէջ արցունքի գինով տալ անոր հացը, որ քիչ մը ապուրցուի հետ անոր անութին տակէն ինծի կու գար։ Աշխատանքի կին, հօրքուրս կը հասնէր մեռելներուն ու կնունքներուն։ Հարսնիքները անոր մօտէն կþանցնէին, քիչ մը օրհնութիւն, իր բառերովը պէրէքէթ թօթուելով։ Կը մտնէր բակերը, կը շալկէր ուզածին չափ փայտ ու կը բերէր օճախին քով։

 

Հիմա երկուքս ենք տունին մէջ։ Ես քիչ կը յիշեմ մամաս, որ քաղաքը կþաշխատի ձմեռուած հացին համար։ Հօրքուրս նորէն իր տուները ունի, հաց թխելները, լուածքները, պատնէշները։

 

Անոր ամէնէն սիրական զբաղումը, պարապութեան պահերուն, աղբիւր երթալն է ջուրի։ Աղջիկներուն համար գերագոյն հաճոյքն է ատ։ Երբ տակաւին մօրերնուն տունն են։ Անոնք հոն կը հանդիպին, գողտուք նայուածքներով իրենց նշանածներուն։

 

Հօրքուրս բարիքի վարձքն է, որ կը հետապնդէ։ Շատ անգամ սափորներ կը պարպուին իր ձեռքին մէջ՝ տակաւին տուն չհասած։ Հոգին շահելուն ամէնէն նախնական ձեւն է սափորը դնել սեմերուն առջեւ, իրենց փոսթին վրայ յաւիտենապէս քնացող կոյրերուն բերանը, առնել անոնց սրտաբուխ օրհնէնքը կամ կենալ դռներուն առջեւը, նստուկ պզտիկներուն գովութիւն բաշխել։ Ես խենթի պէս կը սիրեմ հօրքուրս։

 

 

ԷՇԸ

 

Հօրքուրէս դուրս հոգի ըլլալով, մեր տունը կայ էշ մը։ Զայն գտած եմ գեղին կռնակի մէկ արօտավայրերէն, գնչուներուն տալով քանի մը մախաղ ընկոյզ։

 

Ինչ նիհար էր։ Մինչեւ տուն հասցնելս ան քանի մը անգամ նստեցաւ կարճ ճամբուն վրայ։ Որքան արիւն վազեց իր վէրքերէն, քանի անգամ հօրքուրէս գաղտուկ մեր աղքատ հացէն իմ բաժինս անոր բերանը կրեցի։ Ու մարդ եղաւ ան, օրին մէկը։ Աչքերուն շուրջէն ճանճերը փախ տուին։ Վէրքերուն տեղը պզտիկ դեղնուցներ անոր գորշ ստեւին վրայ բերին խատուտիկ գեղեցկութիւն մը։ Գաւակին անկիւնները հալեցան ու անոր ճարեցի աղքատ համետ մը, նոյն տեղէն։

 

Հօրքուրէս ետքը իմ գուրգուրանքս կþերթար այդ կենդանիին։ Անոր խոտը կը հանեմ անկարելի բարձունքներէն չիջնուելիք փոսերէն։ Կախած եմ ճիտին կապոյտ ուլունքներուն մանեակը։ Ան կը հասկնար փողոցին վրայ իմ քայլս, մտիկ կþընէ խօսքերուս անասունի մը բացարձակ խելքովը։ Մինակ, լեռներու մէջ մենք իրարու լեզու գիտենք։ Թեթեւ իմ մարմեւիս համար չեմ լսած իր սերնէն հեծկլտանքի շեշտը։ Իրար կը պագնենք շատ հեղ։ Գեղի տղուն համար նշանածէն ետքը պայման մըն է կենդանին, տեսակը հոգ չէ։ Ուրիշներ կը սկսին առաջինով։ Ես զարտուղութիւն մըն եմ ու աչքի կը զարնէ իմ էշս։

 

Մէկտեղ ենք ցերեկները, գեղէն դուրս, ճամբաներուն եզերքը, ես զբաղած գիրքերուն վերջին մշուշը նետելու մէջէս, ան իր կարմիր լեզուով լզելու վախկոտ խոտերը քարի ճեղքերէն։ Փայտի կþերթամ անտառը, խոտի կþերթամ դաշտը, լճակը կþերթամ թափառելու, միշտ անոր կռնակը, գրեթէ խղճահարութիւն ունենալով իմ չարութենէս։ Գեղացիները անծանօթ են իմ անցեալէս։ Կը տեսնան շարունակ զիս կենդանիին ետեւէն ու կարծիքը կը շինուի, կարծիքը գեղին, ծանր, պաշտօնական ու անողոք։ Մարդ պիտի ըլլաս՛։

 

ՄԵՐ ԴՐԱՑԻՆԵՐԸ ՀԱՃԻ ՊԱՂՏԻԿ

 

Մեր թաղը գեղին ետ ինկած թեւերէն մէկն է։ Ան փաթթուած պզտիկ բլուրի մը երկու թեւերը։ Մայր փողոցէն փրթած տուներու այս ծուռումուռ վերելքը, իրարու կռթնած պատերուն թանձր պաշտպանութեանը տակ ունի իր նկարագիրը, մասնայատուկ իր գիծերուն մէջ։ Թաղը զուրկ չէ բոլոր այն տարրերէն, որոնք գեղին ամբողջութիւնը կը շինեն։ Ունի իր հարուստը, իր խելացին, իր պառաւներուն եւ ծերերուն, կոյրերուն եւ անկարներուն պաշտօնական կոյտը։ Ունի իր տօնական հաճոյքներուն հանրատեղին։ Ունի իր հօտերը, կենդանիները, ձէթհանը, աղբիւրը։ Մեր տունին առջեւ կայ մեծ ալանկը, ուր անցան անդրանիկ մանկութեան եւ անոր հետեւող առջի պատանութեանս ձմեռները, բոլոր այն խաղերով, որոնք առաւօտէն կը սկսին, օրհասակի հացովը կþընդհատին։ Գմբէթով փուռին տակ կը հանգչի հին կաղնիին պատմական կոճը, ուր սերունդներ կարգով իրենց տեղերն են ունեցեր։ Հաճի Պաղտիկը ունի ատկէ դուրս իր ձեռակերտ կոճն ալ, քիչ մը աւելի բաց, աւելի ետ դուռին մօտիկ։ Հոն կը նստի ան ամէն իրիկուն արեւմուտքէն քիչ մը ետքը։

 

Թաղին հարուստն է։ Մարդ մըն է ան, որ ամէն գեղ գալուս չփոխուելու հանելուկը ցոյց կու տայ ինծի։ Չճերմկող քիչ մազեր գտակին երկու ծայրերէն միշտ դուրս կրնային։ Արեւէն եփած, մասնաւոր փայլ առած երեսներուն վրայ գիծերը շատ քիչ են։ Միշտ կռնակն է, ամառ ու ձմեռ առանց թեւի ապա մը, որ կը գոցէ իր մէջքին կէսը։

 

Իր տկար կո՞ղմը։ Ունի անշուշտ։ Ճերմակ շապիկին լայն թեւնոցները կը տեսնամ մինչեւ արմուկը դարձած։ Սոթտելու այդ հմայքը կը քաղցրանայ իր փառաւոր հաճիներովը, որոնք նախաբազուկին մէջն ու կռնակը կը կանչւորեն, յարութիւն առնող Յիսուս մը անոր թեւերէն թեւ կը բանայ դէպի երկինք։ Միւսին վրայ, նախնական ախոռի մը մէջ կնկան խանձարուրէն կը նայի ուրիշ Յիսուս մը։

 

Գիծերը այդքան տարիներէն ետք լայնցած են, բայց չեն պղտորած։ Ու պատկերը կը պահէ տեսակ մը անմահ թարմութիւն, լուացումէն ետքը, ոսկի երիզով անձեռոցէն դուրս, զոր աղջիկ մը մէկ ուսէն կախ կը բռնէ անոր մօտ։

 

Հաճի Պաղտիկը առտուան ժամը չէ փախցուցած երբեք։ Ու հարուստ ըլլալուն, տարիներ բանկալը նստած է։ Ատկէ իր պատկառանքը։ Բարի՞ մարդ մը։ Խելքս չի հասնիր։ Գիտէ շատ լաւ հայհոյել անբաններուն (չաշխատող) երեսին ու ետեւէն դուրս տալ լեզու մը, որ կը խրտչեցնէ անծանօթը։ Թաղին մէջ կը նշանուին, կը կարգուին իր պատգամովը։ Գրեթէ իրեն տարեկից ունի իր կինը ան ալ հաճի, աւելի խելօք ու գգուալից հոգիով մէկը, որ ամուսինին սուր բառերուն դէմ գիտէ դրական, տխուր բարութեամբ մը քաղցրութիւնը բերել։ Որքան անգամներ ան դեռ պզտիկ օրերուս զիս ներս է կանչած, բակին մէկ անկիւնը, կողովի մը ետեւը սխմած առջեւ դնելով նոր եփած հացը եւ պուլամային գաւաթը։ Մէկ հատիկ է անոր աղջիկը, Բուբուլը։ Երկրորդ երիտասարդութեան ծնունդն ան ունի ձեւերուն, մարմինի փափկութիւն մը, որ գեղերուն մէջ դեռ նոր կը սկսի։ Ան ալ հաճի է։ Ճերմակ բազուկը որքան հիացումով բռնած եմ տարիներ, տղայ օրերուս, դեռ միասին պահուըտուք խաղցած ատեննիս, նոյն կողին տակը իրարու գրեթէ գիրկ ինկած, մեղմ ու անձայն կը խնդայինք։

 

Հիմա մեծն է ան, երկու զոյգ ոսկիներուն մանեակովը թաղին ծաղիկը։ Հարուստի մը տղուն նշանածն է ան։

 

Այս տունէն դուրս ունիմ ես տակաւին ուրիշ ճանչուորներ, ամէնն ալ բարի մարդիկ, ամէնուն ալ պարտական՝ իրենց հացովը, իւղովը եւ լաթերովը։

 

ԲՈՒԲՈՒԼ

 

Անուշիկ անուն մը, պզտիկ թռչունի մը պատրանքը արթնցող։

Անուշիկ ալ աղջիկ մը։ Բաց ծովի գոյն աչքեր, որոնք միշտ ժպիտէ մը դուրս կրնային։ Ճերմակ, հիւանդոտ մորթի երեսներու գոյն մը, շատ ցանցառ գեղին մէջ եւ, որ քաղքէն կը խօսի։ Բարակ հասակ մը, կոտրելու մօտ, կուրծքին շուրջը աւելի վախկոտ ու սլացիկ։

Հինգ տարի վերջ այսպէս կը տեսնամ զայն։ Հիմա գրեթէ ծիծեր ունի,ու նայելու ատեն դժգոյն երեսներուն վրայ նոր բան մը կþարթննայ։ Գեղի աղջիկներուն անխուսափելի մեծ ոսկիները անոր ալ ճիտէն կþիյնան, խիտ-խիտ, իրենց ծանրութիւնը զգալի ընելու չափ անոր բարակ վիզին։

 

Մենք հին ընկերներ ենք։ Մէկտեղ խաղցեր ենք, մէկտեղ կերեր ու լացեր։

 

Հիմա նշանուած աղջիկի, հասուն աղջիկի խռովքը կը պահէ իր հին ընտանութիւնը ինձմէ։ Ես խելօք եմ՝ մտքիս մէջ ունենալով վէպերու հազարումէկ տեսակներ։ Ու անոր ծնողքը տարբեր աչք մը չունին նիհար, ուշ մնացող երիտասարդի մը վրայ, որուն կեանքին բոլոր շրջանները հինցող թուղթերու պէս իրենց առջեւէն անցեր են։ Ես տղայ եմ անոնց համար, ու աղքատիկ տղայ, որուն հացը տակաւին իր հօրքուրը կը հոգայ եւ մանկութենէն կը զատուի իր էշովը միայն։

 

Տղայ մըն եմ դարձեալ այդ աղջկան առջեւ, որ գրեթէ իմ հասակս ունի, ինձմէ երեք տարի պզտիկ ըլլալուն հակառակ։ Ինծի հանդէպ կը պահէ առջի օրերուն պարզութիւնը, չի վախնար լուալու իր բազուկները, հաճիի նազանքներովը չլացնելով իմ աչքերս։ Յետոյ կրնանք քովքովի, նոյն փայտի կտորին վրայ նստիլ առանց նեղուելու։ Սանդուխներէն վար կամ վեր իրենց ճրագը կը մարի մեր հովէն։ Մենք մութին մէջ, իրարու ուսին կþընենք մեր ճամբան, կամաց, առանց յուզումի, տեսակ մը յամեցումով, ուր հաճոյք դժուար է դեռ որոշել։

 

Զգուշաւոր եմ անոր հետ, խօսելու ոսկիներուն վրայ, նշանածին վրայ, զոր հազիւ կը ճանչնայ։ Հին տղայութիւնը երկարաձգելու երկուստեք ջանքը ան՝ անգիտակից, հիմա տեսակ մը հրապոյր կը դնէ մեր յարաբերութիւններուն մէջ։

 

Ես հիմա անոնց տունն եմ։ Պիտի աշխատիմ Հաճի Պաղտիկին կողքին, որուն ձեռքը ալ քիչ-քիչ բահը ծանր գտնել է սկսած։ Պիտի ուտեմ տունէն, սեղանի նստելով Բուբուլին հետ, գրեթէ ծունկ ծունկի։ Պիտի պառկիմ մեր սենեակը։ Հօրքուրիս ծոցը դարձեալ, այսպէսով երկնցնելով պատանութեան վերջին շրջան մը, միեւնոյն ատեն խնայելով իմ աւանակիս, որ աւելորդ պիտի դառնար, դարձեալ պատիւիս, քանի որ գիրքերուն հպարտութիւնը չի մեռնիր։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles