ԿԸ ԽԱՆ­ԳԱ­ՐԻ՞ ԱՐ­ՑԱ­ԽԻ ՀԻՄ­ՆԱ­ՀԱՐ­ՑԸ ՀԱՅ­ԿԱ­ԿԱՆ ՄԱՅ­ՏԱ­ՆԻՆ, ԹԷ՞ ՈՉ

0 0
Read Time:10 Minute, 48 Second

P5 EUROMAIDAN  ԳԷ­ՈՐԳ ԱՂԱ­ՊԱՊ­ԵԱՆ

Հա­յաս­տան­եան քա­ղա­քա­կան շրջա­նա­կում, ուք­րա­յի­նա­կան դէպ­քե­րի զար­գաց­մա­նը զու­գա­հեռ, ար­մա­տա­նում է այն տե­սա­կէ­տը, թէ մե­զա­նում հնա­րա­ւոր չէ հայ­կա­կան Մայ­տան, քա­նի որ որե­ւէ մէ­կը չի կա­րող նման ար­կա­ծախնդ­րու­թեամբ վտան­գի են­թար­կել Ար­ցա­խի անվ­տան­գու­թիւնն ու գո­յու­թիւնը: Հա­յաս­տան­եան իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը, որոնց առան­ձին ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ վեր­ջին օրե­րին հե­տե­ւո­ղա­կա­նօ­րէն ար­ժե­ւո­րում են այս գա­ղա­փա­րը, դրա­նով պար­զա­պէս հանգս­տաց­նում են իրենք իրենց: Որ­քան էլ այս մօ­տե­ցումն առար­կա­յական հիմ­քեր ու­նե­նայ, դրա ներ­քոյ պատս­պար­ուե­լը պար­զա­գոյն ինք­նա­խա­բէ­ու­թիւն է: Նախ` այս մօ­տեց­մամբ առաջ­նորդ­ուե­լը նշա­նա­կում է, որ քա­նի դեռ Ար­ցա­խի հիմ­նա­հար­ցը լուծ­ուած չէ, Հա­յաս­տա­նում ներ­քե­ւից պար­տադր­ուած որե­ւէ փո­փո­խու­թիւն, այդ թւում` առա­ւել եւս իշ­խա­նու­թեան, տե­ղի չպէտք է ու­նե­նայ: Իսկ դա նշա­նա­կում է, որ պէտք է հա­մա­կերպ­ուել այն մտքի հետ, որ այդ անո­րոշ ժա­մա­նա­կա­հատ­ուա­ծում միշտ լի­նե­լու է հայկա­կան իշ­խա­նու­թիւն, որի դէմ ուղղ­ուած ցան­կա­ցած գոր­ծո­ղու­թիւն` առողջ, թէ անա­ռողջ, մշտա­պէս մի­ա­նա­լու է Ար­ցա­խի դէմ ուղղ­ուած դա­ւա­ճա­նու­թիւն: Այ­սինքն` կա­մայ, թէ ակա­մայ, իշ­խա­նու­թեան ան­փո­փո­խե­լիու­թիւնը եւ վե­րար­տադ­րու­մը սկսում է նոյ­նաց­ուել Ար­ցա­խի անվ­տան­գու­թեան ապա­հով­ման հետ: Հե­տե­ւա­բար, խնդի­րը ոչ թէ ապս­տամ­բու­թիւն անե­լու նպա­տա­կա­յար­մա­րու­թեան մէջ է, այլ իշ­խա­նու­թեան եւ պե­տա­կան, ազ­գա­յին շա­հե­րի յստակ տա­րան­ջատ­ման, որոնք եր­բեմն կա­րող են նա­եւ հա­կադր­ուել:   Երկ­րորդ` Մայ­տա­նի հետ ինչ­պի­սի ընդ­հան­րու­թիւն­ներ ու տար­բե­րու­թիւն­ներ էլ փոր­ձենք գտնել, Մարտ 1, 2008-ին Հա­յաս­տա­նում ստեղծ­ուել էր այս­պի­սի իրա­վի­ճակ: Բայց այն ժա­մա­նակ Ար­ցա­խի հիմ­նա­հար­ցը, կար­ծես, զսպող լուրջ գոր­ծօն չդար­ձաւ: Եթէ նա­խա­դէպն ար­դէն կայ, ին­չո՞ւ է բա­ցառ­ւում կրկնու­թիւնը: Բայց ար­տա­քին կողմ­նո­րո­շում­նե­րի հեն­քի վրայ ինչ-որ գոր­ծըն­թաց­ներ սկսե­լուց առաջ, որը Ար­ցա­խի հար­ցի սրման ամե­նաու­ղիղ ճա­նա­պարհն է, նախ պէտք է հաս­կա­նալ` որ­քա­նո՞վ յաղ­թեց Ուք­րա­յի­նա­յի ժո­ղո­վուր­դը այս յե­ղա­փո­խու­թեան ար­դիւն­քում: 2004-ին եւս նոյն ժո­ղո­վուր­դը խո­րա­պէս հա­մոզ­ուած էր, որ նարն­ջա­գոյն թաւշ­եայ յե­ղա­փո­խու­թեամբ լու­ծել է իր ազա­տու­թիւն­նե­րի եւ ժո­ղովր­դա­վա­րաց­ման խնդի­րը: Մինչ­դեռ պարզ­ուեց, որ դրա­նով ըն­դա­մէ­նը փո­խել է “օլի­կար­խիկ“ իշ­խա­նու­թեան դե­րա­կա­տար­նե­րին: Այն ժա­մա­նակ էլ Արեւ­մուտ­քը յե­ղա­փո­խու­թեան թի­կուն­քին էր, Ռու­սաս­տա­նը` պար­տուող ղե­կա­վա­րու­թեան: Երաշ­խիք չկայ, որ պատ­մու­թիւնը այս դէպ­քում եւս չի կրկնուե­լու` դա­տե­լով Մայ­տա­նով դէ­պի իշ­խա­նու­թիւն սու­րա­ցող նոր, բայց մի­ա­ժա­մա­նակ հին դե­րա­կա­տար­նե­րի ով լի­նե­լուց: Ար­դիւն­քում ստաց­ւում է, որ յե­ղա­փո­խու­թիւնն իրա­կա­նաց­նում են պե­տա­կա­նու­թեան խոր գի­տակ­ցում ու­նե­ցող իս­կա­կան քա­ղա­քա­ցի­նե­րը` ել­նե­լով իրենց հա­մոզ­մունք­նե­րից, ար­ժա­նա­պա­տուու­թիւ­նից, իրա­ւունք­նե­րի հա­մար պայ­քա­րե­լու քա­ղա­քաց­ի­ա­կան կեց­ուած­քից, բայց դրա ար­դիւնք­նե­րից օգտ­ւում են բո­լո­րո­վին ու­րիշ շրջա­նակ­ներ, այդ թւում‘ նա­եւ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան կեդ­րոն­նե­րը:   Որե­ւէ հա­սա­րա­կու­թիւն ինք­նա­կամ, գի­տակց­ուած չի դառ­նում որե­ւէ գեր­տե­րու­թեան գոր­ծի­քը: Եւ որե­ւէ գեր­տե­րու­թիւն չի կա­րող որե­ւէ երկ­րում ար­հես­տա­կա­նօ­րէն, իր բա­ցա­ռիկ շա­հե­րից բխող յե­ղա­փո­խու­թիւն իրա­կա­նաց­նել` առանց այդ երկ­րում յե­ղա­փո­խու­թեան բա­ւա­րար լից­քի եւ նա­խադր­եալ­նե­րի առ­կա­յու­թեան: Այդ նա­խադր­եալ­նե­րը կան ոչ միայն Ուկ­րա­ի­նա­յում, այ­լեւ, առանց բա­ցա­ռու­թեան, հետ­խորհր­դա­յին բո­լոր երկր­նե­րում: Խնդի­րը յե­ղա­փո­խա­կան վա­ռօ­դով լցուած այդ տա­կա­ռը վնա­սա­զերծ­ման հնա­րա­ւո­րու­թիւ­նից զրկելն է եւ ամե­նա­կա­րե­ւո­րը‘ պայ­թիւ­նի ար­դիւնք­նե­րից օգտ­ուե­լը: Տու­եալ դէպ­քում այս եր­կու խնդի­րը լու­ծեց Արեւ­մուտ­քը եւ հի­մա նա է փոր­ձում, ի հե­ճուկս Ռու­սաս­տա­նի, իւ­րաց­նել Մայ­տա­նի հիմ­նա­կան ար­դիւնք­նե­րը:   Որ հէնց Արեւ­մուտքն է Մայ­տա­նի յե­ղա­փո­խու­թեան ար­դիւնք­նե­րի տէ­րը, ցոյց տուեց այն, թէ ինչ հեշ­տու­թեամբ Պրիւք­սե­լը ան­տե­սեց ընդ­դի­մու­թեան եւ Եա­նու­քո­վի­չի մի­ջեւ ստո­րագր­ուած` ճգնա­ժա­մից դուրս գա­լու հա­մա­ձայ­նա­գի­րը, որը, ըստ էու­թեան, Եա­նու­քո­վի­չի խա­ղաղ, անցն­ցում հե­ռաց­ման պայ­մա­նագ­րու­թեան որո­շումն էր, եւ յայ­տա­րա­րեց նոր Ուք­րա­յի­նա­յի իշ­խա­նու­թիւնը ճա­նա­չե­լու մա­սին այն դէպ­քում, երբ այդ իշ­խա­նու­թիւնը փաս­տա­ցի գո­յու­թիւն չու­նէր: Ռուս­նե­րը թոյլ էին այս խա­ղում, դրա հա­մար էլ պարտ­ուե­ցին: Աւե­լին` հի­մա Մոսկ­ուա­յում ար­դէն հրա­շա­լի հաս­կա­նում են, որ հեր­թով կա­րող են պարտ­ուել իրենց ազ­դե­ցու­թեան գօ­տում գտնուող բո­լոր մնա­ցած կէ­տե­րում, ինչն աւե­լի է զայ­րաց­նում: Եւ ակն­յայտ է, որ հե­տայ­սու գործ ենք ու­նե­նա­լու շատ աւե­լի կոշտ ու հա­մա­ձայ­նու­թիւն­նե­րի հա­կում չու­նե­ցող Ռու­սաս­տա­նի հետ: Սա լրջա­գոյն մտա­հո­գու­թեան առար­կայ է Արեւ­մուտք-Ռու­սաս­տան դիր­քա­յին պայ­քա­րի թա­տե­րա­բե­մում յայտն­ուած երկր­նե­րի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի հա­մար: Նրանք տե­սան, թէ ինչ­պէս կա­րող են Արեւ­մուտ­քը եւ Ռու­սաս­տա­նը հրա­ժար­ուել իրենց տուած անվ­տան­գու­թեան երաշ­խիք­նե­րից ու դարձ­նել քա­ւու­թեան նո­խազ­ներ: Այդ երկր­նե­րի իշ­խա­նու­թիւն­ներն ար­դէն հաս­կա­նում են, որ ռու­սա­կան պատ­ուա­րը, որի թի­կուն­քում փոր­ձում են պատս­պար­ուել, ինչ­քան թոյլ է, խո­ցե­լի եւ իր հեր­թին ան­պաշտ­պան: Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի հա­մար սա կրկնա­կի հար­ուած է, որով­հե­տեւ ոչ միայն Հա­յաս­տա­նի եւ Ար­ցա­խի, այլ նա­եւ անձ­նա­պէս իրենց անվ­տան­գու­թեան երաշ­խա­ւորն է իր թու­լու­թիւնը մեր­կաց­նում: Թե­րեւս հէնց դա է պատ­ճա­ռը, որ ար­դէն իսկ փոր­ձեր են ար­ւում Արեւ­մուտ­քի հետ լե­զու գտնել‘ նրանց աչ­քի փու­չը չդառ­նա­լու հա­մար: Այ­սօր Հ.Հ. Ազ­գա­յին Ապա­հո­վու­թեան քար­տու­ղար Ար­թուր Պաղ­տա­սար­եա­նը յայ­տա­րա­րել է, թէ  Ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թեան խորհր­դի կա­յա­նա­լիք նիս­տում քննարկ­ուե­լու է Եմ-ի հետ գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րի մի նոր ծրա­գիր, որը պե­տա­կան եւ հան­րա­յին կեան­քի բո­լոր բնա­գա­ւառ­նե­րը նե­րա­ռող բա­րե­փո­խում­նե­րի 160-ից աւե­լի ուղ­ղու­թիւն­ներ է նա­խան­շում: Բայց հե­տաքրք­րա­կա­նը Պաղ­տա­սար­եա­նի արած այն նկա­տա­ռումն է, թէ քա­նի որ իրենք նա­խա­տես­ուած ժամ­կէ­տում չեն հասց­րել աւար­տել այդ ծրագ­րի մշակ­ման աշ­խա­տանք­նե­րը, Հա­յաս­տա­նում Եւ­րո­միու­թեան խորհր­դատ­ուա­կան խմբից խնդրել են եր­կա­րաձ­գել այն մին­չեւ ապ­րիլ: Եւ սա այն դէպ­քում, երբ ըն­դա­մէ­նը մէկ շա­բաթ առաջ Եւ­րո­միու­թիւն-Հա­յաս­տան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան խորհր­դա­րա­նա­կան յանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գահ Սամ­ուել Ֆար­ման­եա­նը պաշ­տօ­նա­կան Երե­ւա­նի ցու­ցու­մով հրա­ժար­ուեց ստո­րագ­րել յանձ­նա­ժո­ղո­վի նիս­տի ամ­փո­փիչ յայ­տա­րա­րու­թիւնը:

Ծրա­գիրն օր առաջ ներ­կա­յաց­նե­լու մի­ջո­ցով Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը թե­րեւս յոյս ու­նեն ոչ միայն յստա­կաց­նել յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը Եւ­րո­միու­թեան հետ, այ­լեւ նա­խա­պայ­ման­ներ ստեղ­ծել, որ­պէս­զի Պրիւք­սե­լը տես­նի իրենց շա­հագրգռ­ուա­ծու­թիւնը բա­րե­փո­խում­ներ իրա­կա­նաց­նե­լու խոս­տու­մը կա­տա­րե­լու հար­ցում եւ շա­րու­նա­կի յեն­ուել իր վրայ` հա­սա­րա­կա­կան կամ քա­ղա­քաց­ի­ա­կան շրջա­նակ­նե­րում հեն­ման կէ­տեր եւ յե­ղա­փո­խու­թեան կա­րո­ղու­թիւն ու­նե­ցող շրջա­նակ­ներ փնտռե­լու փո­խա­րէն: Հարցն այն է, թէ ուք­րա­յի­նա­կան յա­ջո­ղու­թիւն­նե­րի հա­մը տե­սած Եւ­րո­միու­թիւնը կը հա­ւա­տա՞յ Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րին, թէ՞ ոչ: Գո­նէ այս պա­հին թւում է, որ առն­ուազն ձեւ կ՛անի, թէ հա­ւա­տում է` հաշ­ուի առ­նե­լով Ռու­սաս­տա­նի կող­մից Ուք­րա­յի­նան բա­ժա­նե­լուն ուղղ­ուած քայ­լե­րին դի­մա­կա­յե­լու առաջ­նայ­նու­թիւնը եւ այդ նպա­տա­կով ընդ­մի­ջում վերց­նե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թիւնը: Իսկ մինչ այդ հա­յաս­տան­եան իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը կը շա­րու­նա­կեն հա­մո­զել, որ հա­յաս­տան­եան Մայ­տա­նը մեզ հա­կա­ցուց­ուած է Ար­ցա­խի խնդրի պատ­ճա­ռով: Իշ­խա­նու­թիւնը կան­խար­գե­լիչ գոր­ծո­ղու­թիւն­ներ է ձեռ­նար­կում` մինչ հա­սա­րա­կու­թիւնը տար­ուած է ուք­րա­յի­նա­կան դէպ­քե­րի լոյսն ու ստուե­րը, Հա­յաս­տա­նում տե­ղայ­նաց­նե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն­նե­րը վեր­լու­ծե­լով: Մինչ­դեռ խնդի­րը յե­ղա­փո­խու­թիւն­նե­րի ծրագ­րե­լու մէջ չէ, այլ հա­սա­րա­կա­կան պա­հանջ­նե­րի սե­փա­կան բա­նա­ձե­ւը գտնե­լու, որը հաշ­ուի կ՛առ­նի թէ՛ ար­տա­քին եւ թէ՛ ներ­քին բո­լոր մար­տահ­րա­ւէր­նե­րը: Այդ ուղ­ղու­թեամբ ոչինչ չի ար­ւում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի եւ քա­ղա­քաց­ի­ա­կան շրջա­նակ­նե­րի կող­մից: Փո­խա­րէ­նը շա­րու­նակ­ւում է հատ­ուա­ծա­կան շա­հե­րի, եսա­կեդ­րո­նու­թեան վրայ հիմն­ուած լո­կալ պայ­քա­րի տրա­մա­բա­նու­թիւնը` առանց քա­ղա­քա­կան առաջ­նորդ­ման, եւ քա­ղա­քա­կան պայ­քա­րի կա­յաց­ման: Իսկ դրանք կա­րող տա­նել միայն մէկ հան­գու­ցա­կէ­տի` փա­կու­ղու:

“ԵՐ­ԿԻՐ“

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles