Կ՛ԸՆԿ­ՆԻ՞ ԸՆԴ­ԴԻ­ՄՈՒ­ԹԻՒՆԸ ՀԵՐ­ԹԱ­ԿԱՆ ԹԱ­ԿԱՐ­ԴԸ

0 0
Read Time:10 Minute, 28 Second

pensions-reform-protest-actors-umbrella  ԱՐՄԷՆ ԱՌԱՔԵԼԵԱՆ

 

Խորհր­դա­րա­նա­կան ոչ իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րին եր­կա­րա­տեւ բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րից յե­տոյ կար­ծես թէ յա­ջող­ւում է հա­մա­ձայ­նու­թեան գալ վար­չա­պե­տին անվս­տա­հու­թիւն յայտ­նե­լու հարց առա­ջադ­րե­լու շուրջ, եւ այս առու­մով յա­ռա­ջի­կա­յում խորհր­դա­րա­նում կա­րող են հե­տաքրք­րա­կան գոր­ծըն­թաց­ներ ծա­ւալ­ուել:

Առա­ջին հայ­եաց­քից թւում է, թէ վար­չա­պետ Տիգ­րան Սարգս­եա­նի ներ­կա­յիս գոր­ծու­նէ­ու­թեան եւ նրա անձ­նա­կազ­մի խղճուկ ար­դիւնք­նե­րի վե­րա­բեր­եալ ու­նե­ցած մի­աս­նա­կան բա­ցա­սա­կան կար­ծի­քի պա­րա­գա­յում նրան անվս­տա­հու­թիւն յայտ­նե­լը առանձ­նա­կի դժուա­րու­թիւն չպէտք է ներ­կա­յաց­նէր եւ  հարց չպէտք է առա­ջա­նար: Սա­կայն խնդի­րը ոչ թէ բուն անվս­տա­հու­թիւն յայտ­նե­լու մէջ է, այլ դրան յա­ջոր­դե­լիք քայ­լե­րի: Կար­ծես թէ ընտր­ուել է ամե­նատ­րա­մա­բա­նա­կան տար­բե­րա­կը` վար­չա­պե­տի այ­լընտ­րան­քա­յին թեկ­նա­ծու եւ այ­լընտ­րան­քա­յին փլաթ­ֆորմ առա­ջար­կե­լու: Հա­կա­ռակ դէպ­քում վար­չա­պե­տին հե­ռաց­նե­լու նա­խա­ձեռ­նու­թիւնը դառ­նում էր ինք­նան­պա­տակ: Բայց միւս կող­մից` ոչ իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րը դե­ռեւս չեն յստա­կեց­րել` արդ­եօք կա­ռա­վա­րու­թեանն անվս­տա­հու­թիւն յայտ­նելն իրենց հա­մար վերջ­նան­պա­տա՞կ է, թէ՞, այն­ուա­մե­նայ­նիւ, ըն­դա­մէ­նը տակ­տի­կա­կան առա­ջադ­րանք, աւե­լի հե­ռա­հար խնդիր` ամ­բող­ջա­կան իշ­խա­նա­փո­խու­թիւն իրա­կա­նաց­նե­լու հա­մար: Եթէ ան­գամ ոչ հրա­պա­րա­կայ­նօ­րէն, գո­նէ ըն­կա­լում ձե­ւա­ւո­րե­լու հա­մար այս հար­ցի պա­տաս­խա­նը պէտք է տրուի փա­թե­թա­յին, քա­նի որ դրա պա­տաս­խա­նից է կախ­ուած` գոր­ծըն­թաց­նե­րը զար­գա­նում են զուտ իշ­խա­նա­կան քօ­ա­լից­իա մտնե­լու եւ գոր­ծող իշ­խա­նու­թեան հա­մար պա­տաս­խա­նա­տուու­թիւն ստանձ­նե­լու տրա­մա­բա­նու­թեա՞մբ, թէ՞ հա­մա­կար­գա­յին փո­փո­խու­թիւն­ներ իրա­կա­նաց­նե­լու: Այս խնդրի անյս­տա­կու­թիւնը իշ­խա­նու­թեան ձեռ­քին կա­րող է դառ­նալ կա­րե­ւոր խա­ղա­քարտ եւ բանեցնե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն:

Բանն այն է, որ այդ պա­րա­գա­յում  իշ­խա­նու­թեա­նը հնա­րա­ւո­րու­թիւն է տրւում Կա­ռա­վա­րու­թեա­նը քա­ւու­թեան նո­խազ դարձ­նե­լով եւ վար­չա­պե­տին “զո­հա­բե­րե­լով“` պահ­պա­նել կա­րե­ւո­րա­գոյ­նը` իշ­խա­նա­կան գե­րիշ­խա­նու­թիւն: Իսկ որոշ­ուած բեմագ­րու­թիւնը շատ պարզ է: Վար­չա­պե­տին “զո­հա­բե­րե­լը“ նա­խա­գա­հը կա­րող է մա­տու­ցել որ­պէս հա­սա­րա­կա­կան պա­հան­ջին ըն­դա­ռա­ջե­լուն, քա­ղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի հա­սու­նա­ցու­մը կան­խե­լուն ուղղ­ուած զի­ջում: Դրա­նից յե­տոյ նա ու­նե­նա­լու է եր­կու տար­բե­րակ: Առա­ջին` նոր կա­ռա­վա­րու­թիւն ձե­ւա­ւո­րել` կրկին Հան­րա­պե­տա­կան­նե­րի եւ Օրի­նաց Երկ­րի մաս­նակ­ցու­թեամբ` պահ­պա­նե­լով քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րի ներ­կա­յիս յա­րա­բե­րակ­ցու­թիւնը, որի հա­մար նրան անհ­րա­ժեշտ կը լի­նի ստա­նալ ոչ իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րի հա­մա­ձայ­նու­թիւնը: Սա գրե­թէ ան­հա­ւա­նա­կան է, որով­հե­տեւ ընդ­դի­մու­թեան հա­մար նշա­նա­կե­լու է ըն­դա­մէ­նը պարզ փո­խա­տե­ղում, որը ըն­կե­րա­յին-տնտե­սա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեան վե­րա­նա­յում չի են­թադ­րե­լու, այ­սինքն` վար­չա­պե­տի անվս­տա­հու­թեա­նը հաս­նե­լը դառ­նա­լու է ինք­նան­պա­տակ: Երկ­րորդ` նա­խա­գա­հը կա­րող է ընդ­դի­մու­թեանն առա­ջար­կել ձե­ւա­ւո­րել մի­աս­նա­կան կամ այս­պէս կոչ­ուած ազ­գա­յին հա­մա­ձայ­նու­թեան կա­ռա­վա­րու­թիւն` ընդ­լայ­նե­լով կօ­ա­լից­ի­ան: Սա ար­դիւ­նա­ւէտ կա­րող է լի­նել միայն մէկ դէպ­քում. եթէ նոր քօ­ա­լից­իան ձե­ւա­ւոր­ւում է ընդ­դի­մու­թեան առա­ջար­կե­լիք եւ իշ­խա­նու­թեան հետ հա­մա­ձայ­նեց­րած մի­աս­նա­կան օրա­կար­գի կամ փլաթ­ֆորմի շուրջ, այլ ոչ թէ Հան­րա­պե­տա­կան­նե­րի եւ ան­ձամբ գոր­ծող նա­խա­գա­հի ան­ձի: Հա­յաս­տան­եան փոր­ձը, սա­կայն, ցոյց է տա­լիս, որ նման կոն­սօ­լի­դացի­ոն պրո­ցես­նե­րը եր­բեք տե­ղի չեն ու­նե­նում ծրագ­րե­րի եւ գա­ղա­փար­նե­րի շուրջ: Ան­գամ եթէ դրւում է այդ նպա­տա­կը, ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քում դա ձե­ւա­խեղ­ւում է եւ ստաց­ւում է հա­մա­ձայ­նու­թիւն` յա­նուն իշ­խա­նու­թեան մաս լի­նե­լու: Դրա վառ օրի­նա­կը եղել է 2008-ի քա­ղա­քա­կան ճգնա­ժա­մի յաղ­թա­հար­ման ժա­մա­նակ, երբ չորս քա­ղա­քա­կան ու­ժեր` “Հան­րա­պե­տա­կան“­ներ, “Բար­գա­ւաճ Հա­յաս­տան“, “Հ.Յ.Դ.“ եւ “Օրի­նաց Եր­կիր“, քօա­լից­իա կազ­մե­ցին հա­մա­տեղ ստո­րագր­ուած եւ կա­ռա­վա­րու­թեան գոր­ծու­նէ­ու­թեան հիմ­քը կազ­մե­լիք յու­շագ­րի շուրջ: Սա­կայն շատ արագ յու­շա­գի­րը քա­ղա­քա­կան օրա­կար­գից դուրս մղուեց, եւ ար­դիւն­քում ստաց­ուեց, որ քօ­ա­լից­իաի երեք ու­ժե­րը միայն դե­րեր են ստանձ­նում Հան­րա­պե­տա­կան կա­ռա­վա­րու­թիւ­նում` իրա­կա­նաց­նե­լու մե­ծա­մաս­նու­թեան եւ նա­խա­գա­հի ըն­դու­նած քա­ղա­քա­կան որո­շում­նե­րը: Իսկ պատ­ճառն այն էր, որ խորհր­դա­րա­նում Հան­րա­պե­տա­կան­ներ ու­նէ­ին բա­ցար­ձակ մե­ծա­մաս­նու­թիւն եւ ցան­կա­ցած դէպ­քում պահ­պա­նում էին որո­շում­նե­րը փաս­տա­ցի մի­անձն­եայ ըն­դու­նե­լու բա­ցա­ռիկ իրա­ւուն­քը: Նման յա­րա­բե­րակ­ցու­թեան պա­րա­գա­յում հա­մա­ձայ­նու­թեան մա­սին խօսք լի­նել չէր կա­րող, մինչ­դեռ այդ յու­շագ­րի դրոյթ­նե­րը հնա­րա­ւոր էր կեն­սա­գոր­ծել միայն կոն­սեն­սու­սա­յին որո­շում­նե­րի եւ լու­ծում­նե­րի պա­րա­գա­յում: Եթէ ոչ իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րը հի­մա այդ փոր­ձը հաշ­ուի չառ­նեն, պատ­մու­թիւնն, ան­կաս­կած, կրկնուե­լու է: Իսկ հաշ­ուի առ­նե­լը նշա­նա­կում է հաս­նել խորհր­դա­րա­նա­կան նոր, այն­պի­սի ընտ­րու­թիւն­նե­րի, որ դրա ար­դիւն­քում Հան­րա­պե­տա­կան­ներ այ­լեւս մե­ծա­մաս­նու­թիւն ձե­ւա­ւո­րե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն չու­նե­նան: Մինչ­դեռ ոչ իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րից ոչ ոք խորհր­դա­րա­նա­կան նոր ընտ­րու­թիւն­ներ անց­կաց­նե­լու պա­հանջ չի առա­ջադ­րում: Եւ կա­րող է առա­ջա­նալ մի իրա­վի­ճակ, երբ Հան­րա­պե­տա­կան կար­կա­ռուն գոր­ծիչ Գա­լուստ Սա­հակ­եա­նի այն միտ­քը, թէ ոչ իշ­խա­նա­կան քառ­եակն ըն­դա­մէ­նը պաշ­տօն­ներ է ու­զում, դառ­նայ նրա հեր­թա­կան պայ­ծա­ռա­տե­սու­թիւնը:

Այս իմաս­տով, ան­կախ ամէն ին­չից, քառ­եա­կը վաղ թէ ուշ բախ­ուե­լու է հա­մա­պե­տա­կան ընտ­րու­թիւն­ներ անց­կաց­նե­լու եւ դրա մի­ջո­ցով փո­փո­խու­թիւն­նե­րի հաս­նե­լու գա­ղա­փա­րին` դուրս գա­լով զուտ Կա­ռա­վա­րու­թեան փո­փո­խու­թեան մա­կե­րե­սա­յին խնդրի շրջա­նա­կից: Հարցն այն է` խօս­քը վե­րա­բե­րե­լու է հեր­թա­կա՞ն, թէ՞  ար­տա­հերթ հա­մա­պե­տա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րին: Դրան­ցից որ տար­բե­րակն էլ ընտր­ուի, մի­եւ­նոյն է` ամէն ինչ կախ­ուած է լի­նե­լու նրա­նից, թէ որ­քա­նով ընդ­դի­մու­թիւնը կը կա­րո­ղա­նայ կան­խել հին ու բա­րի աւան­դոյթ­նե­րով ընտ­րու­թիւն­նե­րի անց­կա­ցու­մը, որը ցան­կա­ցած պա­րա­գա­յում յան­գեց­նե­լու է իշ­խա­նու­թեան վե­րար­տադ­րու­թեան: Նոր կա­ռա­վա­րու­թեան կազմ մտնե­լը տրա­մա­բա­նա­կան ու հաս­կա­նա­լի է դառ­նում, եթէ նպա­տա­կը այն­պի­սի վար­չա­կան լծակ­նե­րի ձեռք­բե­րումն է, որոնք ընտ­րու­թիւն­նե­րի ըն­թաց­քը լի­ար­ժէք վե­րահս­կե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն են տա­լիս: Հե­տե­ւա­բար, մի­աս­նա­կան “փլաթ­ֆորմ“ ներ­կա­յաց­նե­լիս պէտք է հաշ­ուի առն­ուի նա­եւ այս պա­հան­ջը:

Բո­լոր դէպ­քե­րում նկա­տե­լի է, որ ոչ իշ­խա­նա­կան ու­ժե­րի ներ­կա­յիս գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րի հիմ­քում ըն­կած է այն հան­գա­ման­քը, որ Սերժ Սարգս­եա­նը նո­րից նա­խա­գա­հի պաշ­տօ­նում առա­ջադր­ուե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն չի ու­նե­նա­լու: Լա­ւա­գոյն դէպ­քում քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը գործ են ու­նե­նա­լու նրա “ժա­ռան­գորդի“ հետ: Սա մաս­նա­ւո­րա­պէս Բար­գա­ւաճ Հա­յաս­տան կու­սակ­ցու­թեան ղե­կա­վա­րին ազա­տում է Սերժ Սարգս­եա­նի հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի ներ­կա­յիս պա­րի­տե­տը պահ­պա­նե­լու կաշ­կան­դում­նե­րից, որը միւս ու­ժե­րի կող­մից Բար­գա­ւաճ Հա­յաս­տան կու­սակ­ցու­թեան եւ Ծա­ռուկ­եա­նին վստա­հե­լու բա­ւա­րար պայ­ման է ստեղ­ծում: Եթէ ֆորսմա­ժորային ան­կան­խա­տե­սե­լի խո­չըն­դոտ­ներ չա­ռա­ջա­նան, մի­ակ հնա­րա­ւոր խնդի­րը, որին կա­րող են բախ­ուել այ­լընտ­րան­քա­յին “Բար­գա­ւաճ Հա­յաս­տան“ կու­սակ­ցու­թիւնն ու ընդ­դի­մա­դիր միւս երեք կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րը, ար­դէն մեկ­նար­կած սահ­մա­նադ­րա­կան բա­րե­փո­խում­նե­րի մի­ջո­ցով Սերժ Սարգս­եա­նի հա­մար իշ­խա­նու­թեան մնա­լու նոր մե­խա­նիզմ­նե­րի սահ­մա­նում է: Եւ եթէ նրանք իս­կա­պէս հա­մա­կար­գա­յին փո­փո­խու­թիւն­ներ եւ ամ­բող­ջա­կան, բո­վան­դա­կա­յին իշ­խա­նա­փո­խու­թիւն իրա­կա­նաց­նե­լու նպա­տակ ու­նեն, ներ­կա­յումս հա­մա­ձայ­նե­ցուողփլաթ­ֆորմի հիմ­նա­կան կէ­տե­րից մէ­կը պէտք է այդ խո­ղո­վա­կի ստեղծ­ման բա­ցա­ռու­մը լի­նի: Արդ­եօք ընդ­հա­նուր ճա­կատ կազ­մող ու­ժերն այս “ման­րուք­ներ“ը հաշ­ուի են առ­նում` պարզ կը լի­նի այն ժա­մա­նակ, երբ նրանք հրա­պա­րա­կեն այդ­քան սպաս­ուած ընդ­հա­նուր փլաթ­ֆորմը:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles