ԹՈՒՐՔ­ԻԱ – ԵՒ­ՐՈ­ՄԻՈՒ­ԹԻՒՆ ՅԱ­ՐԱ­ԲԵ­ՐՈՒ­ԹԻՒՆ­ՆԵՐ.- ՀԱՅ­ԵԱՑՔ ԵՐԵ­ՒԱ­ՆԻՑ

0 0
Read Time:16 Minute, 39 Second

turkey-eu (1) ՎԱՀՐԱՄ ՏԷՐ-ՄԱԹԵՒՈՍԵԱՆ

 

1999-ին, երբ Թուրք­իա­յին շնորհ­ուեց “ԵՄ“-ի թեկ­նա­ծու երկ­րի կար­գա­վի­ճակ եւ այդ կա­ռոյ­ցի հետ յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րը տե­ղա­փոխ­ուե­ցին ինս­տի­տուցի­ո­նալ հար­թութ­իւն, Հա­յաս­տա­նի պաշ­տօ­նա­կան եւ հա­սա­րա­կա­կան դիր­քո­րո­շու­մը գե­րա­զան­ցա­պէս բա­ցա­սա­կան էր: Ընդ­հա­նուր հա­մոզ­մունքն այն էր, որ Թուրք­ի­ան դեռ չէր հա­սու­նա­ցել “ԵՄ“-ի ան­դամ եր­կիր դառ­նա­լու հա­մար եւ “ԵՄ“-ի պաշ­տօն­եա­նե­րը ար­դա­րա­ցի չէ­ին վար­ուել Թուրք­իա­յի հարեւան այն երկր­նե­րի նկատ­մամբ, որոնց հետ Թուրք­իա­յի յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րը մնում էին լար­ուած: Այս դիր­քո­րո­շումն ու­նէր իր ներ­քին եւ ար­տա­քին տրա­մա­բա­նութ­իւ­նը: 1998 թ. Մար­տին, երբ Հա­յաս­տա­նում իշ­խա­նութ­եան եկաւ Ռո­պերթ Քո­չար­եա­նը, Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նութ­եան մէջ տե­ղի ու­նե­ցան շեշ­տադ­րում­նե­րի որո­շա­կի փո­փո­խութ­իւն­ներ: Հատ­կա­պէս Ցե­ղաս­պա­նութ­եան մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­մա­նը եւ Սփիւռ­քի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­եան նոր ձեւաչա­փե­րի մշակ­ման ուղղ­ուած Հ.Հ.-ի քայ­լե­րը Թուրք­իա­յի կող­մից մի­ան­շա­նակ չըն­դուն­ուեց: Հա­յաս­տա­նը չէր ցան­կա­նում, որ­պէս­զի առանց Ցե­ղաս­պա­նութ­եան ճա­նաչ­ման, առանց Հա­յաս­տա­նի հետ պատ­մա­կան ու քա­ղա­քա­կան խնդիր­նե­րի լուծ­ման, Հա­յաս­տա­նին շրջա­փակ­ման են­թար­կող Թուրք­ի­ան դառ­նայ “ԵՄ“-ի ան­դամ: Աւե­լին, Հա­յաս­տա­նի վեր­լու­ծա­կան հան­րութ­իւ­նը մտա­վա­խութ­իւն ու­նէր, որ “ԵՄ“-Թուրք­իա յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րը բա­ւա­կան արագ ըն­թացք կու­նե­նան եւ Թուրք­ի­ան արա­գօ­րէն կը դառ­նայ “ԵՄ“-ի ան­դամ:

Հա­յաս­տա­նի պաշ­տօ­նա­կան դիր­քո­րո­շու­մը որո­շա­կի փո­փո­խութ­իւն­նե­րի են­թարկ­ուեց 2003-04 թթ. ըն­թաց­քում: Այդ ժա­մա­նա­կա­հատ­ուա­ծից յե­տոյ տար­բեր հար­թակ­նե­րում Հա­յաս­տա­նի ղե­կա­վա­րութ­իւ­նը եւ գե­րա­զան­ցա­պէս ար­տա­քին գոր­ծե­րի նա­խա­րար Վար­դան Օս­կան­եա­նը յայ­տա­րա­րում էր, որ Հա­յաս­տա­նը աջակ­ցում է Թուրք­իա­յի եւ­րա­ան­դա­մակ­ցութ­եան գոր­ծըն­թա­ցին, քա­նի որ Հա­յաս­տա­նի հա­մար ցան­կա­լի է ու­նե­նալ այն­պի­սի հարեւան եր­կիր, որը դա­ւա­նում է եւրո­պա­կան ար­ժէք­ներ ու սկզբունք­ներ: Հա­յաս­տա­նի պաշ­տօ­նա­կան դիր­քո­րո­շումն ու­ներ նաեւ առա­ւել հե­ռագ­նա հաշ­ուարկ­ներ: Կար վստա­հութ­իւն, որ Թուրք­ի­ան կա­րող է դառ­նալ “ԵՄ“-ի լի­ի­րաւ ան­դամ միայն այն դէպ­քում, եթէ բա­ւա­րեր Գո­պեն­հա­գեն­եան չա­փո­րո­շիչ­նե­րը, եթէ իրա­կա­նաց­նէր ան­դա­մակ­ցութ­եան հա­մար պար­տա­դիր մի շարք լուրջ ու հա­մա­կար­գա­յին բա­րե­փո­խում­ներ, որից յե­տոյ Թուրք­իա­յում կը փոխ­ուէր ժո­ղովր­դա­վա­րութ­եան, մար­դու իրա­ւունք­նե­րի վի­ճա­կը, Թուրք­ի­ան կը ճա­նա­չէր Ցե­ղաս­պա­նութ­իւ­նը, կը բա­ցէր Հա­յաս­տա­նի հետ սահ­մա­նը եւ առա­ւե­լա­պէս կը գոր­ծէր “ԵՄ“-ի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նութ­եան ծի­րի մէջ: Խօս­ւում էր նաեւ այն մա­սին, որ եթէ Թուրք­ի­ան դառ­նայ “ԵՄ“-ի ան­դամ, ապա “ԵՄ“-ն կը դառ­նայ Հա­յաս­տա­նի ան­մի­ջա­կան հարեւանը, իր բո­լոր հնա­րա­ւո­րութ­իւն­նե­րով հան­դերձ: Այս­պի­սով, վեր­ջին 10 տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում, Հա­յաս­տա­նը տար­բեր հար­թակ­նե­րում բարձ­րա­ձայ­նել է Թուրք­իա­յի եւ­րա­ան­դա­մակ­ցութ­եան գոր­ծըն­թա­ցին իր աջակ­ցութ­եան մա­սին` դրա մէջ գե­րա­զան­ցա­պէս տես­նե­լով փո­փոխ­ուած Թուրք­իա­յի հե­ռան­կա­րա­յին հնա­րա­ւո­րութ­իւ­նը: Սա­կայն 2007 թ. ի վեր, երբ Թուրք­իա­յում դան­դա­ցեղ “ԵՄ“-ի ան­դա­մակ­ցութ­եան ուղղ­ուած բա­րե­փո­խում­նե­րի իրա­կա­նաց­ման գոր­ծըն­թա­ցը, եւ Թուրք­իա­յի հա­սա­րա­կութ­եան շրջա­նում նուա­զեց “ԵՄ“-ի ան­դա­մակ­ցութ­եան կողմ­նա­կից­նե­րի թի­ւը, Հա­յաս­տա­նում այդ փաս­տերն ար­ժա­նա­ցան տա­րաբ­նոյթ գնա­հա­տա­կան­նե­րի:

…Վեր­ջին տա­րի­նե­րին սեր­տա­ցել են նաեւ Հա­յաս­տա­նի յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րը “ԵՄ“-ի հետ եւ ընդ­հուպ մօ­տե­ցել ասո­ցաց­ման հա­մա­ձայնգ­րի կնքման նա­խա­շէմին: Հետեւաբար, փոխ­ուել են նաեւ “ԵՄ“-ի հետ յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի ինս­տի­տուտցի­ո­նալ կա­պը: Թէեւ Հա­յաս­տա­նը բա­ցա­յայ­տօ­րէն չի յայ­տա­րա­րում “ԵՄ“-ի ան­դա­մակ­ցութ­եան իր մտադ­րութ­եան մա­սին, սա­կայն Հա­յաս­տա­նի ներգ­րա­ւու­մը “ԵՄ“-ի Արեւել­եան գոր­ծըն­կե­րութ­եան ծրագ­րե­րում էա­կա­նօրէն բարձ­րաց­րել են Հա­յաս­տա­նի ին­տեգ­րացի­ոն գոր­ծըն­թաց­նե­րի արդ­իւ­նա­ւե­տութ­իւ­նը: Հա­յաս­տա­նը հնա­րա­ւո­րութ­իւն է ստա­ցել ինս­տի­տուցի­ո­նալ մա­կար­դա­կում բարձ­րաց­նել Թուրք­իա­յի հետ կապ­ուած մտա­հո­գութ­իւն­նե­րը եւ խնդիր­նե­րը: Այս­պի­սով, “ԵՄ“-ի հետ Թուրք­իա­յի յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի հե­տըն­թա­ցին զու­գա­հեռ սեր­տա­ցել են Հա­յաս­տան-“ԵՄ“ յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րը:

Այժմ փոր­ձենք հաս­կա­նալ, թէ իրա­կա­նում Թուրք­իա­յի եւ­րա­ան­դա­մակ­ցութ­եան գոր­ծըն­թա­ցը եւ վերջ­նա­կան արդ­իւնքն ինչ­պի­սի՞ էա­կան հնա­րա­ւո­րութ­իւն­ներ ու մար­տահ­րա­ւէր­ներ են պա­րու­նա­կում Հա­յաս­տա­նի եւ Սփիւռ­քի հա­մար:

Հա­յաս­տա­նի եւ Թուրք­իա­յի միջեւ դի­ւա­նա­գի­տա­կան յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի բա­ցա­կա­յութ­իւ­նը, Հա­յաս­տա­նի նկատ­մամբ Թուրք­իա­յի իրա­գոր­ծած տնտե­սա­կան եւ հե­ռա­հա­ղոր­դակ­ցա­յին շրջա­փակ­ման քա­ղա­քա­կա­նութ­իւ­նը Հա­յաս­տա­նի տնտե­սութ­եան եւ սոց­ի­ալ-քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րի վրայ թո­ղել ու շա­րու­նա­կում է թող­նել էա­կան բա­ցա­սա­կան ազ­դե­ցութ­իւն: Թուրք­ի­ան շա­րու­նա­կում է հայ-թր­քա­կան յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի կար­գա­ւո­րու­մը կա­պել Ղա­րա­բաղ­եան հա­կա­մար­տութ­եան հետ, որով էլ աւե­լի է դժուա­րաց­նում առանց այդ էլ բարդ հայ-թր­քա­կան թնջու­կի հան­գու­ցա­լու­ծու­մը: Եւ­րա­ան­դա­մակ­ցութ­եան գոր­ծըն­թացն են­թադ­րում է, որ իւ­րա­քանչ­իւր թեկ­նա­ծու եր­կիր պէտք է նուա­զա­գոյ­նի հասց­նի հարեւան­նե­րի հետ ու­նե­ցած կոնֆ­լիկ­տա­յին խնդիր­նե­րը, ներգ­րաւուի բա­րի դրաց­ի­ա­կան յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի մէջ եւ ոչ մի կերպ չխո­չըն­դո­տի հարեւան­նե­րի զար­գաց­մա­նը: Այլ կերպ “ԵՄ“-ի կող­մից թեկ­նա­ծու երկ­րի նկատ­մամբ չկայ ուղ­ղա­կի պայ­ման հարեւան­նե­րի հետ դի­ւա­նա­գի­տա­կան յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի հաս­տատ­ման, առա­ւել եւս` ապաշր­ջա­փակ­ման հա­մար: Կի­պո­սի պա­րա­գա­յում կայ ուղ­ղա­կի պա­հանջ նա­ւա­հան­գիստ­նե­րը բա­ցե­լու հա­մար, որն ու­նի մի­ան­գա­մայն այլ հա­մա­տեքստ եւ որն իրա­կա­նում դար­ձել է Թուրք­իա-“ԵՄ“ առա­ջըն­թա­ցի հիմ­նա­կան խո­չըն­դոտ­նե­րից մէ­կը: Հետեւաբար, Հա­յաս­տան-“ԵՄ“ եւ “ԵՄ“-ի ան­դամ երկր­նե­րի հետ երկ­կողմ յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի ձեւաչա­փե­րում միայն Հա­յաս­տա­նը կա­րող է բարձ­րա­ձայ­նել Թուրք­իա­յի կող­մից Հա­յաս­տա­նի շրջա­փակ­ման փաս­տի անըն­դու­նե­լիութ­եան հան­գա­ման­քը:

Յա­ջորդ խնդի­րը Թուրք­իա-“ԵՄ“ յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րում Ցե­ղաս­պա­նութ­եան ճա­նաչ­ման խնդրին հե­տա­մուտ լի­նելն է: Հա­յաս­տա­նը պէտք է շա­րու­նա­կի բարձ­րա­ձայ­նել Թուրք­իա­յի կող­մից Ցե­ղաս­պա­նութ­եան ճա­նաչ­ման հար­ցը, որը “ԵՄ“-ի ան­դամ մի շարք երկր­նե­րի կող­մից տա­րի­ներ շա­րու­նակ կի­րառ­ւում է որ­պէս յա­ւել­եալ լծակ Թուրք­իա­յի եւ­րա­ան­դա­մակ­ցութ­եան հա­ւակ­նութ­իւն­նե­րը սահ­մա­նա­փա­կե­լու առու­մով: Իհար­կէ, կայ նաեւ խնդրի հա­կա­ռակ խնդի­րը, Թուրք­իա­յի հետ խնդիր­ներ ու­նե­ցող “ԵՄ“-ի ան­դամ երկ­րի կող­մից Ցե­ղաս­պա­նութ­եան փաս­տի օգ­տա­գոր­ծու­մը կամ շա­հար­կու­մը բա­ցա­սա­կան կ՛ազ­դի Եւ­րո­պա­յում ապ­րող Սփիւռ­քի կա­ռոյց­նե­րի բա­րո­յա­հո­գե­բա­նա­կան մթնո­լոր­տի վրայ:

Հա­յաս­տա­նում ձեւաւոր­ուել է հա­մոզ­մունք, որ վեր­ջին 10 տա­րի­նե­րի ըն­թաց­քում Թուրք­իա­յում ար­ձա­նագր­ուել են էա­կան փո­փո­խութ­իւն­ներ: Հա­յաս­տան­եան “ԶԼՄ“-երը եւ վեր­լու­ծա­կան հան­րութ­իւ­նը փաս­տում են, որ Թուրք­իա­յում քա­ղա­քա­կան ազա­տա­կա­նա­ցու­մը, հա­սա­րա­կա­կան մա­կար­դա­կում տա­րաբ­նոյթ սոց­ի­ա­լա­կան շար­ժում­նե­րի առա­ջա­ցու­մը, բազ­մա­կար­ծութ­եան որո­շա­կի մա­կար­դա­կի ապա­հո­վու­մը հնա­րա­ւո­րութ­իւն են ստեղ­ծում առանց նախ­կին կաշ­կան­դում­նե­րի քննար­կել հար­ցեր, որոնք նախ­կի­նում հնա­րա­ւոր չէր բարձ­րա­ձայ­նել, առա­ւել եւս հան­րա­յին քննար­կում­ներ ապա­հո­վել: Այս­պի­սով, հայ հա­սա­րա­կութ­եան հա­մար էա­կան է, որ­պէս­զի Թուրք­իա­յում բազ­մա­կար­ծութ­եան տա­րած­ման գոր­ծըն­թացն առա­ւել խո­րա­նայ, խօս­քի եւ հա­ւատ­քի ազա­տութ­եան դրսեւորում­ներն ու­նե­նան ան­կաշ­կանդ ար­տա­յայ­տում­ներ: Այդ դէպ­քում հնա­րա­ւոր կը լի­նի ընդ­լայ­նել հա­սա­րա­կութ­իւն­նե­րի միջեւ փոխ-­գոր­ծակ­ցութ­իւն հո­րի­զոն­նե­րը, խո­րաց­նել գոր­ծըն-կերա­յին յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րը ակա­դեմ­ի­ա­կան, գի­տա­կան, փոր­ձա­գի­տա­կան, տնտե­սա­կան ոլորտ­նե­րում: Այս առում­նե­րով վեր­ջին տա­րի­նե­րին ար­ձա­նագր­ուել են ան­հեր­քե­լի արդ­իւնք­ներ եւ դրանք ան­շուշտ շա­րու­նակ­ման մի­տում ու­նեն: Յատ­կա­պէս, 2008թ. ի վեր, հայ-թր­քա­կան միջ­պե­տա­կան յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի կար­գա­ւոր­մա­նը զու­գա­հեռ ըն­թա­նում էր նաեւ հա­սա­րա­կութ­իւն­նե­րի միջեւ երկ­խօ­սութ­եան գոր­ծըն­թաց: Այս դի­տար­կումն ամէնեւին էլ չի նշա­նա­կում, որ Հա­յաս­տա­նը պէտք է միայն հետեւի Թուրք­իա­յում տե­ղի ու­նե­ցող ժո­ղովր­դա­վա­րաց­ման գոր­ծըն­թաց­նե­րին եւ ակն­կա­լի մի հանգր­ուան, որից յե­տոյ Թուրք­ի­ան կա­րող է բացէի­բաց խօ­սել եր­կուս­տէք յու­զող խնդիր­նե­րի մա­սին: Հա­յաս­տա­նը եւս պէտք է առա­ւել խո­րաց­նի ժո­ղովր­դա­վա­րութ­եան, տնտե­սութ­եան ազա­տա­կա­նաց­ման եւ խօս­քի ազա­տութ­եան գոր­ծըն­թաց­նե­րը, այ­լա­պէս, ինչ-որ փու­լից սկսած Հա­յաս­տա­նի եւ Թուրք­իա­յի մրցակ­ցա­յին ռե­սուրս­նե­րը կը լի­նեն ան­հա­մադ­րե­լի:

Կարեւոր է նաեւ Սփիւռ­քի մօ­տե­ցու­մը Թուրք­իա-“ԵՄ“ յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րի վե­րա­բեր­եալ: Հա­յոց Սփիւռ­քի տար­բեր կա­ռոյց­նե­րի հա­մար անըն­դու­նե­լի է “ցե­ղաս­պա­նութ­իւ­նը չճա­նա­չած“ եւ “սե­փա­կան պատ­մութ­եան հետ չ՛ա­ռե­րես­ուած“ Թուրք­իա­յի ան­դա­մակ­ցու­մը “ԵՄ“-ին: Այս դիր­քո­րոշ­մա­նը քա­ջա­տեղ­եակ է նաեւ Թուրք­ի­ան, որի իշ­խա­նութ­իւն­նե­րը դրսեւորում են տար­բե­րակ­ուած մօ­տե­ցում հայ­կա­կան սփիւռ­քի հետ հան­դի­պում­նե­րում: Գե­րա­զան­ցա­պէս ֆրանս­ի­ա­հա­յութ­իւ­նը կարեւոր դե­րա­կա­տա­րում ու­նի Թուրք­իա­յի վե­րա­բեր­եալ հա­յեացք­նե­րի ձեւաւոր­ման գոր­ծում, աւե­լին, Թուրք­իա­յի “ԵՄ“-ին ան­դա­մակ­ցութ­եան գոր­ծըն­թա­ցի յա­ջո­ղութ­իւ­նը գե­րա­զան­ցա­պէս ու հա­ւա­սա­րա­պէս կախ­ուած է ֆրանս-գեր­մա­նա­կան ընդ­դի­մութ­իւ­նը յաղ­թա­հա­րե­լուց: Եթէ Գեր­ման­իա­յի պա­րա­գա­յում հայ­կա­կան հա­մայն­քը չի տի­րա­պե­տում ֆե­տե­րալ իշ­խա­նութ­իւն­նե­րի վրայ ազ­դե­լու հա­մար հար­կա­ւոր ազ­դե­ցութ­եան լծակ­նե­րի, աւե­լին, գա­լիք ընտ­րութ­իւն­նե­րում կա­ռա­վա­րութ­եան փո­փո­խութ­եան դէպ­քում, Գեր­ման­իա­յում կակ­տի­ւա­նան Թուրք­իա­յին “ԵՄ“-ին ան­դա­մակ­ցութ­եան կողմ­նա­կից­նե­րը` գե­րա­զան­ցա­պէս նկա­տի ու­նե­նա­լով այն դրա­կան ֆի­նան­սատն­տե­սա­կան ներ­բե­րու­մը, որը կա­րող է ու­նե­նալ Թուրք­ի­ան: Սա­կայն Ֆրանս­իա­յի պա­րա­գա­յում իրադ­րութ­իւ­նը մի­ան­գա­մայն այլ է, թէեւ Ֆրանս­ուա Օլան­դը որո­շա­կի ճկու­նութ­իւն է ցու­ցա­բե­րում հայ­կա­կան հա­մայն­քի եւ Թուրք­իա­յի հետ աշ­խա­տանք­նե­րում: Այս­պի­սով, հա­մա­հայ­կա­կան ընդ­հա­նուր մօ­տե­ցու­մից Թուրք­ի­ան ան­ցում է կա­տա­րել ըստ երկ­րի եւ ըստ խնդրի բար­դութ­եան գոր­ծըն­թաց­ներն առաջ մղե­լու աշ­խա­տա­ո­ճին, որ­պէս­զի հայ­կա­կան Սփիւռ­քի ազ­դե­ցութ­իւ­նը հասց­ուի նուա­զա­գոյ­նի:

Եր­կա­րա­ժամ­կէտ առու­մով եւս կան որոշ հար­ցադ­րում­ներ, որոնք հարկ է նկա­տի ու­նե­նալ, երբ խօս­քը գնում է “ԵՄ“-ի ան­դա­մակ­ցութ­եան մօտ կանգ­նած կամ ար­դէն “ԵՄ“ ան­դամ Թուրք­իա­յի մա­սին. օր. ինչ­պի­սի՞ կը լի­նի հա­յե­րի վե­րա­բեր­մուն­քը պատ­մա­կան հայ­րե­նիք վե­րա­դառ­նա­լու կո­չե­րի վե­րա­բեր­եալ կամ ինչ­պի­սի՞ խո­րութ­իւն եւ թա­փան­ցի­կութ­իւն կու­նե­նան Թուրք­իա­յում բնա­կութ­իւն հաս­տա­տե­լու հե­ռան­կար­նե­րը: Հնա­րա­ւո­րութ­իւն­նե­րի շար­քին հարկ է դա­սել նաեւ այն հան­գա­ման­քը, որ աւե­լի տա­րաբ­նոյթ լծակ­ներ կը ստեղծ­ուեն, որ­պէս­զի հա­յե­րը հնա­րա­ւո­րութ­իւն ու­նե­նան վե­րահս­կել Արեւմտեան Հա­յաս­տա­նում թո­ղած հա­րուստ պատ­մա­կան ժա­ռան­գութ­իւ­նը, կա­տա­րե­լով գոյ­քագ­րում, եւ իրա­գոր­ծե­լով մշա­կութա­յին ժա­ռան­գութ­եան վե­րա­կանգն­ման ու պահ­պան­ման հայ-թր­քա­կան հա­մա­տեղ կամ հա­մա­եւ­րո­պա­կան ծրագ­րեր:

Հա­յաս­տան-Թուրք­իա-“ԵՄ“ եռանկ­իւ­նին թէեւ առայժմ չի ըն­կալ­ւում որ­պէս հա­մադ­րե­լի ձեւաչափ, սա­կայն, Հա­յաս­տա­նը, հայ հա­սա­րա­կութ­իւ­նը եւ Սփիւռ­քի կա­ռոյց­նե­րը պէտք է հնա­րա­ւո­րութ­իւն ու հե­ռա­տե­սութ­իւն ու­նե­նան չբա­ցա­ռե­լու այն հնա­րա­ւո­րութ­իւն­նե­րը, որոնք կա­րող են ծա­գել Թուրք­իա­յի “ԵՄ“-ի ան­դամ դառ­նա­լու պա­րա­գա­յում: Թուրք­իա­յի իշ­խա­նա­կան վեր­նա­խա­ւը եւս քաջ գի­տակ­ցում է, որ “ԵՄ“ ան­դամ Թուրք­ի­ան ոչ միայն են­թադ­րում է իրա­ւունք­նե­րի տի­րա­պե­տում, այլ նաեւ պար­տա­կա­նութ­իւն­ներ, թէ Թուրք­իա­յում ապ­րող փոք­րա­մաս­նութ­իւն­նե­րի, թէ այդ փոք­րա­մաս­նութ­իւն­նե­րի Թուրք­իա­յից դուրս ապ­րող­նե­րի, Թուրք­իա­յից բռնի տե­ղա­հան­ուած­նե­րի կամ ինք­նա­կամ հե­ռա­ցած­նե­րի հա­մար:

Այս­պի­սով, չու­նե­նա­լով “ԵՄ“-ում որո­շում­նե­րի կա­յաց­ման վրայ ազ­դե­ցութ­եան կի­րառ­ման տե­սա­նե­լի հաս­տա­տու­թե­նա­կան լծակ­ներ, անհ­րա­ժեշտ է, որ­պէս­զի Հա­յաս­տա­նը կա­րո­ղա­նայ առա­ւել բազ­մա­զա­նեց­նի “ԵՄ“-ի հետ յա­րա­բե­րութ­իւն­նե­րը: Թուրք­իա­յի իշ­խա­նութ­իւն­նե­րի հա­մար, լայն առու­մով, Հա­յաս­տա­նի աջակ­ցութ­իւ­նը էա­կան չէ, քա­նի դեռ Հա­յաս­տա­նը ձեռք չի բե­րել քա­ղա­քա­կան ներ­գոր­ծութ­եան ազ­դե­ցիկ լծակ­ներ: Թուրք­իա­յի նկատ­մամբ Հա­յաս­տա­նի կող­մից ար­հես­տա­կան ու չըն­կալ­ուող խո­չըն­դոտ­նե­րի ստեղ­ծու­մը կամ դրանց մա­սին բարձ­րա­ձայ­նու­մը կա­րող է որո­շակի­օ­րէն ազ­դել երկ­րի հե­ղի­նա­կութ­եան վրայ: Հետեւաբար, պէտք է շա­րու­նա­կել վեր­ջին տա­րի­նե­րին կանգ առած հայ-թր­քա­կան մեր­ձեց­ման գոր­ծըն­թա­ցը եւ առ­կայ փա­կու­ղա­յին իրա­վի­ճա­կի լուծ­ման բա­նա­լին գտնել հա­մա­տեղ կա­ռուց­ուող եւրո­պա­կան ապա­գա­յի կերտ­ման հա­մա­տեքս­տում:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԹՈՒՐՔ­Ի­ԱՆ ԵՒ­ՐՈ­ՊԱ­ՅՈՒՄ ԱՆ­ՀԵ­ԹԵ­ԹՈՒ­ԹԻՒՆ
Next post ԵՐԱԺՇ­ՏԱ­ԿԱՆ.- ՀԱՅ­ԿԱ­ԿԱՆ ՆՈՐ ՁԱՅ­ՆԱԳ­ՐՈՒ­ԹԵԱՆ ՀԱ­ՄԱ­ԿԱՐ­ԳԻ ՀԻՄ­ՆԱ­ԴԻՐ` ՀԱՄ­ԲԱՐ­ՁՈՒՄ ԼԻ­ՄՈՆՃ­ԵԱ­ՆԻ ԿԵԱՆՔՆ ՈՒ ԳՈՐ­ԾԸ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles