17- 19 Փետրուարին Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսին հրաւէրով Աւստրիոյ Սէնթ Փոլթըն քաղաքին մէջ գումարուած Եպիսկոպոսաց հաւաքը աւարտեց իր աշխատանքները եւ հանդէս եկաւ հետեւեալ յայտարարութեամբ․

«Մենք` Ամենայն Հայոց կաթողիկոսութեան` Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի, Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութեան եւ Կ․ Պոլսի Հայոց պատրիարքութեան քսանհինգ եպիսկոպոսներս, գոհութիւն եւ փառք ենք մատուցում Երկնաւոր Տիրոջը, որ շնորհը պարգեւեց մեզ Մեծի Պահոց շրջանի մեկնարկին աղօթական միութեամբ վերանորոգելու Իջման Սուրբ Սեղանի առջեւ կնքած եպիսկոպոսական մեր ուխտը եւ հոգեւոր առանձնացումով զօրանալու մեր սրբազան կոչման մէջ` ներկայ խռովայոյզ ժամանակներում առաւել նախանձախնդրութեամբ եւ պատասխանատուութեամբ շարունակելու արդիւնաւորել մեր առաքելութիւնը` ի խնդիր Հայաստանեայց Առաքելական մեր Սուրբ եկեղեցու պայծառութեան, աշխարհասփիւռ հաւատաւոր մեր ժողովրդի հաւատքի ամրապնդման եւ հոգեւոր կեանքի զօրացման:

Որդիական մեր շնորհակալութիւնն ենք յայտնում ՆՍՕՏՏ Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին, ում հայրական հրաւէրով հայրենիքում եւ Սփիւռքում ծառայող եպիսկոպոսներս համախմբուել ենք` միասնաբար խորհրդածելու Հայոց եկեղեցու առջեւ ծառացած մարտահրաւէրների շուրջ եւ լուծումներ գտնելու դրանց յաղթահարման ուղղութեամբ:

Խորը մտահոգութեամբ ու դատապարտութեամբ ենք արձանագրում, որ քրէական անհիմն հետապնդման պատճառով արգելափակուեց հայոց հովուապետի եւ մեր վեց եպիսկոպոս եղբայրների ելքը Հայաստանից եւ մասնակցութիւնը Եկեղեցու կեանքում կարեւոր նշանակութիւն ունեցող այս պատկառելի հաւաքին: Արհեստականօրէն ստեղծուած այս խոչընդոտի պատճառով մենք հարկադրուած էինք տեսակապի միջոցով ունկնդիր լինել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի հայրապետական պատգամին: Սոյն հաւաքին իրենց ուղերձներն էին յղել նաեւ Նուիրապետական մեր միւս աթոռների գահակալները` ՆՍՕՏՏ Արամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսը, Երուսաղէմի Հայոց պատրիարք ՆԱՏ Նուրհան արքեպիսկոպոս Մանուկեանը եւ Կ․ Պոլսի Հայոց պատրիարք ՆԱՏ Սահակ արքեպիսկոպոս Մաշալեանը:

Եպիսկոպոսաց հաւաքը իր եռօրեայ նիստերի ընթացքում քննութեան առաւ օրակարգում ընդգրկուած հետեւեալ նիւթերը`

– «Եկեղեցու առաքելութիւնը արդի ժամանակաշրջանում եւ առկայ մարտահրաւէրները հայրենիքի եւ սփիւռքի մէջ» (զեկուցող` Յովնան արքեպիսկոպոս Տէրտէրեան),

– «Եկեղեցի-պետութիւն յարաբերութիւնների ներկայ կացութիւնը եւ Եկեղեցու շուրջ ստեղծուած իրավիճակը Հայաստանի մէջ» (զեկուցող` Գրիգոր եպիսկոպոս Խաչատրեան),

– «Եկեղեցու ինքնավարութեան պաշտպանութիւնը քաղաքական շահարկումներից եւ ստեղծուած իրավիճակի յաղթահարման ուղիները» (զեկուցող` Աշոտ եպիսկոպոս Մնացականեան):

Եղբայրական սիրոյ ու փոխհասկացողութեան մթնոլորտում բովանդակային, կառուցողական քննարկումների արդիւնքում Եպիսկոպոսաց հաւաքի մասնակիցներս վճռականօրէն վերահաստատում ենք մեր Սուրբ եկեղեցու աւանդութեամբ ու բազմադարեայ փորձառութեամբ նուիրագործուած կարգերն ու սկզբունքները հոգեփրկչական իր առաքելութեան, այլեւ համազգային եւ հայրենական կեանքի առնչութեամբ` ի մասնաւորի արձանագրելով, որ`

ա․ Սուրբ Թադէոս եւ Սուրբ Բարդողիմէոս առաքեալների քարոզչութեամբ հիմնադրուած Հայոց եկեղեցու գլուխը Յիսուս Քրիստոս է (Եփես. Ա. 22): Տէրունահաստատ այս կառոյցը ղեկավարւում է Սուրբ Գրքով, Եկեղեցու վարդապետութեամբ ու կանոններով եւ առաքելական յաջորդականութեան սկզբունքով` Հայոց հայրապետների հովուապետութեամբ: Հայաստանեայց առաքելական Սուրբ եկեղեցու առաքելութիւնը հայրենիքում եւ սփիւռքում ներառում է ազգիս զաւակների հոգեւոր խնամքն ու քրիստոնէական դաստիարակութիւնը, ազգային եւ հոգեւոր ինքնութեան պահպանումը:

բ․ Բազմադարեայ իր պատմութեան հոլովոյթներում Հայոց եկեղեցին, որպէս «Կենդանի Աստծոյ եկեղեցի, սիւն եւ հաստատութիւն ճշմարտութեան» (Ա. Տիմ. Գ 15), ժամանակի պահանջներին համահունչ, ներքին բարենորոգութեամբ միշտ կենսունակ է պահել Քրիստոսի Աւետարանը քարոզելու եւ ժողովրդին դէպի փրկութիւն առաջնորդելու իր բուն առաքելութիւնը:

գ․ Միաժամանակ Հայոց եկեղեցին, որպէս համազգային նշանակութեան հնագոյն հաստատութիւն, մշտապէս ջատագովն է եղել հայոց անկախ պետականութեան գոյութեան եւ առաւելագոյն չափով սատարել եւ այսօր եւս շարունակում է նպաստել նրա զօրացմանն ու առաջընթացին` անխախտ համոզումով, որ հայրենի պետութիւնն է պաշտպանն ու երաշխաւորը հայ ժողովրդի յարատեւութեան եւ ազգային իղձերի իրականացման: Այդ ճանապարհին Հայոց եկեղեցին երբեք չի ծառայել եւ չի ծառայում օտար ուժերի կամ արտաքին շահերի, այլ իր հաւատարմութիւնն անսակարկ պահել է բացառապէս հայ ժողովրդին, նրա պետականութեանը եւ ազգային ինքնութեան պահպանութեանը:

Այս համատեքստում եպիսկոպոսաց դասը խորը մտահոգութիւն է յայտնում եկեղեցի-պետութիւն յարաբերութիւնների անցանկալի ներկայ կացութեան առնչութեամբ եւ վտանգաշատ այս իրադրութեան մէջ կոչ անում Հայաստանի իշխանութիւններին`

 – Դադարեցնել Եկեղեցու հանդէպ հալածանքները եւ յարգել Եկեղեցու դարերով ամրագրուած ինքնիշխանութիւնն ու նքնավարութիւնը` եկեղեցի-պետութիւն յարաբերութիւնները խարսխելով փոխադարձ յարգանքի, իրաւասութիւնների յստակ տարանջատման եւ ազգային շահի առաջնահերթութեան վրայ,

– Վերջ դնել շինծու մեղադրանքներով ու զրպարտութիւններով եկեղեցականների ու ազգընտիր Ամենայն Հայոց հայրապետի նկատմամբ բռնաճնշումներին,

– Ազատ արձակել կալանաւորուած չորս սրբազան մեր եղբայրներին, քահանային, ինչպէս նաեւ Եկեղեցուն ի պաշտպանութիւն հանդէս եկած հայորդիներին,

– Գործել բացառաբար Հայաստանի Սահմանադրութեամբ, օրէնսդրութեամբ եւ միջազգային օրէնքներով եւ հաւատարիմ մնալ հռչակուած ժողովրդավարական սկզբունքներին ` երաշխաւորելով երկրում խղճի, կրօնի եւ դաւանանքի ազատութիւնը, պառակտման փոխարէն ապահովելով հասարակական համերաշխութիւն,

– Առկայ խնդիրներն ու հակառակութիւնները փարատել երկխօսութեան ոգով, առանց նախապայմանների` զերծ մնալով անհեռանկար վերջնագրային խօսոյթից:

Եպիսկոպոսաց հաւաքի մասնակիցներս միաժամանակ յորդորում ենք խոտորեալ ութ սրբազաններին`

– Գործել Սուրբ Էջմիածնի եւ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի հանդէպ հաւատարմութեան ուխտի եւ ծառայական կոչման գիտակցութեամբ,

– Ներեկեղեցական կեանքին առնչուող խնդիրներն արծարծել եւ լուծել բացառապէս Եկեղեցու լիազօր ատեաններում,

– Ձեռնպահ մնալ հակականոնական գործողութիւններից, ջլատող քայլերից ու անջատողական դրսեւորումներից, որոնք սպառնում են առաջացնել հերձուած` տկարացնելով Եկեղեցու առաքելութիւնը մեր հաւատաւոր ժողովրդի կեանքում: Այս շրջագծում Սուրբ պատարագներին վեհափառ հայրապետի անուան յիշատակութեան հատուածի զեղչումը որեւէ հիմնաւորմամբ եկեղեցաբանօրէն անընդունելի է եւ ուղիղ հարուած Սուրբ Էջմիածնի միաբանութեանը եւ Հայոց եկեղեցու միասնութեանը:

Անընդունելի նկատելով արտաքին պարտադրանքի ներքոյ բարենորոգման որեւէ շարժում` հրամայական անհրաժեշտութիւն ենք նկատում Հայ եկեղեցու առջեւ ծառացած մարտահրաւէրների յաղթահարման եւ բարեկարգութեան աշխատանքներն իրականացնել միմիայն Եպիսկոպոսաց ժողովում եւ եկեղեցական կանոնական բարձրագոյն մարմիններում:

Հայ եկեղեցու եպիսկոպոսներս վերահաստատում ենք մեր հաւատարմութիւնը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին եւ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին` որպէս տեսանելի խորհրդանիշ եւ երաշխիք Եկեղեցու միութեան, հաշտութեան ու համերաշխութեան, քանզի «Աստուած խռովութեան Աստուած չէ, այլ` խաղաղութեան» (Ա. Կորնթ. ԺԴ 33):

Օրհնութեամբ հայոց հովուապետի յանձնառու ենք Եպիսկոպոսաց ժողովի պարբերական գումարումով նպաստել Եկեղեցու առջեւ ծառացած մարտահրաւէրների քննութեանն ու յաղթահարմանը, մեր ժողովրդի կեանքում մեր հոգեւոր սպասաւորութեան առաւել զօրացմանը:

Մեր յորդորն ենք յղում մեր Սուրբ եկեղեցու ուխտապահ հոգեւոր դասին` անսասան մնալու իրենց կոչման եւ ծառայութեան մէջ` «Օրինակ լինելով հաւատացեալներին` խօսքով, վարմունքով, սիրով, հաւատով, մաքրութեամբ» (Ա. Տիմ. Դ 12):

Եկեղեցին պիտի անշեղօրէն շարունակի իր սրբազան առաքելութիւնը` անկախ արտաքին ճնշումներից` հաւատարիմ մնալով Սուրբ Աւետարանին եւ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ եկեղեցու ուղղափառ վարդապետութեանը:

Այս առիթով կոչ ենք ուղղում նաեւ հաւատաւոր մեր ժողովրդին, որպէս Քրիստոսով «Մէկ մարմին եւ մէկ հոգի» (Եփես. Դ 4), հաւատարիմ ու համախումբ մնալու Առաքելական մեր Սուրբ եկեղեցու շուրջ եւ աղօթակցութեամբ ու նուիրուածութեամբ, բարի գործերով շէնացնելու եւ պայծառացնելու ազգային ու հոգեւոր մեր անդաստանները:

Խորապէս մտահոգուած լինելով Բաքւում Արցախի ղեկավարութեան նկատմամբ իրականացուած կեղծ դատավարութեամբ եւ անօրինական վճիռներով` մեր կոչն ենք ուղղում միջազգային հանրութեանը եւ քոյր եկեղեցիներին շարունակելու ջանքեր ներդնել պատանդառուած հայորդիների շուտափոյթ ազատ արձակման ուղղութեամբ:

Ի խորոց սրտի մեր աղօթքն է, որ բարին Աստուած, բարեխօսութեամբ Ս․ Աստուածածնի եւ ամենայն սրբոց, անսասան եւ անվրդով պահի եւ պահպանի մեր Սուրբ եկեղեցին, զօրացնի հայոց անկախ պետականութիւնը, խաղաղութեան եւ բարօրութեան մէջ առաջնորդի կեանքը աշխարհասփիւռ հայոց ազգի: Հայցում ենք, որ Տէրը խաղաղութիւն պարգեւի համայն աշխարհի, բոլոր ազգերին ու ժողովուրդներին:

Վերջապէս, եղբայրք, ուրախ եղէք, կատարեալ եղէք, մխիթարուեցէք, միաբան եղէք եւ խաղաղութիւն արէք. եւ սիրոյ ու խաղաղութեան Աստուածը ձեզ հետ լինի» (Բ. Կոր․ ԺԴ 11)»:

Խաժակ արք․ Պարսամեան
Յովնան արք․ Տէրտէրեան
Վիգէն արք․ Այքազեան
Արամ արք. Աթէշեան
Եզրաս արք․ Ներսիսեան
Աշոտ եպս․ Մնացականեան
Արմաշ եպս․ Նալբանդեան
Արարատ եպս. Գալթագճեան
Մարկոս եպս․ Յովհաննիսեան
Յովակիմ եպս․ Մանուկեան
Տաթեւ եպս․ Յակոբեան
Նարեկ եպս․ Բերբերեան
Աբգար եպս․ Յովակիմեան
Սերովբէ եպս․ Իսախանեան
Դանիէլ եպս. Ֆընտըգեան
Տիրան եպս․ Պետրոսեան
Օշական եպս․ Գիւլգիւլեան
Թէոդորոս եպս. Զաքարեան
Մեսրոպ եպս․ Պարսամեան
Կորիւն եպս․ Բաղդասարեան
Կիրակոս եպս․ Դաւթեան
Առէն եպս․ Շահէնեան
Գրիգոր եպս․ Խաչատրեան
Պարթեւ եպս. Բարսեղեան
Խորէն եպս․ Առաքելեան