ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԽՈՐՀՐԴՐԱՆԱԿԱՆ  ԸՆՏՐՈՒԹԻՒՆԸ ԿՐՆԱ՞Յ ՆԵՐԿԱՆ ԳԵՐԱՆՑՈՂ ԳՈՐԾԻ ԽՈՍՏՈՒՄ ԸԼԼԱԼ

0 0
Read Time:3 Minute, 46 Second

Յ. Պալեան

Քաղաքական մրցակից մը թշնամի մը չէ, ան

ժողովրդավարական վիճարկումի ընկերակից մըն է:

Սեկոլէն Ռոյալ,

ժամանակակից ֆրանսացի քաղաքական գործիչ

 

            Հայաստան եւ հայութիւն կը գտնուին պարտութեան հոգեխոցի (trauma) վիճակի մէջ, Սեպտեմբեր 27 Նոյեմբեր 9 2020 տեւած պատերազմի պատճառով, մանաւանդ երբ հաւատացուցին, որ յաղթելու ենք:

             Իշխանափոխութիւնը կրնար իրաւ-կեղծ դարման բերել, փլասեպօ ըլլալ, այդ ալ չեղաւ, ընկճուածութեան հետ եկած անզգայութեան պատճառով զանգուածը մնաց կորուստի առթած թմբիրի մէջ: Կարծէք ինչ որ պատահած էր 2020 թուականի վերջին ամիսներուն Հայաստանի չէր վերաբերեր: Կը բաւէ հետեւիլ հայաստանեան մամուլի իշխանամէտ եւ ընդդիմադիր կողմերու յայտարարութիւններէն տարբեր առօրեական լուրերուն:

            Եթէ խոչնդոտներ չարգելակեն Յունիս 20-ին խորհրդարանական արտահերթ ընտրութեան կայացման որոշման գործադրութիւնը, յառաջիկայ երկու ամիսներուն համայն ազգը պիտի զբաղի ընտրապայքարով, Հայաստան եւ սփիւռք: Ի հարկէ՝ ոմանք թեր կամ դէմ կիրքով, շատեր՝ անտարբեր հանդիսատեսի պէս:

            Ընկճուածութեան մէջ գտնուող քուէարկելու հրաւիրուած քաղաքացիներու մեծամասնութիւնը ինչպէ՞ս պիտի հակազդէ: Բաձրախօսներու աղմուկի՞ն պիտի հետեւի, թէ՞ որպէս հայրենատէր մտածէ, դատէ եւ ընտրէ: Շիկացած ներքաղաքական կուսակցական-կողմնապաշտական կիրքերը աւելի պիտի բորբոքին, շուարումի մատնելով պարտութեան, քաղաքական եւ տնտեսական ընկճուածութեան մէջ գտնուող քաղաքացին, որ կրնայ խորհիլ, թէ իր քուէով ի՞նչ կրնայ փոխել: Եւ չքուէարկել: Սփիւռքն ալ արձագանգելով պիտի աղմկէ, գիտնալով-չգիտնալով, որ զինք լսող պիտի չըլլայ:

            Գլխաւոր քաղաքական ուժերէն զատ, բազմաթիւ ուրիշներ արդէն յայտարարեցին, որ ուրոյն ցանկերով եւ իրենց վարչապետական թեկնածուներով պիտի ներկայանան: Այնքա՜ն բազմացած են կուսակցութիւնները, որպէս ընդդիմադիր ներկայացող բազմագլուխ ուժերը, որ իշխող ներկայ մեծամասնութեան դէմ պիտի մնայ տարտղնուած փոքրամասնութիւններու միգամած մը, որ ոչ մէկ ձեւով պիտի կարենայ ազդել դէպքերու ընթացքին վրայ, աւելի շեշտելով զանգուածի յուսալքումը, անոր բոլոր հետեւանքներով:

            Շարքային քաղաքացին, ընդդիմադիրները, հաւանօրէն նաեւ իշխանամէտ ուժի մաս կազմողներէն շատեր, իրապէս չեն գիտեր, թէ քաղաքական խորհրդապահական մթնոլորտի եւ բանակցութիւններու մէջ ի՞նչ պատահած է երկուքուկէս տարուան ընթացքին: Արդիւնքը բացարձակ գաղտնիութեան մէջ որոշուած Արցախի եօթանասունհինգ տոկոսի կորուստն է, անփառունակ պարտութիւնը եւ GPSով Հայաստանի նոր սահմաններ գծելու ատրպէյճանական երկիրը ապակայունացնող ոտնձգութիւնները, որոնք կը խախտեն բնակչութեան ապահովութեան պայմանները:

            Առանց Նախագահի, Ազգային Ժողովի, կառավարութեան, բանակի հրամանատարութեան եւ այլ պատասխանատուներու հետ խորհրդակցելու, զանոնք տեղեակ պահելու, վարչապետը եւ երկրի բոլոր քաղաքացիները, դրաւ կատարուած իրողութեան առջեւ, ինքնակալներու ինքնաշնորհուած իրաւունքով անձնատուական համաձայնագիր ստորագրեց, Հայաստան ըսին՝ կապիտուլացիա:

             Քուէարկելու հրաւիրուած քաղաքացին ինչպէ՞ս պիտի դատէ եւ վճռէ, եթէ չգիտնայ, թէ երկուքէս տարուան բանակցութիւններուն ի՞նչ տրուած է, ի՞նչ կորսնցուցած է երկիրը, ինչպէ՞ս մսխուած են գումարները:

            Առանց պատերազմի պատճառներուն, ընթացքին, սխալներուն, զոհերուն (զինուորական եւ քաղաքային), գերիներուն, մարդկային եւ նիւթական կորուստներուն վերջնական հաշուեկշիռը գիտնալու, քաղաքացին ինչպէ՞ս պիտի դատէ եւ ընտրէ: Այս պայմաններուն մէջ քուէարկողը տուրք պիտի տայ թաղային հեղինակութիւններուն, պիտի կաշառուի, կամ պարզապէս պիտի չքուէարկէ:

            Թեր կամ դէմ ըլլալու նեղմտութեամբ պէտք չէ մօտենալ կացութեան:

            Ինչպէ՞ս ճիշդ պիտի լուսաբանուի ժողովուրդը, առանց անաչառ քննութիւններու արդիւնք հրապարակուած հաշուեկշիռի: Ի՞նչ հիմնաւորումներով իր քաղաքացիի իրաւունքը պիտի գործածէ, երկրի, նաեւ իր ճակատագիրը յանձնելու համար պատգամաւորին, ապագայ նախարարին, վարչապետին:

            Վարչապետին կամ կառավարութեան թեր կամ դէմ ըլլալու հարցը պէտք է վճռուէր, վճռուի, յօգուտ ընտրելու կոչուած քաղաքացիին, որպէսզի ան քուէատուփին առջեւ կանգնի լուսաբանուած, ազատ եւ գիտակից ընտրողի իրաւունքով: Մանաւանդ, իշխանութիւնը ինք պայծառ ճակատով պէտք է մասնակցի ընտրութեան, ընդդի-մութեան հետ մրցումի ազատ եւ հաւասար պայմաններու մէջ: Այս՝ որպէսզի նոր իշխանութեան հանդէպ վստահութեան մթնոլորտ ստեղծուի, ով որ ալ ըլլայ այդ իշխանութիւնը:

            Կը հասնի՞նք քաղաքական հասունութեան, զոր այնքան դիպուկ կերպով սահմանած է ժամանակակից ֆրանսացի կին քաղաքական գործիչ Սեկոլէն Ռոյալ. «Քաղաքական մրցակից մը թշնամի մը չէ, ան ժողովրդավարական վիճարկումի ընկերակից մըն է»: Այս վիճարկումը կրնա՞յ տեղի ունենալ, երբ մրցակիցները դարձած են թշնամի:

            Ժողովուրդի դատաստանին ներկայանալու պայմանները հաւասար պէտք է ըլլան, յստակօրէն սահմանուած դերով Առժամեայ Կառավարութեամբ, որ լուսաբանէ եւ հսկէ իրաւունքի, յարգանքի եւ հաւասարութեան վրայ:

            Աղէտի մատնուած ժողովուրդի ինքնավստահութիւնը եւ հաւատքը վերականգնելու համար, ընտրութիւնը պէտք է ըլլայ բացարձակ կերպով թափանցիկ, որպէսզի քուէարկութեան յաջորդ օրն իսկ չսկսին խծբծանքները, կասկածը, պատճառ դառնալով նոր պառակտումներու:

            Զգացական հայրենասիրութիւն, կողմնապաշտական կամ քինախնդրական վերաբերումներ պէտք չէ մոռցնեն, որ Հայաստան կրկնակի տագնապներ կ’ապրի. պատերազմը, անոր հետեւանքները եւ աղէտ դարձած թագաժահրի համավարակը: Երկուքն ալ կը կարօտին անմիջական լուծումներու:

            Պառակտում եւ լարուածութիւն նուազեցնելու, պատերազմի հետեւանքները եւ դեռ երկար տեւելիք համավարակը դիմագրաւելու համար, իմաստուններու խորհուրդի նմանող Առժամեայ Կառավարութիւն մը տագնապի յաղթահարման եւ թափանցիկ ընտրութեան երաշխաւոր՝ ազգային եւ բարոյական լուծում կ’ըլլայ:

            Ազգային իրաւ բովանդակութեամբ քաղաքական վիճարկումը պէտք է շարունակել, նպատակ ունենալով դրական գործը: Գործը եւ ոչ ամբոխավարական չարաշահումը: Մեծերու դպրոցէն միշտ սորվելիք ունինք, եթէ համեստութեամբ աշակերտենք: Հնդկաստանի մեծ վարչապետներէն Ինտիրա Կանտհի հետեւելով իր մեծ հօր «դպրոց»ին, ըսած է. « Օր մը մեծ հայրս ինծի ըսաւ, որ երկու տեսակ մարդ կայ. անոնք որոնք գործը կ’ընեն եւ անոնք որոնք անկէ կ’օգտուին: Ինծի ըսաւ փորձել գտնուիլ առաջին խումբին մէջ, հոն նուազ մրցակցութիւն կայ»:

            Հարկ է յիշել նաեւ Դաշնակցութեան հիմնադիրներէն Սիմոն Զաւարեանի, Պոլսոյ «Ազատամարտ»ի մէջ մահէն անմիջապէս առաջ գրած խմբագրականը, խորագրուած՝ «Գործն է միայն կենդանի»:

            Ոչ եսերու պայքարը եւ ոչ ալ աւելի ցած մակարդակի շահակցութիւնները:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles