ՄԵՆՔ ԿԸ ՃԱՆՉՆԱՆՔ ԹՈՒՐՔ-ԱԶԵՐԻՆ, ԿԱՐԵՒՈՐԸ` ԴԱՇՆԱԿԻՑՆԵՐՈՒՆ ԳՈ՛ՐԾՆ Է

 Թուրքին ու ազերիին ոճրագործ ուղեղն ու անոր բանելու ձեւը ծանօթ են հայերուս: Ապրած ենք սուլթանական հալածանքներն ու նախճիրները, իթթիհատական Ցեղասպանութիւնն ու բռնագաղթը, Պաքուի անցեալ դարասկիզբի նախճիրներն ու դեռ երէկ պատմութեան...

ՆԻՒ ԵՈՐՔ.- ԱԶԳԱՅԻՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴԻ ՈՒՍՈՒՑՉԱԿԱՆ ՍԵՄԻՆԱՐԸ

 Շաբաթ, Օգոստոս 18ին, Ազգային Ուսումնական Խորհուրդը ուսուցչական սեմինար մը կազմակերպած էր, որ կեդրոնացաւ հայերէնը որպէս երկրորդ լեզու դասաւանդելու հարցերուն վրայ: Նիւ Եորքէն, Նիւ Ճըրզիէն, Ֆիլատելֆիայէն, Ուաշինկթընէն, Փրովիտընսէն, Պոստընէն եւ Շիքակոյէն...

ՕՐ­ՈՒԱՅ ԳԵՐԽՆ­ԴԻ­ՐԸ

  ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ ``ԴՐՕՇԱԿ``Ի Վեր­ջին շրջա­նում, տար­բեր նա­խա­րար­ներ, ու այլ պաշ­տօն­եա­ներ ներ­կա­յաց­նում են տպա­ւո­րիչ ցու­ցա­նիշ­ներ Հա­յաս­տա­նի տնտե­սու­թեան տար­բեր ոլորտ­նե­րում ար­ձա­նագ­րուող աճի վե­րա­բեր­եալ: Հա­ւա­տանք ներ­կա­յաց­ուող տո­կո­սա­յին թռիչ­քին, մա­նա­ւանդ որ մեր թոյլ տնտե­սութ­եան դէպ­քում այս ցու­ցա­նի­շը պէտք է գնա­հա­տել հա­մե­մա­տութ­եան մէջ: Ար­ձա­նագ­րենք, որ թուա­յին տես­քով ձեռք բեր­ուած ար­դիւն­քը 501 միլ­ի­ար դրամ է, որը ար­տար­ժու­թա­յին յա­րա­բե­րակ­ցու­թեամբ կազ­մում է մօտ 125 միլի­ոն տո­լար: Մի­ա­ժա­մա­նակ Ազ­գա­յին վի­ճա­կագ­րա­կան ծա­ռա­յու­թեան տու­եալ­նե­րով, ըն­թա­ցիկ տար­ուայ Յուն­ուար-Յու­լիս ամիս­նե­րին, ան­ցած տար­ուայ նոյն ժա­մա­նա­կա­հատ­ուա­ծի հա­մե­մատ, գնա­ճը նոյն­պէս երկ­նիշ թիւե­րով է ար­տա­յայտ­ուել, տար­բեր մթերք­նե­րի գծով զգալի­օ­րէն գե­րա­զան­ցե­լով տնտե­սա­կան աճի ցու­ցա­նիշ­նե­րը: Ու­րա­խու­թեամբ կա­րե­լի էր կի­սել կա­ռա­վա­րու­թեան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի ոգե­ւո­րութ­իւ­նը, եթէ զգա­լի լի­ներ այդ տնտե­սա­կան աճի դրա­կան ազ­դե­ցու­թիւնը` պարզ քա­ղա­քա­ցու կեն­սա­մա­կար­դա­կի վրայ: Ցա­ւով նշենք, որ առա­ջին դէպ­քը չէ, երբ այս եր­կու­սը չեն աղերս­ւում իրար: Աւե­լին: Դարձ­եալ վկա­յա­բե­րե­լով պաշ­տօ­նա­կան վի­ճա­կագ­րութ­իւ­նը ար­ձա­նագ­րենք, նա­եւ այն փաս­տը, որ նոյն ժա­մա­նա­կա­հատ­ուա­ծում Հա­յաս­տա­նում աշ­խա­տա­վար­ձե­րը բարձ­րա­ցել են ըն­դա­մէ­նը 6%-ով: Կրկին հա­մե­մա­տու­թեա­նը դի­մե­լով տես­նում ենք, որ սա ամե­նա­ցած ցու­ցա­նիշն է Ա.Պ.Հ. երկր­նե­րի շար­քում: Այս­տեղ ընդ­հա­տենք տնտե­սա­կան պատ­կե­րին անդ­րա­դար­ձը, քա­նի որ մեր նպա­տա­կը այդ չէ, այլ` դրա կոնկ­րէտ հե­տե­ւանք­նե­րը: Այս դէպ­քում ցան­կա­նում ենք անդ­րա­դառ­նալ տու­եալ շղթա­յի օղակ­նե­րից մէ­կին, որ կոչ­ւում է ժո­ղովր­դագ­րու­թիւն: Եթէ խիստ վա­տա­տես չենք պէտք է հա­ւա­տանք, որ ի վեր­ջոյ կը գայ ժա­մա­նա­կը, երբ մեր երկ­րում էլ կը յաղ­թա­հար­ուի ան­վեր­ջա­նա­լի թուա­ցող աղ­քա­տու­թիւնը: Ի հար­կէ հա­յի համ­բե­րու­թիւնը կա­րող է ձգուել ան­սահ­մա­նօ­րէն, իսկ կա­րո՞ղ է արդ­եօք ան­սահ­մա­նօ­րէն սպառ­ուել երկ­րի մարդ­կա­յին նե­րու­ժը: Մեղմ կը լի­նի աս­ուած, եթէ փաս­տենք, որ ժո­ղովր­դագ­րա­կան ան­կու­մը մե­զա­նում ըն­դու­նել է սպառ­նա­լի չա­փեր: Այն այ­լեւս ազ­գա­յին անվ­տան­գու­թեան առաջ­նա­հերթ խնդիր է, որի լու­ծու­մը յե­տաձ­գել չի կա­րե­լի: Մէկ ան­գամ եւս դի­մենք թուե­րի օգ­նու­թեա­նը , որ­պէս­զի վե­րը ներ­կա­յաց­ուած գնա­հա­տա­կա­նը չա­փա­զանց­ուած չթուայ: Հար­կադր­ուած ենք ար­ձա­նագ­րել, որ երկ­րից ար­տա­գաղ­թը նոյն­պէս անընդ­հատ է ու թռիչ­քա­ձեւ աճի սկզբուն­քով: Եթէ օրի­նակ 2008 թուա­կա­նին այն կազ­մել է մօտ 21 հա­զար մարդ, ապա 2009-ին դար­ձել է մօտ 25.000, 2010ին մօ­տե­ցել է 30.000-ին, իսկ 2011-ին մի­ան­գա­մից հա­սել է գրե­թէ 50.000-ի: 2012 թուա­կա­նի առա­ջին կի­սամ­եա­կի տու­եալ­նե­րը ահա­զան­գում են, որ տար­ուայ վեր­ջում կու­նե­նանք հե­ռա­ցող­նե­րի զգա­լի աճ` ար­դէն 11 թուա­կա­նի հա­մե­մա­տու­թեամբ: Նկա­տենք, որ զու­գա­հե­ռա­բար ան­կում է ապ­րում ծնե­լիութ­իւ­նը, աւե­լա­նում է մա­հա­ցու­թիւնը, պա­կա­սում են ամուս­նու­թիւն­նե­րը եւ այլն: Բնա­կա­նա­բար մարդ­կա­յին նե­րու­ժի ան­կու­մը երկ­րի կեն­սա­գոր­ծու­նէու­թեան վրայ թող­նում է շօ­շա­փե­լի ազ­դե­ցու­թիւն: Դա­տարկ­ւում են սահ­մա­նա­մերձ ու լեռ­նա­յին գիւ­ղե­րը, պա­կա­սում է աշ­խա­տող, բա­րիք ստեղ­ծող ձեռ­քը: Քատ­րե­րի նոս­րա­ցում, որակ­եալ մաս­նա­գէտ­նե­րի տե­ֆի­ցիտ  եւ մրցու­նա­կութ­եան ան­կում է ձե­ւա­ւոր­ւում կրթութ­եան ու գի­տութ­եան, մշա­կոյ­թի ու ար­հեստ­նե­րի, սպոր­տի ու առող­ջա­պա­հութ­եան եւ միւս` գրե­թէ բո­լոր ոլորտ­նե­րում: Որ­պէս հա­ւե­լում, սրան էլ գու­մա­րենք այն, որ նոյն վի­ճա­կագ­րութ­եան հա­մա­ձայն ժո­ղովր­դի մի զգա­լի հատ­ուած իր ապա­գան չի տես­նում Հա­յաս­տա­նում: Այս­քա­նից յե­տոյ ար­դե­օ՞ք ար­տա­գաղ­թի երե­ւոյ­թը չպէտք է դի­տար­կել որ­պէս հար­ցե­րի հար­ցը եւ հա­մա­րել ան­յե­տաձ­գե­լի լու­ծում­ներ պա­հան­ջող գե­րա­կայ խնդիր: Մա­նա­ւանդ որ այս իրա­վի­ճա­կում տնտե­սա­կան աճի ցու­ցա­նիշ­նե­րը չեն կա­րող ներ­կա­յաց­ուել, որ­պէս մտա­հո­գու­թիւն­ներ փա­րա­տող հա­կա­փաս­տարկ: Փաստն այն է, որ որե­ւէ կերպ չի մեղմ­ւում երկ­րի ապա­գան մթագ­նող սպառ­նա­լի­քը: Առանց­քա­յին այս հար­ցի մեխն էլ երի­տա­սար­դութ­եան հե­ռան­կա­րի խնդիրն է: Ակ­տիւ կեանք մուտք գոր­ծե­լու տա­րի­քում այս սե­րուն­դը փնտրում է դրսե­ւոր­ման հնա­րա­ւո­րութ­իւն­ներ եւ շա­տերն այդ հե­ռան­կա­րը չեն տես­նում հայ­րե­նի­քում: Վեր­ջին տա­րի­նե­րին Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թիւնը հան­դէս եկաւ մի շատ կա­րե­ւոր նա­խա­ձեռ­նու­թեամբ` ար­տա­սահ­ման­եան մօտ եր­կու տասն­եակ առա­ջա­տար բու­հե­րում հայ երի­տա­սարդ­նե­րի ըն­դուն­ուե­լու դէպ­քում կա­ռա­վա­րու­թիւնը, (``Լոյս`` հիմ­նադ­րա­մի օժան­դա­կու­թեամբ) ստանձ­նեց ուս­ման վար­ձե­րի վճա­րու­մը: Զար­մանք եւ դառ­նու­թիւն է հա­րու­ցում, սա­կայն այն հան­գա­ման­քը, որ երկ­րի ապա­գայ մտա­ւոր նե­րու­ժը կազ­մող այս հատ­ուա­ծի առ­ջեւ չի դրւում աը­ար­տե­լուց յե­տոյ վե­րա­դառ­նա­լու եւ առն­ուազն որո­շա­կի ժա­մա­նա­կա­հատ­ուած ձեռք բե­րած գի­տե­լիք­նե­րը հայ­րե­նի­քին ծա­ռա­յեց­նե­լու պայ­մա­նը: Աւե­լին, այն­պի­սի տպա­ւո­րու­թիւն է կար­ծես խրա­խուս­ւում է ար­տա­սահ­մա­նում յա­ջող գործ գտնե­լու եւ ար­տերկ­րի հետ ապա­գան կա­պե­լու հե­ռան­կա­րը: Եւ սա բա­ցատր­ւում է նրա­նով, որ պե­տու­թիւնը մի­եւ­նոյն է չի կա­րող աշ­խա­տա­տե­ղեր երաշ­խա­ւո­րել նրանց հա­մար: Նման երաշ­խիք­ներ չկան նա­եւ բարձ­րա­գոյն կրթու­թիւն ստա­ցած կամ չստա­ցած երի­տա­սար­դու­թեան բո­լոր միւս հատ­ուած­նե­րի հա­մար: Վերն ակ­նարկուած պատ­ճառ­նե­րով մե­զա­նում ամուս­նու­թեան տա­րի­քը աճել է մին­չեւ երե­սու­նին մօտ, մե­ծա­ցել է չա­մուս­նա­ցող տղա­նե­րի ու աղ­ջիկ­նե­րի թի­ւը, իսկ ծնուող երե­խա­նե­րի թուա­քա­նա­կը մօտ է եր­բեմն եղած քա­նա­կի կէ­սին: Աշ­խա­տան­քով ապա­հո­վու­մը, հիմ­նա­կան հան­գա­մանք է, որ կա­րող է լու­ծել երի­տա­սար­դու­թեան եւ մեր երկ­րի ապա­գա­յի հար­ցը: Ու­րեմն եւ Հա­յաս­տա­նը այլ ելք չու­նի քան երի­տա­սար­դութ­եան հիմ­նա­հար­ցը գերխն­դիր հռչա­կե­լը եւ հա­մա­պա­տաս­խան ռազ­մա­վա­րա­կան ծրագ­րե­րի մշա­կու­մը: Եկէք յի­շենք, որ երկ­րի հա­մար շատ աւե­լի վատ իրա­վի­ճակ­նե­րում գերխն­դիր են հռչակ­ուել աղէ­տի գօ­տու վե­րա­կանգն­ման, Հա­յաս­տա­նի ու Ար­ցա­խի են­թա­կա­ռուց­ուածք­նե­րի զար­գաց­ման եւ մի քա­նի այլ հիմ­նա­հար­ցեր: Այդ նպա­տակ­նե­րի կեն­սա­գործ­ման հա­մար կազմ­ուե­ցին ծրագ­րեր, ստեղծ­ուե­ցին զա­նա­զան հիմ­նադ­րամ­ներ, որոնց մէջ իր գոր­ծու­նէ­ու­թեամբ առանձ­նա­նում է ի հար­կէ “Հա­յաս­տան“ հա­մա­հայ­կա­կան հիմ­նադ­րա­մը: Վեր­ջի­նիս մի­ջոց­նե­րի գո­յաց­ման հա­մար Հա­յաս­տա­նում եւ սփիւռ­քում ամէն տա­րի անց են կաց­ւում հե­ռուս­տա­մա­րա­թոն­ներ: Եւ այ­սօր կա­րող ենք ար­ձա­նագ­րել, որ ինչ-ինչ թե­րութ­իւն­նե­րով հան­դերձ առա­ջադր­ուած խնդիր­նե­րը հիմ­նա­կա­նում յա­ջող­ուել է լու­ծել: Նկա­տի ու­նե­նա­լով հար­ցի առանձ­նա­յատ­կու­թիւնն ու ան­յե­տաձ­գե­լիու­թիւնը ին­չո՞ւ չպէտք է նման վե­րա­բեր­մուն­քի ար­ժա­նա­նայ երի­տա­սար­դու­թեան հիմ­նա­հար­ցը, կամ եթէ աւե­լի ստոյգ ձե­ւա­կեր­պենք երի­տա­սար­դու­թեա­նը աշ­խա­տան­քով ապա­հո­վե­լու նպա­տա­կը: Ի հար­կէ մի­ա­միտ կը լի­նի են­թադ­րել թէ խնդիրն ու­նի հեշտ լու­ծում եւ չհաս­կա­նալ, որ այն հա­մա­լիր լու­ծում­ներ պա­հան­ջող հիմ­նա­հարց է: Այն պէտք է նե­րա­ռի օրենսդ­րա­կա­նից մին­չեւ, գի­տութ­եան եւ ար­տադ­րութ­եան ոլորտ­նե­րում նո­րա­նոր անե­լիք­նե­րի նա­խա­ձեռ­նու­մը, եւ սրան գու­մա­րած բա­րո­յա-հո­գե­բա­նա­կան հա­մա­պա­տաս­խան մթնո­լոր­տի ձե­ւա­ւո­րու­մը: Խնդի­րը պա­հան­ջում է թի­րա­խա­յին լու­ծում­ներ, նկա­տի առ­նե­լով օրի­նակ երի­տա­սար­դու­թեան ամ­րապն­դու­մը լեռ­նա­յին ու սահ­մա­նա­յին բնա­կա­վայ­րե­րում, անհ­րա­ժեշտ մաս­նա­գէտ­նե­րի ուղ­ղոր­դու­մը հե­ռա­ւոր բնա­կա­վայ­րեր, մեր իրա­կա­նու­թեան մէջ պա­հան­ջարկ վա­յե­լող անհ­րա­ժեշտ ար­հեստ­նե­րի գծով մի­ջին մաս­նա­գի­տա­կան կրթու­թեան կազ­մա­կեր­պու­մը, ինչ­պէս եւ հա­մալ­սա­րա­նա­կան կրթու­թիւն ստա­ցող­նե­րի հա­մար, նիւ­թա­կան առու­մով, գրա­ւիչ հնա­րա­ւո­րու­թիւն­նե­րի ապա­հո­վու­մը: Սա իրա­ւամբ պէտք է դառ­նայ հա­մա­հայ­կա­կան գործ, որին մաս­նակ­ցե­լով, աշ­խար­հի որե­ւէ ան­կիւ­նում ապ­րող հա­յը, յստա­կօ­րէն կը տես­նի թէ իր ներդ­րած լու­ման կոնկ­րէտ ինչ գոր­ծի է ծա­ռա­յե­լու եւ մեծ հաշ­ուով դրա­նից ազ­գա­յին ինչ շահ է ստաց­ուե­լու տե­սա­նե­լի ապա­գա­յում: Նման նա­խա­ձեռ­նում­նե­րի պա­րա­գա­յում հա­մե­րաշ­խօ­րէն կա­րող են իշ­խա­նութ­եան հետ գոր­ծակ­ցել եւ կու­սակ­ցութ­իւն­նե­րը եւ հո­գե­ւոր ու այլ հաս­տա­տութ­իւն­նե­րը եւ այ­լա­զան միու­թիւն­նե­րը: Սա նեղ շա­հե­րից, առա­ւել եւս քա­ղա­քա­կան մրցակ­ցութ­իւ­նից վեր նպա­տակ է, որը կա­րող է դառ­նալ իրա­կան մի­աս­նու­թեան առիթ: Ի հար­կէ այս գա­ղա­փա­րը երա­զանք կը մնայ, եթէ բե­ռան տակ չմտնի Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թիւնը: Աս­ուած է, որ ի սկզբա­նէ բանն էր: Ու­րեմն պէտք է սկսել քննար­կում­նե­րից, իսկ յե­տոյ խօս­քը վե­րա­ծել գոր­ծի:   Սեպ­տեմ­բեր 4, 2012  

ԱՆՀԻՄՆ ՍՊԱՌՆԱԼԻՔ ՍՈՒՐԻԱՀԱՅՈՒԹԵԱՆ

 Յատկապէս արաբական  գարնան Սուրիական հանգրուանին, բազմիցս նշուեցաւ թէ քարոզչական մեքենան, յանձին համացանցային անսանձ ընթացքին, կը մնայ մեծագոյն տուժողը, նոյնիսկ պայքարող երկու կողմերէն շատ աւելի: Հետզհետէ հետեւող մասսան սկսած է եզրակացնել,...

ՅԱ­ՆՈՒՆ ՍՈՒՐ­Ի­Ա­ՀԱՅ ԿՐԹՕ­ՃԱԽ­ՆԵ­ՐՈՒՆ

 ՀԱՅՐԵՆԻՔ Խմբազրական Օգոստոս 10, 2012 Ճգնա­ժա­մա­յին եւ վտան­գա­ւոր օրեր կ՛ապ­րինք մենք բո­լոր հա­յոր­դի­ներս, սկսե­լով Հա­յաս­տա­նէն մին­չեւ հե­ռա­ւոր Ամե­րի­կա­ներ, Աւստ­րալ­իա եւ ան­շուշտ յատ­կա­պէս` Սփիւռ­քա­հա­յու­թեան սիր­տե­րէն մէ­կը նկա­տուող Հա­լէ­պը, որ յատ­կա­պէս անց­եալ...

Ի՞ՆԶ ԿՐՆԱՆՔ ԸՆԵԼ ՍՈՒՐԻԱՀԱՅՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՐ

  Պետրոս Քհնյ. Շիթիլեան Սփրինկֆիլտ, Մասաչուսէց           Հասկնալի պատճառով Սուրիոյ հարցը առաջնահերթութիւն դարձած է շատերուս համար: Մեզմէ շատեր ծագումով այդ երկրէն են, մեզմէ շատեր դեռ հոն հարազատներ ու բարեկամներ ունին:...

ՅԱՐՁԱԿՈՂԱԿԱՆ ԻՆՔՆԱՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹԻՒՆ

Խմբագրական ``Դրօշակ``ի   Ատենէ մը ի վեր նորութիւն կայ հայութեան քաղաքական ժամանակակից պահանջներու մարզէն ներս. Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման պահանջին կողքին հետզհետէ բեմին վրայ կը քաշուի հայկական պահանջատիրութեան խնդիրը: Ատիկա կը...

ՍՈՒՐԻԱԿԱՆ ԹՆՃՈՒԿՆ ՈՒ …ՔԱՐՈԶՉԱԿԱՆ ԽԱԲԿԱՆՔԸ

Սուրիոյ մէջ կատարուող վերջին տարիներու անցուդարձերն ու դէպքերու ընթացքը, այնպիսի կացութիւն մը ստեղծած են, որ գոյութիւն չունի լրատուական աղբիւր մը, որ կարենայ ներկայացնել թէ ճիշդ ի՞նչ կը կատարուի այս երկրէն...

ԻՆՉ­ՊԷՍ ՊԱՀ­ՊԱ­ՆԵԼ ՀԱ­ՅՈՑ ԼԵ­ԶՈՒՆ

  ԱՐՄԻՆԷ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Վեր­ջերս ներ­կայ եղայ Նիւ Եոր­քի եր­կու ամէնօր­եայ հայ վար­ժա­րան­նե­րից մէ­կի ամա­վեր­ջի հան­դէ­սին: Կա­րօտ մնա­լով մեր մայ­րե­նի լեզ­ուի քաղց­րա­համ հնչիւ­նին, ներ­կա­յու­թեանս հա­մար ու­րախ էի զգում ինձ: Սա­կայն ու­րա­խու­թիւնս...

Հ.Յ.Դ.-Ի ՊԱՏՈՒԻՐԱԿՈՒԹԻՒՆԸ ՄԱՍՆԱԿՑԵՑԱՒ ԸՆԿԵՐՎԱՐ ՄԻՋԱԶԳԱՅՆԱԿԱՆԻ ՅԱՆՁՆԱԽՈՒՄԲԻ ԺՈՂՈՎԻՆ

[caption id="attachment_10336" align="alignleft" width="300"] Մարիօ Նալպանտեան[/caption] Յատուկ հաղորդագրութեամբ մը, Հ.Յ.Դ. մամլոյ դիւանը կը հաղորդէ, թէ  Յուլիս 23-24-ին Ընկերվար Միջազգայնականի Ա.Պ.Հ.-ի (Անկախ Պետութիւններու Հասարակապետութիւն), Կովկասի եւ Սեւծովեան յանձնախումբի հերթական ժողովը տեղի...
Social profiles