ՆԻՒ ՃԸՐԶԻԻ ՄԷՋ ՑԵ­ՂԱՍ­ՊԱ­ՆՈՒ­ԹԵԱՆ ՀԱ­ՐԻՒ­ՐԱՄ­ԵԱ­ԿԻ ՊԱՏ­ՐԱՍ­ՏՈՒ­ԹԻՒՆ

   ԱՆԻ ՄՈՒՐԱՏԵԱՆ

Աշ­խար­հաս­փիւռ հա­յու­թիւնը կը պատ­րաստ­ուի ոգեկո­չե­լու Հայ­կա­կան Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հա­րիւ­րամ­եա­կը: Բայց ըստ երե­ւոյ­թին, միայն հա­յե­րը չեն նա­խա­պատ­րաս­տուո­ղը: Հա­յե­րուն չափ, եթէ ոչ աւե­լի, Թուրք­իա եւս կը պատ­րաստ­ուի հա­րիւ­րամ­եա­կին, թէ­եւ բո­լո­րո­վին տար­բեր մօ­տե­ցու­մով:

Թուրք­իոյ վար­չա­պետ Էր­տո­ղան, սպա­սե­լով ան­խու­սա­փե­լին, որն է հա­յե­րու կող­մէ Ցե­ղաս­պա­նու­թեան բարձ­րա­ձայն ոգեկո­չու­մը աշ­խար­հի տա­րած­քին, քա­նի մը շա­բաթ առաջ կոչ ուղ­ղեց իր երկ­րի դես­պան­նե­րուն` պատ­րաստ ըլ­լալ հա­կա­թր­քա­կան ար­շաւ­նե­րու, քա­րոզ­չու­թիւն­նե­րու եւ սփիւռ­քի մէջ կազ­մա­կերպ­ուե­լիք նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րու:

Խոր­քին մէջ, Թուրք­ի­ան որ­քան ալ փոր­ձէ անվր­դով ու ան­խախտ երե­ւիլ, միշտ ալ Հայ­կա­կան Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը եղած է զինք հա­լա­ծող մղձա­ւանջ մը:

Թուրք­իոյ կա­ռա­վա­րու­թեան հիմ­նա­կան մտա­հոգու­թիւնը եղած է թուրք երէց սե­րունդ­նե­րու, որոնց­մէ շա­տեր ակա­նա­տես եղած են, յի­շո­ղու­թե­նէն ջնջել հայ­կա­կան ջար­դե­րը, իսկ նոր սե­րուն­դին մօտ յա­ռա­ջաց­նել այն կար­ծի­քը, թէ Հայ­կա­կան Ցե­ղաս­պա­նու­թիւնը անի­րա­կան հաս­կա­ցո­ղու­թիւն մըն է, որուն մի­ակ նպա­տակն է աղա­ւա­ղել Թուրք­իոյ վարկն ու պատ­մու­թիւնը: Եւ ան­շուշտ զար­մա­նա­լի չէ, որ այս մօ­տե­ցու­մը նոյ­նիսկ աւե­լի սրած է Թուրք­իոյ ժո­ղո­վուր­դին դա­րա­ւոր հա­յատ­եաց զգացում­նե­րը: Ասոր գլխա­ւոր ար­տա­յայ­տու­թիւնն էր Թուրք­իոյ երե­ւե­լի մտա­ւո­րա­կան­նե­րէն պոլ­սա­հայ լրագրող Հրանդ Տին­քի հրա­պա­րա­կա­յին սպան­նու­թիւնը:

Թրքա­կան կա­ռա­վա­րու­թիւնը տաս­նամ­եակ­նե­րէ ի վեր ջանք չի խնա­յեր, որ­պէս­զի ամէն հետք որ կը յու­շէ հա­յե­րուն եր­բեմ­նի ներ­կա­յու­թիւնը Արեւմտ­եան Հա­յաս­տա­նէն ներս, ան­հետ ոչն­չաց­նէ: Հա­զա­րա­ւոր եկե­ղե­ցի­ներ, ոմանք ուղ­ղա­կի քանդ­ուած, ու­րիշ­ներ ան­տես­ուած ու ժա­մա­նա­կի կոր­ծա­նա­րար ճա­կա­տագրին ձգուած, առ­յա­ւէտ ոչն­չա­ցան, իրենց հետ տա­նե­լով հայ­կա­կան մշա­կոյ­թի պատ­մու­թե­նէն մեծ պա­տա­ռիկ­ներ: Թուրք կա­ռա­վա­րու­թիւնը հա­յե­րուն պատ­մա­կան կեղ­ծիք­նե­րը բա­ցա­յայ­տե­լու պատր­ուա­կով, վարձ­կան գիտ­նա­կան­նե­րու ու պատ­մա­բան­նե­րու մի­ջո­ցաւ Օս­ման­եան ար­խիւ­նե­րէն կա­մաց-կա­մաց ոչն­չա­ցու­ցած է հայ­կա­կան ջար­դե­րուն կազ­մա­կերպ­ուած ու նա­խա­տես­ուած ըլ­լա­լը փաս­տող վկա­յու­թիւն­նե­րը: Իսկ լա­ւագոյն պա­րագային, երբ Թուրք­ի­ան ու­զէ “ոս­կի փո­շի ցա­նել“ հա­յե­րուն աչ­քին, իր ցա­ւը կը յայտ­նէ Առա­ջին Հա­մաշ­խար­հա­յին Պա­տե­րազ­մին հա­յե­րուն կրած մարդ­կա­յին վնաս­նե­րուն մա­սին, որ­մէ ան­մասն չմնա­ցին Օս­ման­եան կայս­րու­թեան բո­լոր քա­ղա­քա­ցի­նե­րը: Եւ աւե­լին, այդ զո­հե­րուն պա­տաս­խա­նա­տուու­թիւնը կը նե­տէ “չար արեւ­մուտ­քին“ վրայ, ինչ­պէս որ նշած էր Քրտա­կան Ազա­տա­կան Կու­սակ­ցու­թեան արգելա­փակ­ուած հիմ­նա­դիր ու ղե­կա­վար Ապ­տուլ­լա Օճա­լան վեր­ջերս հա­յե­րուն ուղղ­ուած (եւ թուրք պե­տու­թեան խիստ գրաքն­նու­թենէն ան­ցած) իր նա­մա­կին մէջ: Մէկ խօս­քով, ակն­յայտ է որ մին­չեւ 2015 Թուրք­իա որե­ւէ դրա­կան փո­փո­խու­թիւն պի­տի չմտցնէ իր հա­րիւ­րամ­եայ ու­րաց­ման քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մէջ:

Հե­տե­ւա­բար, որե­ւէ ժա­մա­նա­կէ աւե­լի, այ­սօր անհ­րա­ժեշտ է որ հայ­կա­կան սփիւռ­քը հա­մախմբ­ուած ու­ժե­րով ոգեկո­չէ Հայ­կա­կան Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հա­րիւ­րամ­եա­կը, շեշ­տը դնե­լով ո՛չ միայն յի­շա­տա­կու­մին վրայ, այլ վե­րապ­րու­մի ու մա­նա­ւա՛նդ` Թուրք­իոյ կող­մէ ար­դար ու ու­շա­ցած փոխ­հա­տուց­ման վրայ:

Ար­դա­րեւ, Հա­մազգային Հայ Կրթա­կան ու Մշա­կու­թա­յին Միու­թեան Նիւ Ճըրզիի մաս­նա­ճիւ­ղը, խան­դա­վա­ռու­թեամբ կը պատ­րաստ­ուի ոգեկո­չե­լու­Մեծ Եղեռ­նի հա­րիւ­րամ­եա­կը: Ըն­տա­նե­կան ու ազգային մա­կար­դակ­նե­րու վրայ մեր բո­լո­րին վրայ ազ­դած ու մեզ մի­աց­նող այս առի­թը պի­տի յի­շա­տակ­ուի մի­աս­նա­կա­նու­թեամբ: Քա­նի մը տա­րի է ի վեր “Մէկ Ազգ, Մէկ Մշա­կոյթ“ լօ­զուն­քին տակ Հա­մազգայի­նը կը հա­մախմ­բէ տե­ղա­կան տա­ղանդ­ներ ու ար­ուես­տագէտ­ներ, ներ­կա­յաց­նե­լով երգի ու պա­րի փա­րա­տօն­ներ յի­շեց­նող բազ­մա­ծա­ւալ նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­ներ: Սոյն ձեռ­նար­կին իրենց մաս­նակ­ցու­թիւնը պի­տի բե­րեն պա­րա­խում­բեր, երգիչ­ներ, մե­նա­կա­տար­ներ ու ար­ուես­տագէտ­ներ:

Մեր ժո­ղո­վուր­դի պատ­մու­թեան մէջ նոր ան­կիւ­նա­դար­ձի մը նա­խա­շէ­մին, սի­րով կը հրա­ւի­րենք մեր շրջա­նի հայ­րե­նա­կից­նե­րը, որ­պէս­զի ներ­կայ գտնուին այս ան­նա­խա­դէպ տօ­նա­կա­տա­րու­թեան, ոգեկո­չե­լու մեր բո­լոր նա­հա­տակ­նե­րուն յի­շա­տա­կը ու նո­րոգելու վե­րապ­րող­նե­րուն կո­րո­վը: