ՇԱԲԱԹԱԿԱՆ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՇՈՒՐՋ

Տիգրան Չանտոյեան Երեւան Թուրքիայում ընտրութիւնները նշանակուել են Մայիսի 14-ին, յայտարարել է Էրտողանը: «Դուք առաջին անգամ կը քուէարկէք Մայիս 14-ին կայանալիք ընտրութիւններում»,- ասել է Էրտողանը Պուրսայում երիտասարդների հետ հանդիպման ժամանակ, որը հեռարձակուել է հեռուստատեսութեամբ: Աւելի վաղ յայտնուել էր, որ Էրտողանը կարող է Մարտ 10-ին հրամանագիր ստորագրել` ընտրութիւնների օրը նշանակելու Մայիս 14-ին: Էրտողանի լիազօրութիւնները բաւարար են հրամանագրից 60 օր յետոյ խորհրդարանը ցրելու եւ արտահերթ ընտրութիւններ նշանակելու համար: Երկրում վերջին նախագահական ընտրութիւններ տեղի են ունեցել 2018 թուականին, իսկ դրանից առաջ` 2014 թուականին, մինչդեռ խորհրդարանական ընտրութիւնները երկու անգամ անցկացուել են 2015 թուականին: Թուրքիան վերջին երկու տասնամեակների ընթացքում դարձել է աւելի ծաւալապաշտ եւ բանտարկել է ընդդիմութեան շատ անդամների եւ փակել գրեթէ բոլոր ընդդիմադիր լրատուամիջոցները: Թուրքիոյ իշխող կուսակցութեանը յաջողուել է նախաձեռնութիւններ սկսել, որոնք թոյլ են տուել ընտրութիւններից առաջ եւս մի քանի ձայն հաւաքել, եւ յաջողութիւն է գրանցել այլ երկրների հետ ազգայնական վէճերի շեփորահարմամբ: Օրինակ` 2018 եւ 2019 թուականներին Էրտողանը Իսրայէլին համեմատել է նացիստական Գերմանիայի հետ: Տարիներ շարունակ Թուրքիայում Իսրայէլի վրայ յարձակումները բնական են համարուել: Երբ Իսրայէլը չի քննադատուել, ղեկավարութիւնը հակահայկական հռետորաբանութիւն է տարածել: Թուրքիոյ իշխող կուսակցութիւնը հենւում է «ահաբեկչական» սպառնալիքների վրայ` իր ընտրողների շրջանում վախ սերմանելու համար, տարբեր դաւադրութիւններ առաջ քաշելով` որպէս քաղաքական հակառակորդներին ձերբակալելու պատրուակ` պետութեան դէմ դաւադրութիւնները ճնշելու համար: Ժողովուրդի Հանրապետական Կուսակցութեան անդամները սպառնալիքներ են ստանում թրքական մասնաւոր ռազմական SADAT ընկերութեան ներկայացուցիչներից: Թրքական TV100 հեռուստաալիքով Ժողովուրդի Հանրապետական Կուսակցութեան առաջնորդ Քեմալ Քըլըչտարօղլուի հետ հարցազրոյցը յանկարծ ընդհատուել է SADAT-ի գովազդի հեռարձակմամբ, որը կոչւում է նաեւ Էրտողանի անձնական բանակ: Քըլըչտարօղլուն սա հերթական սպառնալիք է համարել իշխող կուսակցութեան կողմից, որից յետոյ 2022 թուականի Յունիսին հայց է ներկայացրել մասնաւոր ռազմական ընկերութեան դէմ: SADAT-ը հերքել է մեղադրանքները: Էրտողանի խօսքով` SADAT-ը 2012 թուականին ստեղծուած ընկերութիւն է, որը զբաղւում է ռազմական գործունէութեամբ եւ աշխատում է նախկին գաղութատիրական պետութիւններում: Թուրքիոյ ղեկավարն այս մասին խօսել է 2022 թուականի մայիսին` հերքելով ընդդիմութեան յայտարարութիւններն ընկերութեան հետ իր իբր ունեցած կապերի եւ նրա ղեկավարութեանը հովանաւորելու մասին: Դժուար է հասկանալ նաեւ Թուրքիոյ տնտեսութեան վիճակը: Գնաճը եւ թուլացող արժոյթը խնդիրներ են եղել, չնայած Էրտողանը յաճախ է պարծենում, որ հէնց իր տնտեսական ձեռքբերումների շնորհիւ մարդիկ պէտք է աջակցեն իշխող կուսակցութեանը: Ընդդիմութեան համար առաջիկայ ընտրութիւնները մարտահրաւէր կը լինեն: Ժողովուրդի Հանրապետական Կուսակցութիւնը, որը իշխող էր Թուրքիայում մինչեւ 2000-ականների սկիզբը, կարծես թէ չի առաջադրում թեկնածուներ, որոնք որեւէ մէկին ոգեշնչում են: Ժողովրդային Դեմոկրատական կուսակցութիւնը նոյնպէս գտնւում է ճնշման տակ, քանի որ նրա անդամների մեծ մասը բանտարկուած է: Ընդդիմութիւնը բաժանուած է աշխարհիկ ազգայնականների, որոնք նոյնպէս հակասուրիական հռետորաբանութեամբ են համակուած, եւ ձախերի: «Արդարութիւն եւ բարգաւաճում» կուսակցութեան յաջողուել է գերիշխել կրօնական աջերի վրայ` ձախ եւ կեդրոնական իր հակառակորդներին թողնելով այնքան բաժանուած, որ նրանք չեն կարող հաւաքուել միասին, որպէսզի ձայների 50%-ից աւելի ստանան: Թուրքիոյ վեց կուսակցութիւններից բաղկացած ընդդիմադիր դաշինքը այս ամիս կը յայտարարի նախագահի իր թեկնածուի մասին` Մայիսին նշանակուած ընտրութիւններում Էրտողանի 20-ամեայ իշխանութիւնը վիճարկելու նպատակով: «նախագահի թեկնածուի անունը հաւանաբար կը յայտարարուի Փետրուարին», - լրագրողներին ասել է Ժողովուրդի Հանրապետական Կուսակցութեան ղեկավար Քեմալ Քըլըչտարօղլուի խորհրդական Ունալ Չեւիքեօզը: Վեց կուսակցութիւնների դաշինքը նպատակ ունի ստեղծել միասնական հարթակ, սակայն դեռեւս պէտք է համաձայնութեան կատարուի թեկնածուի շուրջ` առաջիկայ ընտրութիւններում Էրտողանին մարտահրաւէր նետելու համար: Չեւիքեօզը յայտնել է, որ ընդդիմադիր վեց կուսակցութիւնների առաջնորդները Յունուար 30-ին կը ներկայացնեն իրենց առաջարկները խորհրդարանական համակարգին անցումային շրջանի եւ ապագայ կառավարութեան ծրագրի վերաբերեալ: Հարցումների համաձայն` սպասւում է, որ երկրի ընտրողների կէսից պակասը կը քուէարկի «Արդարութիւն եւ բարգաւաճում» կուսակցութեան եւ Էրտողանի ազգայնական դաշնակցի օգտին, սակայն նրանք, ովքեր դէմ են «ստատուս քո»-ին, բաժանուած են հիմնականում վեց ընդդիմադիր կուսակցութիւնների դաշինքի եւ քրտամէտ կուսակցութեան: Նախագահը երբեմնի արարողակարգային պաշտօնը վերածել է գործադիր իշխանութեան կապող օղակի, սակայն ընտրութիւնների նախաշեմին գերիշխում է վերջին երկու տասնամեակում կեանքի արժէքի ամէնավատ ճգնաժամը: Դա անհամաչափօրէն ուժեղ հարուած է հասցրել աղքատներին, որպէս կանոն, Էրտողանի ամենահամառ աջակիցներին: Մինչ ընդդիմադիր դաշինքը խոստանում էր ընտրութիւններում յաղթելու դէպքում երկիրը կառավարել համաձայնութեան հիման վրայ, Էրտողանը մերժում էր այդ գաղափարը` որպէս վերադարձ քաղաքական եւ տնտեսական անկայունութեանը: Փոխարէնը, նախագահը քարոզարշաւ է իրականացնում անհանգիստ ժամանակներում: Ընդդիմադիր դաշինքի մէջ չմտնող քրտամէտ խոշոր կուսակցութիւնը որոշել է իր թեկնածուին առաջադրել առաջին փուլում եւ կարող է որոշիչ գործօն դառնալ երկրորդ փուլում: Ըստ աղբիւրների` յաղթանակի դէպքում ընդդիմադիր դաշինքը նախնական համաձայնութեան է եկել նախագահի պարտականութիւնները կիսելու վերաբերեալ: Կուսակցութեան որոշ առաջնորդներ կարող են լինել նախագահի տեղակալներ, իսկ միւսները` նախագահական խորհրդատուական խորհրդի անդամներ: Իւրաքանչիւր կուսակցութիւն կարող է ստանալ առնուազն մէկ պաշտօն կառավարութիւնում, իսկ մնացած նախարարական տեղերը կը բաշխուեն` կախուած համազգային քուէարկութեանը ստացած իրենց մասնաբաժնից: + Փետրուարի 1-ից ՆԱԹՕ-ի արձագանգման ուժերի ծովային բաղադրիչի հրամանատարութիւնը, որն ամէն տարի փոխւում է դաշինքի անդամ մի քանի երկրների միջեւ, կ'անցնի Թուրքիայից: 2022 թուականի սկզբից այդ գործառոյթը կատարել է Մեծն Բրիտանիան, 2024 թուականի Փետրուարին հրամանատարութիւնը կ'անցնի Իտալիային: ՆԱԹՕ-ի ծովային ուժերի կառավարման համար կ'օգտագործուի Թուրքիոյ ռազմածովային ուժերի հրամանատարական TURMARFOR կեդրոնը, որը բացուել է 2020 թուականին եւ հնարաւորութիւն ունի համակարգելու տարբեր երկրների ծովային ուժերը: TURMARFOR-ի ներկայացուցիչ Ճիւնեթ Թալայմանի խօսքով` նման հնարաւորութիւններ ունեն Նատօ-ի եւս չորս երկրներ` Մեծ Բրիտանիան, Ֆրանսիան, Իտալիան եւ Սպանիան: Թուրքիոյ ռազմածովային ուժերի հրամանատար դերծովակալ Հուսէյն Թիկլին նշել է, որ նման փոխգործակցութիւնը ցոյց է տալիս այն կարեւորութիւնը, որով Թուրքիան վերաբերում է ՆԱԹՕ-ին: + Էրտողանը յայտարարել է, որ Շուէտը չպէտք է աջակցութիւն սպասի ՆԱԹՕ-ին անդամակցելու իր յայտին` Սթոքհոլմում հակաիսլամական ուժերի եւ քրտամէտ խմբերի բողոքի ցոյցերից յետոյ: Էրտողանը քննադատել է Քորանը հրկիզելու արշաւը` ասելով, որ դա վիրաւորանք է բոլորի, յատկապէս մահմետականների համար: Նրան յատկապէս վրդովեցրել են Շուէտի իշխանութիւնները` Ստոքհոլմում Թուրքիոյ դեսպանատան մօտ ցոյց կազմակերպելու թոյլտուութեան համար, որը նա որակել է որպէս յարձակում 85 միլիոն թուրք քաղաքացիների վրայ: «Հասկանալի է, որ նրանք, ովքեր նման ստորութիւն են գործել մեր դեսպանատան առջեւ, այլեւս չեն կարող մեզնից որեւէ բարեհաճութիւն ակնկալել ՆԱԹՕ-ին անդամակցելու իրենց դիմումի առնչութեամբ»,- ասել է Էրտողանը հանգստեան օրերին տեղի ունեցած ցոյցերի վերաբերեալ իր առաջին մեկնաբանութեան մէջ` նշելով, որ Շուէտը հաւանաբար, հաշուարկել է ցոյցը թոյլատրելու հետեւանքները: Էրտողանը քննադատել է նաեւ քրտամէտ բողոքի ցոյցերի համար: «Դուք թոյլ էք տալիս ահաբեկչական կազմակերպութիւններին սանձարձակութիւններ անել պողոտաներում եւ փողոցներում, իսկ յետոյ ակնկալում էք մեր աջակցութիւնը ՆԱԹՕ-ին միանալու համար: Դա տեղի չի ունենայ»,- ասել է Էրտողանը` նկատի ունենալով ռազմական դաշինքին միանալու Շուէտի եւ Ֆինլանտայի դիմումները: Նա ասել է, որ եթէ Շուէդը յարգանք չցուցաբերի Թուրքիոյ կամ մահմետականների հանդէպ, «Նրանք մեզանից ոչ մի աջակցութիւն չեն տեսնի ՆԱԹՕ-ի հարցում»: + Իրաքեան Քիւրտիտանի նախագահ Նեչիրուան Պարազանին Անգարայում հանդիպել է Էրտողանի հետ: Պարազանիի գրասենեակի հաղորդագրութեան համաձայն, երկու ղեկավարները քննարկել են մի շարք հրատապ հարցեր, այդ թւում` Էրպիլի ու Պաղտատի յարաբերութիւնները եւ «երկու կողմերի միջեւ առկայ խնդիրները լուծելու համար շարունակուող բանակցութիւնները: Երկու կողմերն ընդգծել են Քիւրտիսթանի եւ Թուրքիոյ միջեւ յարաբերութիւնները բոլոր ոլորտներում, յատկապէս առեւտրական-տնտեսական համագործակցութեան ոլորտում զարգացնելու, ինչպէս նաեւ Իրաքի եւ Քիւրտիստանի համատեղ գործընկերութիւնը Թուրքիոյ հետ էներգետիկայի ոլորտում ընդլայնելու համար առկայ հնարաւորութիւնները օգտագործելու փոխադարձ պատրաստակամութիւնը»,- ասւում է հաղորդագրութեան մէջ: Էրտողանի գրասենեակից յայտնել են, որ հանդիպումը տեղի է ունեցել Անգարայի նախագահական համալիրում` չյստակեցնելով, թէ ինչ է քննարկուել: Պարազանին եւ Էրտողանը վերջին անգամ հանդիպել են 2022 թուականի Մարտին: Էրտողանն այն ժամանակ լրագրողներին ասել էր, որ իր երկիրը փոխշահաւէտ գործարք է փնտրում Իրաքից բնական գազի արտահանման համար` յաւելելով, որ Պարազանին խոստացել է նպաստել բանակցութիւններին: + Թրքական Baykar ընկերութիւնը երկու Bayraktar TB2 անօդաչու է նուիրել Ուքրայինային: «Այսօր Ուկրաինայի մեծ ընկերներից եւ գործընկերներից` Baykar ընկերութիւնից եւս 2 Bayraktar TB2 անօդաչու ստացանք: Baykar ընկերութիւնը դրանք անվճար է նուիրաբերել` Ուքրայինայի զինուած ուժերին ու ժողովրդին օգնելու համար: Մենք անսահման երախտապարտ ենք Baykar-ին` մեր պետութեան համար ամենադժուար ժամանակներում ցուցաբերած անզիջում եւ կայուն աջակցութեան համար»,- ասւում է Ուքրայինայի հետախուզութեան գլխաւոր վարչութեան յայտարարութեան մէջ: Թէ ում դէմ են կիրառուելու այդ անօդաչուները, պարզ է․ պարզ չէ միայն, թէ որքան է տեւելու ռուս-թրքական «եղբայրութիւն»-ը այս երկակի խաղի պայմաններում:

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է

ՇԱԲԱԹԱԿԱՆ ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ ԹՈՒՐՔԻՈՅ ՇՈՒՐՋ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

This story is FREE for you...

Leave a Reply

Նմանատիպ Յօդուածներ

Սրբութեան Լուսաւոր Շողը` Ս.Իգնատիոս Մալոյեան

Երկար Ապրի Փաշինեանին «Ժողովրդավարութիւնը». Բանտերը Կը Լեցուին Դիմատետրեան Քննադատներով

ԽՈՐԷՆ ԱՐՔ. ՏՈՂՐԱՄԱՃԵԱՆ՝ ՆԻՒ ՊՐԻԹԸՆԻ ՍՈՒՐԲ ՍՏԵՓԱՆՈՍ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՆՈՐ ՀՈՎԻՒ

Աղքատ… Մեծահարուստը, Կամ Վիթխարի ՄԵԾը՝ «Փեփէ» Մուխիքա

Ցեղասպանութեան Ընկերներ. Գերմանիան Ողջակիզումէն Ոչի՞նչ Սորված է