Վահան Յովհաննիսեան (1956-2014).- Մարտունակ Հայու ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ տեսակին հայրենական վերընձիւղումը

0 0
Read Time:19 Minute, 46 Second

vahan hovhanisyan

Ն. Պէրպէրեան

Դեկ­տեմ­բեր 28ի այս օ­րը կ­՚ո­գե­կո­չենք մա­հո­ւան ա­ռա­ջին տա­րե­լի­ցը մեր ժո­ղո­վուր­դի ճա­ռա­գայ­թող դէմ­քե­րէն ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեա­նի, որ Հա­յաս­տա­նի ա­զա­տագ­րու­թեան դատն ու հայ ժո­ղո­վուր­դի մար­տու­նա­կու­թեան վե­րա­կանգ­նու­մը պաշ­տա­մուն­քի կի­զա­կէտ ու­նե­ցող իր կեան­քով, գոր­ծով ու գա­ղա­փա­րա­կան աշ­ խար­հով՝ նո­րօ­րեայ շունչ եւ թռիչք տո­ւաւ ՎԱՀԱԳՆԱՏԻՊ ­Մար­տու­նակ ­Հա­յու ԴԱՇՆԱԿՑԱԿԱՆ տե­սա­կին հայ­րե­նա­կան վե­րըն­ձիւղ­ման։

Իբ­րեւ այդ­պի­սին՝ իբ­րեւ ­Վա­հագ­նի ա­ռաս­պե­լա­կան մար­տու­նա­կու­թեան եւ ­Դաշ­նակ­ցա­կա­նի ան­վե­հեր յանդգ­նու­թեան նո­րօ­րեայ մարմ­նա­ւո­րու­մի ան­մա­հա­ցաւ ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան մեր սե­րունդ­նե­րու յի­շո­ղու­թեան մէջ։

Նոր ­Ժա­մա­նակ­նե­րու հա­մա­տա­րած ար­ժեզրկ­ման պայ­ման­նե­րուն մէջ մա­շած յան­կեր­գի ճա­կա­տագ­րին դա­տա­պար­տո­ւած բա­ռե­րուն, ի­մաստ­նե­րուն, ա­ւանդ­նե­րուն, հա­ւա­տար­մու­թիւն­նե­րուն, զո­հա­բե­րու­թեան եւ ա­րու­թեան ա­ւանդ­նե­րուն նո­րա­րա՜ր կեն­դա­նու­թիւն եւ ի­րա­ւու­թիւն, այ­լեւ վա­րա­կիչ ու ա­ռաջ­նոր­դող օ­րի­նակ հա­ղոր­դեց ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան՝ պայ­ծա­ռա­միտ, յայտ­նա­գոր­ծող, խո­հա­պաշտ եւ պայ­քա­րու­նակ այս պատ­մա­բանն ու հնա­գէ­տը, որ Ար­ցա­խի ա­զա­տագ­րու­թեան եւ վե­րան­կա­խա­ցեալ ­Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­կան ու պե­տա­կան վե­րա­կանգն­ման եր­թին յա­ռա­ջա­պահ դրօ­շա­կիր­նե­րէն դար­ձաւ ե՛ւ բա­նիւ, ե՛ւ գոր­ծով։

Տա­կա­ւին կու գայ ժա­մա­նա­կը, երբ մեր դա­րաշր­ջա­նի հա­յոց պատ­մու­թիւ­նը վեր­ծա­նող ու ար­ժե­ւո­րող գի­տա­կան միտ­քը ար­ժա­նին կը մա­տու­ցա­նէ այն ներդ­րու­մին ու ա­ւան­դին, ո­րոնք ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան ա­նու­նով դրոշ­մե­ցին վեր­ջին քա­ռորդ դա­րու հայ ժո­ղո­վուր­դի քա­ղա­քա­կան-պե­տա­կան ինք­նա­հաս­տատ­ման դժո­ւա­րին եր­թին ո­րո­շա­կի պա­հե­րը, ձեռք­բե­րում­նե­րը։

Հ­ռե­տոր չէր ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան, բայց շնորհքն ու­նէր ինչ­պէս բազ­մա­հա­զա­րա­նոց զան­գո­ւա­ծա­յին հա­ւաք­նե­րու բե­մա­հար­թա­կէն, այն­պէս եւ մի­ջազ­գա­յին ա­տեան­նե­րուն մէջ կամ դաշ­նակ­ցա­կան բազ­մա­մարդ ժո­ղով­նե­րու կամ հան­դի­պում­նե­րու ըն­թաց­քին միտք եւ ուղ­ղու­թիւն հու­նա­ւո­րե­լու, բուռն տա­րա­կար­ծու­թիւն­ներ ու կրքոտ հա­կադ­րու­թիւն­ներ հաշ­տեց­նե­լու, այ­լեւ ու մա­նա­ւանդ՝ ոս­կեայ մի­ջին­նե­րու ուղ­ղու­թեամբ տե­ղա­շարժ ա­ռա­ջաց­նե­լու։

Գա­ղա­փա­րա­խօս չէր ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան, բայց ան­պայ­ման եւ շեշ­տա­կի չա­փով ու­նէր աշ­խար­հին ու դա­րաշր­ջա­նին բա­ցո­ւած խու­զար­կու, ըն­կա­լու­նակ միտք եւ տե­սա­կէտ հու­նա­ւո­րե­լու բա­ցա­ռիկ ըն­դու­նա­կու­թիւն։

Ռազ­մա­գէտ չէր ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան, բայց Ար­ցա­խեան Ա­զա­տա­մար­տը եւ դաշ­նակ­ցա­կա­նի յանդգ­նու­թիւ­նը ա­նոր մէջ թրծե­ցին ու թե­ւա­ւո­րե­ցին այն ­Ռազ­մա­վա­րը, որ գիտ­ցաւ ­Հա­յաս­տա­նի ու հա­յու­թեան հա­մաշ­խար­հա­յին նա­ւը փո­թոր­կոտ ծո­վու մէջ յա­ռաջ մղել դէ­պի ինչ­պէս ռազ­մա­կան յաղ­թա­նակ­ներ, նոյն­պէս եւ ա­պա­հով քա­րափ։

Վա­հան Է­դո­ւար­դի ­Յով­հան­նի­սեան ծնած էր 16 Օ­գոս­տոս 1956ին, Ե­րե­ւան։

1973ին, Ե­րե­ւա­նի թիւ 55 դպրո­ցը ա­ւար­տե­լէ ետք, կի­սատ ձգե­լով Բ­րիւ­սո­վի Ինս­տի­տու­տի մէջ իր ու­սու­մը՝ ան մեկ­նած է ­Մոս­կո­ւա մաս­նա­գի­տաց­ման հա­մար։ 1978ին ա­ւար­տած է ­Մոս­կո­ւա­յի ­Ման­կա­վար­ժա­կան ­Հա­մալ­սա­րա­նը՝ գի­տա­կան կո­չում­նե­րով պատ­մու­թեան եւ հնա­գի­տու­թեան մէջ։ Ա­ւար­տե­լէ յե­տոյ նշա­նա­կո­ւած է աշ­խա­տան­քի, ­Հա­րա­ւա­յին ­Սի­բի­րի մէջ: 1978էն 1980 ան ծա­ռա­յած է խորհր­դա­յին բա­նա­կին։

Բա­նա­կա­յին ծա­ռա­յու­թեան ա­ւար­տէն ետք, ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան գե­րա­դա­սեց վե­րա­դառ­նալ հայ­րե­նիք։ Աշ­խա­տան­քի կո­չո­ւե­ցաւ «Է­րե­բու­նի» թան­գա­րա­նին մէջ, սկիզ­բը՝ որ­պէս գի­տաշ­խա­տող, հե­տա­գա­յին՝ իբ­րեւ գի­տա­հե­տա­զօ­տա­կան բաժ­նի վա­րիչ։ Իսկ 1989 թո­ւա­կա­նէն ետք ան աշ­խա­տան­քի կո­չո­ւե­ցաւ ­Հա­յաս­տա­նի ­Գի­տու­թիւն­նե­րի Ազ­գա­յին Ա­կա­դե­միա­յի Հ­նա­գի­տու­թեան եւ Ազ­գագ­րու­թեան Ինս­տի­տու­տի մէջ:

Տար­բեր հնա­գի­տա­կան ար­շա­ւա­խում­բե­րու կազ­մին մէջ ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան պե­ղում­նե­րու մաս­նակ­ցած է ամ­բողջ ­Հա­յաս­տա­նի տա­րած­քին. այդ պե­ղում­նե­րու ըն­թաց­քին յայտ­նա­բե­րո­ւած են Բ­րոն­զի եւ ­Վաղ Եր­կա­թի ­Դա­րե­րու շատ ար­ժէ­քա­ւոր հնու­թիւն­ներ: ­Հե­տա­գա­յին ալ, մին­չեւ իր ա­պա­ժամ մա­հը՝ քաղց­կե­ղով, քա­ղա­քա­կան, պե­տա­կան թէ կու­սակ­ցա­կան ա­ռա­քե­լու­թեամբ իր ճա­նա­պար­հոր­դու­թեանց ըն­թաց­քին, ան միշտ ժա­մա­նա­կը ստեղ­ծած է հնա­գի­տա­կան իր մաս­նա­գի­տու­թեան յա­գուրդ տո­ւող տե­ղե­կա­հա­ւաք­ման եւ փնտռտուք­նե­րու հա­մար՝ յա­ճախ իր ի­մա­ցու­թեամբ զար­մաց­նե­լով եւ տպա­ւո­րե­լով ար­տա­սահ­մա­նեան իր խօ­սա­կից-պաշ­տօ­նա­կից­նե­րը։

Ար­ցա­խեան ­Շարժ­ման պոռթ­կու­մի ա­ռա­ջին իսկ պա­հե­րէն, ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան նե­տո­ւե­ցաւ պայ­քա­րի աս­պա­րէզ։ 1989ին ան­դա­մագ­րո­ւե­ցաւ ­Հայ ­Յե­ղա­փո­խա­կան ­Դաշ­նակ­ցու­թեան: Իբ­րեւ նո­րա­գիր դաշ­նակ­ցա­կա­նի եւ Հ.Յ.Դ. ­Հա­յաս­տա­նի ­Պա­տաս­խա­նա­տու ­Մարմ­նի ան­դա­մի, 1990էն սկսեալ ան գոր­ծօն մաս­նակ­ցու­թիւն բե­րաւ Ար­ցա­խի ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քա­րի դաշ­նակ­ցա­կան կազ­մա­կերպ­ման, ծա­ւա­լու­մին եւ ղե­կա­վա­րու­մին։ Իսկ երբ Օ­գոս­տոս 1990ին Հ.Յ.Դ. պաշ­տօ­նա­պէս բա­ցա­յայ­տեց կազ­մա­կեր­պա­կան իր ներ­կա­յու­թիւ­նը հայ­րե­նի­քի մէջ եւ ­Նո­յեմ­բեր 1990ին գու­մա­րո­ւե­ցաւ Հ.Յ.Դ. ­Հա­յաս­տա­նի կազ­մա­կեր­պու­թեան անդ­րա­նիկ Շր­ջա­նա­յին ­Ժո­ղո­վը, ան մաս կազ­մեց Հ.Յ.Դ. ­Հա­յաս­տա­նի անդ­րա­նիկ ­Կեդ­րո­նա­կան ­Կո­մի­տէին։

1991ին ­Հոկ­տեմ­բե­րին, ­Հա­յաս­տա­նի անդ­րա­նիկ նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թեանց շրջա­նին, Հ.Յ.­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեա­նին թեկ­նա­ծու ա­ռա­ջադ­րեց փոխ-նա­խա­գա­հի պաշ­տօ­նին՝ նա­խա­գա­հա­կան թեկ­նա­ծու ­Սօս ­Սարգ­սեա­նի կող­քին։ ­Թէեւ ­Դաշ­նակ­ցու­թեան թեկ­նա­ծու­նե­րը քո­ւէ­նե­րու միայն չորս տո­կո­սը ստա­ցան, այ­դու­հան­դերձ՝ ան ար­ժա­նա­ցաւ հան­րա­յին կար­ծի­քի ընդգ­ծո­ւած հա­մակ­րան­քին եւ ու­նե­ցաւ փայ­լուն մուտք՝ հայ­րե­նի քա­ղա­քա­կան բե­մա­հար­թակ։ ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան նոյն­պէս ար­ժա­նա­ցաւ ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ար­տերկ­րի կազ­մա­կեր­պա­կան շրջան­նե­րու ջերմ ըն­դու­նե­լու­թեան, երբ Հ.Հ. նա­խա­գա­հա­կան անդ­րա­նիկ ընտ­րու­թեանց ա­ւար­տէն ետք գոր­ծու­ղո­ւե­ցաւ Ս­փիւռք՝ Հ.Յ.Դ. շար­քե­րուն եւ հա­մա­կիր բազ­մու­թեանց զե­կու­ցե­լու հա­մար հայ­րե­նի­քի մէջ ըն­թա­ցող քա­ղա­քա­կան բախ­տո­րոշ խմո­րում­նե­րուն մա­սին։

1992ի ­Հոկ­տեմ­բե­րին, երբ Հ.Յ.Դ. 25րդ Ընդ­հա­նուր ­Ժո­ղո­վին Ե­րե­ւա­նի մէջ գու­մա­րու­մը ­Յու­նի­սին խա­փա­նո­ւե­ցաւ Հ.Հ. անդ­րա­նիկ նա­խա­գահ ­Լե­ւոն ­Տէր-­Պետ­րո­սեա­նի կող­մէ, նոյն Ընդ­հա­նուր ­Ժո­ղո­վը իր աշ­խա­տան­քը շա­րու­նա­կեց ­Փա­րի­զի մէջ, ուր Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի նո­րըն­տիր կազ­մին ան­դամ ընտ­րո­ւե­լով՝ ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան ստանձ­նեց Հ.Յ.Դ. մար­տա­կան-ա­պա­հո­վա­կան գոր­ծին պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւ­նը։ Իսկ 1994ի ­Յու­լի­սին, Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի օ­րո­ւան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ Հ­րայր ­Մա­րու­խեա­նի ու­ղե­ղի կա­թո­ւա­ծով ան­շար­ժա­ցու­մէն ետք, ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեա­նի ու­սե­րուն դրո­ւե­ցաւ նաեւ Հ.Յ.Դ. հայ­րե­նա­կան կազ­մա­կեր­պու­թեան մօտ Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չի պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւ­նը։

1995ի ­Յու­լի­սին, ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան ձեր­բա­կա­լո­ւե­ցաւ եւ բան­տար­կո­ւե­ցաւ Հ.Հ. իշ­խա­նու­թեանց կող­մէ՝ հա­կա­պե­տա­կան յե­ղաշրջ­ման փորձ կա­տա­րած ըլ­լա­լու քա­ղա­քա­կան ամ­բաս­տա­նու­թեամբ, որ սա­կայն բնաւ չհաս­տա­տո­ւած մե­ղադ­րանք մնաց մին­չեւ վերջ։ Ան կա­լան­քի տակ պա­հո­ւե­ցաւ մին­չեւ ­Յու­նո­ւար 1998ի ­Լե­ւոն ­Տէր-­Պետ­րո­սեա­նի հրա­ժա­րե­ցու­մը նա­խա­գա­հա­կան պաշ­տօ­նէն։ Իր բան­տար­կու­թեան շուրջ ե­րեք տա­րի­նե­րու շրջա­նին, կա­լան­քի տակ գտնո­ւե­լով հան­դերձ՝ ան 1997ին հե­ռա­կայ կար­գով ընտ­րո­ւե­ցաւ Հ.Յ.Դ. ­Հա­յաս­տա­նի ­Գե­րա­գոյն ­Մար­մի­նի ան­դամ: ­Նոյն­պէս, իր բան­տար­կու­թեան եւ դա­տա­վա­րու­թեան ամ­բողջ տե­ւո­ղու­թեան, ան շա­րու­նա­կեց քա­ղա­քա­կան գոր­ծու­նէու­թիւն ծա­ւա­լել: Դա­տա­րա­նէն ներս ա­նոր ու­նե­ցած ե­լոյթ­նե­րը եւ մա­մու­լով հրա­պա­րա­կում­նե­րը քա­ղա­քա­կան կա­րե­ւոր դեր ու­նե­ցան, այդ օ­րե­րուն, հայ­րե­նի­քի մէջ տի­րող ներ-քա­ղա­քա­կան ծանր տագ­նա­պը յաղ­թա­հա­րե­լու ա­ռու­մով:

Հ.Հ. իշ­խա­նա­փո­խու­թեան հե­տե­ւող քա­ղա­քա­կան նոր ի­րադ­րու­թեան մէջ, իր ա­զա­տու­թիւ­նը վե­րագ­տած Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան գլխա­ւո­րեց 1999ի Հ.Հ. Ազ­գա­յին ­Ժո­ղո­վի Հ.Յ.Դ. պատ­գա­մա­ւո­րա­կան թեկ­նա­ծու­նե­րու հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցա­կը, թէեւ միա­ժա­մա­նակ իր թեկ­նա­ծու­թիւ­նը ա­ռա­ջադ­րած էր 17րդ ­մե­ծա­մաս­նա­կան ընտ­րա­տա­րած­քէն, ուր­կէ եւ ընտ­րա­կան յաղ­թա­նակ ար­ձա­նագ­րեց։ ­Նո­րա­կազմ Ազ­գա­յին ­Ժո­ղո­վին մէջ ան ստանձ­նեց ­Պաշտ­պա­նու­թեան, Ազ­գա­յին Անվ­տան­գու­թեան եւ ­Ներ­քին ­Գոր­ծե­րի մշտա­կան յանձ­նա­ժո­ղո­վի նա­խա­գա­հու­թիւ­նը: ­Նոյն շրջա­նին ան ղե­կա­վա­րեց ­Հա­յաս­տա­նի Ազ­գա­յին Ժո­ղո­վի ա­ռա­ջին պա­տո­ւի­րա­կու­թիւ­նը ՆԱՏՕի խորհր­դա­րա­նա­կան վե­հա­ժո­ղո­վին մօտ:

2003ին եւ 2007ին ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան դար­ձեալ ընտ­րո­ւե­ցաւ Հ.Հ. խորհր­դա­րա­նի պատ­գա­մա­ւոր եւ եր­կու ան­գա­մուն ալ ստանձ­նեց Ազ­գա­յին ­Ժո­ղո­վի փոխ-նա­խա­գա­հի պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւ­նը: Այդ պաշ­տօ­նը վա­րեց մին­չեւ 2008 թո­ւա­կա­նը: Այդ ժա­մա­նա­կա­հա­տո­ւա­ծին, ան ղե­կա­վա­րեց ­Հա­յաս­տա­նի Ա.ժ. պա­տո­ւի­րա­կու­թիւ­նը Ե.Ա.Հ.Կ. խորհր­դա­րա­նա­կան վե­հա­ժո­ղո­վին մօտ, նոյն­պէս ընտ­րո­ւե­ցաւ ­Հա­յաս­տան-­Ռու­սաս­տան եւ ­Հա­յաս­տան-­Բե­լա­ռուս միջ-խորհր­դա­րա­նա­կան յանձ­նա­ժո­ղով­նե­րի հա­մա­նա­խա­գահ:

2008ին ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան մաս­նակ­ցե­ցաւ Հ.Հ. նա­խա­գա­հա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րուն՝ իբ­րեւ Հ.Յ.Դ. նա­խա­գա­հա­կան թեկ­նա­ծու: 2012ի ­Մա­յիս 6ին դար­ձեալ Ազ­գա­յին ժո­ղո­վի պատ­գա­մա­ւոր ընտ­րո­ւե­ցաւ հա­մա­մաս­նա­կան ընտ­րա­կար­գով՝ Հ.Յ.Դ. հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցա­կով: ­Ղե­կա­վա­րեց ­Հա­յաս­տա­նի ա­ռա­ջին պա­տո­ւի­րա­կու­թիւ­նը Եւ­րա­նեսթ խորհր­դա­րա­նա­կան վե­հա­ժո­ղո­վին՝ հան­դի­սա­նա­լով Եւ­րա­նես­թի ­Բիւ­րո­յի ան­դամ:

2013ի ­Դեկ­տեմ­բեր 28ին, Հ.Հ. նա­խա­գահ ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նի հրա­մա­նա­գի­րով՝ ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան նշա­նա­կո­ւե­ցաւ ­Գեր­մա­նիա­յի ­Դաշ­նա­յին ­Հան­րա­պե­տու­թեան մօտ Հ.Հ. ար­տա­կարգ եւ լիա­զօր դես­պան:

Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի ան­դամ վե­րընտ­րո­ւե­ցաւ 2000 թո­ւա­կա­նի ­Յու­նո­ւա­րին եւ մին­չեւ իր Հ.Հ. դես­պան նշա­նա­կու­մը, 2013ի ­Դեկ­տեմ­բե­րին, շա­րու­նա­կեց գոր­ծել իբ­րեւ Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի ան­դամ՝ վե­րընտ­րո­ւե­լով 2004ի, 2008ի եւ 2011ի Հ.Յ.Դ. Ընդ­հա­նուր ­Ժո­ղով­նե­րուն կող­մէ:

Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեա­նի ա­ռող­ջա­կան վի­ճա­կը ա­րագ ան­կու­մի մատ­նո­ւե­ցաւ վեր­ջին տա­րի­նե­րուն՝ շա­գա­նա­կա­գեղ­ձի քաղց­կե­ղի բար­դու­թեանց հե­տե­ւան­քով։ Ան վախ­ճա­նե­ցաւ ­Պեր­լին՝ 2014 թո­ւա­կա­նի ­Դեկ­տեմ­բե­րի 28ին։

Իր մա­հէն տա­րի մը ա­ռաջ, ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան զար­մա­ցուց եւ հմա­յեց հան­րա­յին կար­ծի­քը նաեւ իր գրա­կան տա­ղան­դով, երբ 2013ին ռու­սե­րէ­նով լոյս ըն­ծա­յեց «­Ման­դի­լիոն» վէ­պը, որ շու­տով ար­ժա­նա­ցաւ հա­յե­րէն եւ անգ­լե­րէն թարգ­մա­նու­թեանց եւ հրա­տա­րա­կու­թեան։

Հայ ժո­ղո­վուր­դի ճա­ռա­գայ­թող դէմ­քե­րէն է ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեան, ո­րուն մա­հո­ւան տա­րե­լի­ցին յար­գան­քի եւ մե­ծա­րան­քի խունկ մա­տու­ցա­նե­լու թող ծա­ռա­յէ ա­նոր մտքե­րէն հե­տա­գայ քա­ղո­ւած­քը, որ առ­նո­ւած է «­Մե­տիա-­Մաքս»ի կող­մէ ­Մարտ 2012ին ­Վա­հան ­Յով­հան­նի­սեա­նի հետ կա­տա­րո­ւած հար­ցազ­րոյ­ցէն.

– Ե­թէ չլի­նէր ­Ղա­րա­բա­ղեան ­Շար­ժու­մը, ես չէի պատ­րաստ­ւում խառ­նո­ւել քա­ղա­քա­կա­նու­թեա­նը եւ կու­սակ­ցա­կան կեան­քին: Իմ գոր­ծը գի­տու­թիւնն էր: ­Սա­կայն, 1988 թ. հայ ժո­ղո­վուր­դը ո­րո­շեց, որ բարձր ա­տեան­ներ դի­մե­լու մի­ջո­ցով կա­րող է հաս­նել պատ­մա­կան ար­դա­րու­թեան: Ես հաս­կա­նում էի, որ դա հար­ցի լու­ծում չէ, եւ սկսե­ցի մի­ջոց­ներ փնտռել ան­խու­սա­փե­լին­՝այ­սինքն պա­տե­րազ­մը, դի­մա­ւո­րե­լու հա­մար: Այդ ո­րո­նում­նե­րի մէջ հան­դի­պե­ցի մի կու­սակ­ցու­թեան, ո­րը կազ­մա­կերպ­չա­կան ա­ռու­մով ա­ւե­լի լաւ էր պատ­րաստ այն ի­րո­ղու­թիւն­նե­րին, ո­րոնք սպա­սում էին մեզ, եւ ինչն այն ժա­մա­նակ շա­տե­րի կող­մից չէր գի­տակց­ւում: Իսկ ցե­ղա­կան գա­ղա­փա­րա­կան ժա­ռան­գու­թիւ­նը պար­զա­պէս օգ­նեց գտնե­լու Հայ­րե­նի­քին ծա­ռա­յե­լու ճշգրիտ ճա­նա­պար­հը՝ Հ.Յ.Դ. մի­ջո­ցով:

– Ես եր­բեք չեմ ե­րա­զել լի­նել ինչ-որ կու­սակ­ցու­թեան ան­դամ, բայց ե­թէ լի­նել՝ ա­պա միայն Հ.Յ.Դ.ի ան­դամ:

– [Ի՞նչ պէտք է հաս­կա­նալ «դաշ­նակ­ցա­կան» ա­սե­լով՝ կու­սակ­ցու­թի՞ւն, պատ­մու­թի՞ւն, գու­ցէ՞ ար­ժե­հա­մա­կարգ]։ Այն հիմ­նա­կա­նում մարդ­կա­յին տե­սակ է: ­Սա չի նշա­նա­կում, որ մարդ­կանց այդ տե­սա­կը կենտ­րո­նա­ցո­ւած է միայն ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նում, կամ՝ բո­լոր այն մար­դիկ, ով­քեր մեր կու­սակ­ցու­թեան մէջ են, պատ­կա­նում են այդ տե­սա­կին: ­Բայց մեր կու­սակ­ցու­թիւ­նը չի ձե­ւա­ւո­րո­ւել կամ հա­մախմ­բո­ւել ա­ռաջ­նորդ­նե­րի կամ փո­ղի շուրջ, դա բա­ցառ­ւում է, ոչ էլ մի­միայն ծրագ­րե­րի շուրջ, այլ նաեւ՝ օ­րի­նա­կե­լի քա­ղա­քա­ցու մա­սին մեր պատ­կե­րա­ցում­նե­րի շուրջ:

– ­Բան­տից յե­տոյ դար­ձայ շատ ա­ւե­լի հան­դուր­ժող մարդ­կանց թու­լու­թիւն­նե­րի նկատ­մամբ։ ­Դա ինձ ի­մաս­տու­թիւն տո­ւեց: Եւ փոքր ման­րուք­ներ, օ­րի­նակ՝ թո­ղե­ցի ծխե­լը, սո­վո­րե­ցի անգ­լե­րէն: ­Բայց, ի­հար­կէ, վնասն ա­ւե­լի մեծ էր: ­Կար մի նպա­տակ՝ միաս­նա­կան, ան­կախ եւ ա­զատ ­Հա­յաս­տան տես­նել, եւ այդ պատ­ճա­ռով մեզ հա­մար չկա­յին յստակ սահ­ման­ներ ­Ղա­րա­բա­ղեան պայ­քա­րի եւ բան­տում պայ­քա­րե­լու մի­ջեւ: ­Մէ­կը կա­րե­լի է հա­մա­րել միւ­սի շա­րու­նա­կու­թիւ­նը: Ի­հար­կէ, շատ ա­ւե­լի լաւ կը լի­նէր, ե­թէ երկ­րոր­դը տե­ղի չու­նե­նար, եւ կա­րող էր տե­ղի չու­նե­նալ, բայց, հոգ չէ, ա­մէն ինչ էլ պա­տա­հում է: Դ­րա­նից ող­բեր­գու­թիւն չեմ սար­քում:

– ­Բո­լոր այն տե­սու­թիւն­նե­րը, ո­րոնց հա­մա­ձայն մարդ­կու­թիւ­նը կը միա­ւո­րո­ւի մեկ ընդ­հա­նուր ըն­տա­նի­քում՝ բաց շա­գա­նա­կա­գոյն մաշ­կով, գան­գուր մա­զե­րով, թե­թե­ւա­կի շեղ աչ­քե­րով եւ անգ­լիա­լե­զու, յի­մա­րու­թիւն են եւ ամ­բող­ջու­թեամբ ա­նի­րա­տե­սա­կան: ­Մարդ­կու­թիւ­նը, եւ ոչ միայն մարդ­կու­թիւ­նը, այլ ցան­կա­ցած օր­գա­նիզմ գո­յա­տե­ւում եւ զար­գա­նում է հիմ­նո­ւե­լով ներ­քին հա­կա­սու­թիւն­նե­րի վրայ (այս մա­սին ­Հե­գելն է ա­սել, ոչ թէ ես): ­Մարդ­կու­թիւնն էլ կա­րող է գո­յա­տե­ւել եւ զար­գա­նալ, միայն երբ ու­նի ներ­քին հա­կա­սու­թիւն, այդ հա­կա­սու­թիւ­նը ազ­գե­րի մի­ջեւ ըն­թա­ցող մրցակ­ցու­թիւնն է: Ֆ­րան­սիա­ցի փի­լի­սո­փա­նե­րի խօս­քե­րով՝ ազ­գե­րը Աստ­ծոյ մտքերն են: ­Մարդ­կու­թիւ­նը ազ­գե­րից դուրս, ուղ­ղա­կի որ­պէս մարդ­կանց հա­մախմ­բու­թիւն, չի կա­րող գո­յու­թիւն ու­նե­նալ: Ազ­գե­րը միշտ են լի­նե­լու: Ո­րոշ ազ­գեր այ­լեւս գո­յու­թիւն չու­նեն, ին­չը ազ­գե­րի մի­ջեւ ըն­թա­ցող շա­րու­նա­կա­կան պայ­քա­րի եւ մրցակ­ցու­թեան հե­տե­ւանքն է: Ես ցան­կա­նում եմ, որ իմ ազ­գը այս մրցակ­ցու­թեան մէջ յաղ­թող դուրս գայ եւ շա­րու­նա­կի զար­գա­նալ, եւ միշտ կազ­մի մարդ­կու­թեան մի մա­սը: Այդ նպա­տա­կի հա­մար ո­չինչ ափ­սո­սալ պէտք չէ:

– [­Մենք ու­նենք գա­ղա­փար­նե­րի եւ գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թիւն­նե­րի բա­ւա­կա­նին լուրջ ճգնա­ժամ]: ­Ներ­կայ պա­հին այն կա­րե­լի է լրաց­նել միայն ար­դա­րու­թեամբ: ­Գա­ղա­փար­նե­րի պա­կաս իս­կա­պէս կայ: ­Հայ­կա­կան միտ­քը փի­լի­սո­փա­յա­կան թռիչք­ներ չի ա­պա­հո­վում, մնում է բա­ցը լրաց­նել պարզ եւ տար­րա­կան ձե­ւով՝` ար­դա­րու­թիւն հաս­տա­տե­լով:

– ­Մեզ մօտ չկայ հա­սա­րա­կա­կան վե­րահս­կո­ղու­թիւն գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թեան նկատ­մամբ: ­Մեզ մօտ ոչ թէ խորհր­դա­րանն է նշա­նա­կում գոր­ծա­դիր իշ­խա­նու­թիւն­նե­րին, այլ հա­կա­ռա­կը` գոր­ծա­դիրն է ո­րո­շում, թէ ո՞վ պի­տի ներ­կա­յաց­նի ժո­ղովր­դին խորհր­դա­րա­նում: Այդ իսկ պատ­ճա­ռով, իմ վե­րա­բեր­մուն­քը իշ­խա­նու­թեա­նը՝ սկեպ­տիկ է: ­Բայց ես ընդ­հան­րա­պէս չեմ հա­ւա­տում, որ իշ­խա­նու­թիւ­նը կա­րող է լա­ւը լի­նել: ­Նա կա­րող է լի­նել տա­նե­լի, հան­դուր­ժե­լի, բայց դժո­ւար թէ լաւ:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Տաւութօղլուի Յայտարարութեան Չյայտարարուած Բաժինը
Next post Հօրս՝ Կարապետ Քերոբեանի Անմառ Յիշատակին.- Հայոց Ցեղասպանութեան Հարիւրամեակի Ընդմէջէն՝ Գրիգոր Զոհրապի Եւ Վարդգէս Սէրէնկիւլեանի Վերջին Ընթրիքը

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Social profiles