Համազգայինի Լիբանանի Նանօր* Մանկապատանեկան Երգչախումբի Կազմութիւնը  Եւ Երգահանդէսները 1980-ին

0 0
Read Time:6 Minute, 5 Second

 

Ալէք Մնակեան կը խմբավարէ Նանօր երգչախումբը

 

Համազգային հայ մշակութային եւ կրթական ընկերակցութիւնը իր հիմնադրութեան առաջին օրերէն հետամուտ եղած է սատարել հայ մշակոյթի տարածման իր այլազան մարզերուն մէջ՝ երաժշտութիւն, թատրոն, գրականութիւն, նկարչութիւն, պարարուեստ եւ այլն:

Լիբանանի քաղաքական պատերազմի տարիներուն վերոյիշեալ աշխատանքները դանդաղած էին եւ հրապարակը գրաւուած էր ոչ հայաշունչ ու անորակ արուեստուի եւ մշակոյթի այլազան երեւոյթներով, յատկապէս երաժշտական օտարաշունչ արտադրութիւններով, որոնք հայեցի դրոշմ չունէին եւ մղոններ հեռու էին հայ տոհմիկ եւ մաքուր երաժշտութիւնէն: Հայ երեխային, պատանիին եւ երիտասարդին ականջները կ՚ողողուէին օտարաստեղծ երաժշտութեամբ, երգերով եւ նուագով:

Մեծ մտահոգութիւն մը կ’ապրէր լիբանանահայութիւնը եւ մասնաւորապէս «Համազգային»-ի պատասխանատու մարմինները եւ կազմերը: Այս մտահոգութենէն մղուած 1977-ին ստեղծուեցաւ մանկապատանեկան Ծնծղայ երգչախումբը, որ երկու տարի մնաց պատնէշի վրայ եւ լիբանանահայութեան հրամցուց զուտ հայկական երաժշտութիւն եւ տոհմիկ ու հայկականութիւն բուրող երգեր:

Ծնծղայ երգչախումբին յաջորդեց մանկապատանեկան Նանօր երգչախումբը, որ շուտով լեցուց «Ծնծղայ»-ին բացը:

Նանօր երգչախումբը ստեղծուեցաւ1979-ի վերջաւորութեան «Համազգային»-ի Անթիլիասի Նիկոլ Աղբալեան մասնաճիւղի վարչութեան նախաձեռնութեամբ եւ Շրջանային վարչութեան հովանաւորութեամբ: Այդ օրերուն ես մաս կը կազմէի Շրջանային վարչութեան եւ մօտէն կը հետեւէի Նիկոլ Աղբալեան մասնաճիւղի վարչութեան գործունէութեան:  Խելացի եւ կարեւոր նախաձեռնութիւն մըն էր, որ իրականացաւ Նիկոլ Աղբալեան մասնաճիւղի վարչութեան  անդամներուն անխոնջ աշխատանքով: Անոնք  դիմեցին վաստակաւոր երաժիշտ, խմբավար եւ ձեռնադաշնակահար Ալէքսան Մնակեանին, որ սիրայօժար ընդառաջեց իրեն ներկայացուած  առաջարկին՝ ստանձնելու երգչախումբին խմբավարութիւնը: Շուտով  մամուլով յայտարարուեցաւ Նանոր երգչախումբին հաստատումը եւ դիմուեցաւ հայ ծնողներուն, որպէսզի իրենց զաւակները արձանագրեն նորաստեղծ երգչախումբին: Շուտով ամբողջացաւ երգչախումբի կազմը: Հետեւեալ 39 հոգին՝ երեխայ եւ պատանի, 8-13 տարեկան տղայ եւ աղջիկ, մաս կազմեցին երգչախումբին.

Հուրի Գէորգեան, Հրայր Գէորգեան, Ցոլեր Խաչերեան, Սալբի Ծատուրեան, Շողիկ Գալայճեան, Ճոնի Թահհան, Ալին Լիպարեան, Ներսեհ Լիպարեան, Մարալ Բրինձեան, Վահրամ Էմմիեան, Ալին Թիւթիւնճեան, Հրաչ Ծատուրեան, Լիզա Բրինձեան, Վաչէ Գալլողլեան, Լենա Թէճիրեան, Թալին Ծատուրեան, Հուրի Պետրոսեան, Ստեփան Պոյաճեան, Արսինէ Տաղտեւերէնեան, Ալին Գարագաշեան, Րաֆֆի Էթիէմեզեան, Մարիա Էթիէմեզեան, Գրիգոր Օղկասեան, Սալբի Պէրպէրեան, Ցոլինէ Գոնեալեան, Արմէն Նորընծայեան, Մարիա Կուրկուրեան, Շաղիկ Շահինեան, Դանիա Ստամպուլեան, Լենա Գոնեալեան, Վահէ Թաշճեան, Թալին Թաթուլեան, Վիգէն Շամլեան, Թամար Շամլեան, Շաղիկ Գանտահարեան, Փոլ Գունտագճեան, Թալին Էթիէմեզեան, Յասմիկ Շահինեան, Դալար Հարպոյեան:

«Նանօր»-ի ձայնապնակին պահպանակը

Վարչութիւնը յառաջացուց յատուկ երաժշտական յանձնախումբ մը, որ պիտի ստանձներ երգչախումբին թեքնիք պատասխանատուութիւնը եւ գործակցաբար խմբավարին պիտի պատրաստէին երգացանկ մը:  Յանձնախումբին անդամներն էին Գէորգ Գանտահարեան, Էլիզապէթ Պտղունի-Հարպոյեան եւ Լենա Քիւրքճեան: Խմբավարի եւ երաժշտական յանձնախումբին հայեցողութեամբ երգչախումբին դաշնակարուհին նշանակուեցաւ տիկին Շաքէ Պտղունի-Գազանճեան: Խմբավար եւ երաժշտական յանձնախումբ պատրաստեցին երգահանդէսի մը երգացանկը եւ վարչութեան հետ համախորհուրդ որոշուեցաւ մի քանի  ամիս ետք ներկայանալ լիբանանահայութեան՝ յատուկ երգահանդէսով մը:

Երգչախումբին փորձերը սկսան օրինաւոր կերպով: Առաջին շաբաթներուն երգչախումբը ունեցաւ շաբաթը մէկ փորձ, իսկ ետքը՝ երկու փորձ: Երգի փորձերը տեղի ունեցան Անթիլիասի Աղբալեան ակումբի սրահին մէջ:

Որպէս գեղարուեստի եւ երաժշտութեան մարդ՝ Ալէք դէմ էր թափթփածութեան, լրջութեան պակասի, անկազմակերպ աշխատանքի, մակերեսային մօտեցումներու, դիւրին եւ հապճեպ կարգադրութիւններու: Ան խստապահանջ էր, նախապատրաստական  աշխատանք եւ ծրագրում պայման էին ձեռնարկի մը յաջողութեան համար: Գեղարուեստական եւ մշակութային յաջողութեան համար նիւթական խնայողութիւնը մեղաւոր յանցանք կը նկատէր: Ամէն ձեռնարկ աւանդ մը պէտք էր ձգեր իր ետին անպայման:

Ալէք կը հաւատար հայ երաժշտութեան կարեւորութեան հայ տուներէ, հայ ակումբներէ եւ հայ վարժարաններէ ներս: Անհրաժեշտ էր, որ հայ մանուկը երգեր հայերէն, բայց հայերէն երգելու համար հայ մանուկը պէտք է լսէր եւ սորվէր մաքուր եւ տոհմիկ հայ երգը:

Վերոյիշեալ մտահոգութիւնները նկատի ունենալով, Ալէք սկսաւ Նանօր երգչախումբի փորձերը: Ան  իր հետ ունենալով դաշնակարուհին՝ տիկին Շաքէ Գազանճեանը, կարողացաւ իր հմտութեամբ եւ փորձառութեամբ սորվեցնել «Նանօր»-ի մատղաշ անդամներուն երգելու արուեստը, հայկական ազգային, հայրենասիրական, մանկական եւ  յեղափոխական երգեր, ինչպէս նաեւ արաբերէն ժողովրդային եւ եւրոպական դասական երաժշտութենէն որոշ երգեր:

Նանօր երգչախումբի երգահանդէսներուն գրքոյքներուն կողքի նկարները

Ալէք իր փորձերու ընթացքին կը մանկանար փոքրիկներուն հետ, կը կատակէր, կը խնդար ու հաճելի մթնոլորտ կը ստեղծէր, բայց կու տար իր բծախնդրութենէն եւ իր հայ երաժշտի հմտութենէն՝ առնելու համար անոնցմէ իր սպասածը:

Խմբավար Ալէք Մնակեան  նպատակայարմար գտաւ Նանօր երգչախումբի կատարելիք երգահանդէսը իրականացնել յատուկ սենեկային նուագախումբի մը ընկերակցութեանբ: Այս կը պահանջէր յաւելեան աշխատանք եւ նիւթական պարտաւորութիւն: «Համազգային»-ի Աղբալեան մասնաճիւղի վարչութիւնը սիրով ընթացք տուաւ խմբավարին ներկայացուցած առաջարկին եւ ստանձնեց սենեկային նուագախումբի նիւթական պարտաւորութեան պատասխանատուութիւնը: Ալէք շուտով կազմեց սենեկային նուագախումբը, որուն անդամները Պէյրութի պետական  երաժշտանոցի ուսուցիչներէն էին: Երգչախումբի վերջին երկու փորձերը տեղի ունեցան սենեկային նուագախումբի ընկերակցութեամբ:

Խմբավար, դաշնակարուհի, սենեկային նուագախումբ եւ երգչախումբ պատրաստ էին ներկայանալու լիբանահայութեան:

Երգչախումբը իր չորս ելոյթները ունեցաւ հինգշաբթի, ուրբաթ, շաբաթ եւ կիրակի, 14-17 Փետրուար 1980-ին՝ Պուրճ Համուտի Յակոբ Տէր Մելքոնեան թատերասրահին։

Նանօր երգչախումբի ուրախ եւ ինքնավստահ  փոքրիկները բեմ բարձրացան ղեկավարութեամբ Ալէքսան Մնակեանի եւ ընկերակցութեամբ սենեկային նուագախումբին: Յայտագիրը բաղկացած էր երկու մասէ: Առաջին մասով «Նանօր»-ի անուշիկ փոքրիկ երգիչները երգեցին Ա. Բաբաջանեանի «Անուշ Հայաստան»-ը, Բ. Կանաչեանի «Մեղու»-ն, Խաղաղ գիշեր»-ը եւ «Ճընկըլը մընկըլը», եւ Ա. Մնակեանի «Արտուտիկ»-ը, «Սուրբ Ծնունդը», «Կենդանիներու ժողովը», որ առաջին անգամ ըլլալով ունկնդրուեցաւ: Առաջին մասը փակուեցաւ Ա. Մնակեանի մշակումով եւ դաշնաւորումով յեղափոխական հինգ երգերով՝ «Աքսորի երգը», «Ձայն տուր ով ֆետայ», «Հայ մօր երգը», «Պարզիր աղբիւր» եւ «Սալուխի կռիւը»:

Յայտագրի երկրորդ բաժինով երգչախումբը երգեց նախ արաբերէն ժողովրդային «Մուաշահադ» երգերու շարք մը, որոնցմէ ետք մեր փոքրիկները  երգեցին՝ Ս. Սամուէլեանի «Թիթեռ»-ը, Ա․ Նազարեանի «Գարուն» պարերգը եւ «Ծտիկը», Կ. Զաքարեանի «Գարուն»-ը, Ա. Մնակեանի «Ծիտիկի օրօրը», Մոցարթի «Ալէլուա»-ն (մեներգիչն էր փոքրիկն՝ Դալար Հարպոյեան) եւ Ս. Մուրատեանի «Առաւօտը»:

Ալէք Մնակեան խոնարհութեան ընթացքին

Փոքրիկները երգեցին զգացումով եւ երաժշտութեան նրբութիւններով: Անոնք մեկնաբանեցին ճշգրտութեամբ՝ շնորհիւ իրենց խմբավարի մանկավարժական մօտեցումներուն, երաժշտական հմտութեան եւ երգելու արուեստի ուսուցման: Փոքրիկները երգեցին այդ օր մեղմ, զուսպ, կշռոյթով եւ զգացումով: Խմբավարը յաջողած էր այդ օր իր առաքելութեան մէջ: Ուրախ էին փոքրիկները, ուրախ էր խմբավարը տեսնելով իր աշխատանքին արգասիքը: Սակայն ամենէն աւելի ուրախ էր հայ ունկնդիրը, որուն ականջներուն մէջ դրոշմուեցաւ հարազատ հայաշունչ եւ մաքուր հայ երաժշտութիւնը:

Չորս օր Յակոբ Տէր Մելքոնեան սրահը լեցուն էր տարեց, երիտասարդ, պատանի եւ երեխայ հայորդիներով: Հայկական երաժշտական փառատօն մըն էր, որ կը կատարուէր: Ներկաները լուռ, բայց ցնծութեամբ կ’ունկնդրէին երգահանդէսի իւրաքանչիւր երգը եւ  բարձրաձայն բացագանչութիւններով ու երկար ծափահարութեամբ կ’արտայայտէին իրենց շնորհաւորութիւններն ու գնահատանքը:

Եւա Տէրվիշեան Ազդակին մէջ երգահանդէսի չորս ելոյթներէն ետք գրած էր.– Բուռ մը անմեղ ու մատղաշ էակներու նոյնքան անմեղ ձայներով հաղորդուելու աղուոր առիթ մը ընծայեցին մեզի «Համազգային»-ի Անթիլիասի մասնաճիւղին մանկապատանեկան Նանօր երգչախումբի վերջին ելոյթները:

Այս աննախընթաց յաջողութենէն ետք երգահանդէսը մի քանի շաբաթ ետք կրկնուեցաւ Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի Assembly Hall-ին մէջ «Համազգային»-ի Պէյրութի  մասնաճիւղին կազմակերպութեամբ:

Այս երգահանդէսին ներկայ էին, հայ մամուլի ներկայացուցիչներուն կողքին, La Revue du Liban եւ Monday Morning թերթերու երաժշտութեան թղթակիցները: La Revue du Liban թերթի թղթակիցը լայնօրէն անդրադարձած էր Նանօր երգչախումբի կատարելագործուած երգեցողութեան եւ գնահատանքով արտայայտուած էր կատարուած աշխատանքին մասին: Իսկ Monday morning  թերթին թղթակիցը գրած էր՝ «Divers sounds and rhythms. They sang with accuracy, flexibility, feeling and breadth of dynamics. Diminutive Talar Harboyan’s performance was the hit of the afternoon as she landed on the top note of the aria with dazzling precision and purity».

 

 

 

Շատ կարեւոր էր երգչախումբէն դուրս հազարաւոր հայ երեխաներն ու  պատանիները մաքուր եւ հայանուն հայ երգին հաղորդակից դարձնելու աշխատանքը: Այս մտահոգութենէ մղուած՝ «Համազգային»-ի Աղբալեան մասնաճիւղի վարչութիւնը որոշած էր երգահանդէսի օրը տեղւոյն վրայ արձանագրել երգահանդէսը եւ ապա պատրաստել ձայնապնակ մը:

Այդ որոշումը գործադրուեցաւ շնորհիւ վարչութեան հայ մշակոյթին հանդէպ ունեցած նուիրումին եւ հրապարակուեցաւ Նանօր երգչախումբին ձայնապնակը, որպէսզի հայ երգը մատչելի դառնայ բոլոր հայ երեխաներուն եւ պատանիներուն:

 

Դժբախտաբար երկար չտեւեց Նանօր երգչախումբին գործունէութիւնը խմբավարին՝ Ալէք մնակեանին Լիբանանէն մեկնումով: Սակայն «Նանօր» ձայնապնակը մուտք գործեց շատ մը հայ տուներէ ներս եւ եղաւ մտերիմ ու անբաժանելի ընկերը հայ երեխաներուն եւ պատանիներուն:

(*) «Նանօր»՝ Բարսեղ Կանաչեան Օ-ով գրած է, իսկ Համազգայինին Նիկոլ Աղբալեան մասնաճիւղի վարչութիւնը գրած է «Ո»-ով՝ «Նանոր»:

Բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան

Մոնթրէալ, 19 յուլիս 2021

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Արցախը՝ Պատերազմից Յետոյ
Next post ՆԻՒ ՃԸՐԶԻԻ «ՇՈՒՇԱՆԻԿ» ՃԱՄԲԱՐԸ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles