Անկատար Տենչեր (Գ․ Մաս)

0 0
Read Time:8 Minute, 43 Second

Թորգոմ Քահանայ Չորպաճեան

Ուստըր – Մասաչուսէց

Ծ․Խ․- Երեք անգամով(Ա. մաս.- https://hairenikweekly.com/2021/01/29/45810,  Բ. մաս.- https://hairenikweekly.com/2021/02/05/45868), լոյս կ՛ընծայենք այս հետաքրքրական գրութիւնը, որ կը ներկայացնէ սփիւռքահայութեան ցաւերն ու հոգերը։ 

 

Ե

Դպրոցական տարեշրջանը կը մօտենար իր աւարտին ու պարզ էր, որ Գարոլին յաջողելու ոչ մէկ հնարաւորութիւն ունէր: Արդէն ոչ մէկ ճիգ կը թափէր սորվելու կամ աշխատելու: Իր երեւակայութեան բոլոր նետերը անդադար կ’արձակէր իր սիրած տղուն սիրտին, որ իր կարգին ոչինչ կը խնայէր ամէն օր իրեն հանդիպելու ու իր ներաշխարհի զգացումները իր առջեւ թափելու: Աղջիկին մայրը օր մը զինք զգուշացուցած էր «գլուխին գալիքէն», եթէ չսթափի, ընթացք չփոխէ ու չհեռանայ այդ տղայէն: Գարոլին անտարբեր էր զգուշական բոլոր խօսքերուն հանդէպ: Իրեն համար իր գտնուած տեղը անցումային էր. կարեւոր չէր դպրոցական յաջողութիւնը: Գանատա երթալը այդ բոլոր ձախողութիւններն ու անյաջողութիւնները պիտի շրջէր, իր եղբօր արցունքները սրբէր ու մօրը հանգստութիւն պարգեւէր:

Օր մըն ալ, մայրը զինք ղրկած էր թաղի նպարավաճառէն բան մը գնելու: Աղջիկը իր սովորութեան պէս քիչ մը ուշացաւ. տղան ալ տունէն իջաւ ու միասին շէնքի մուտքին, քիչ մը ներսը, սկսան զրուցել: Լեւոն այդ օր իր հերթական վիճաբանութիւններէն մէկը ունեցած էր եւ ականջներէն մուխ ելլելով տուն կը վերադառնար: Երբ մօտեցաւ իրենց տան շէնքին, հեռուէն լսեց փոխանակուած խօսքերը: Սկիզբը վստահ չէր թէ ինչ կը պատահէր: Յետոյ գիտցաւ ձայնին տէրը ու մտնելէ ետք տեսաւ զոյգ տատրակները.

-Դուն հոս ի՞նչ կ’ընես այս տղուն հետ:

-Լեւոն…ասիկա..մեր դրացին է….

-Ինծի մի՛ ըսեր ով է, ատիկա գիտեմ: Ի՞նչ կը խօսիս իրեն հետ: Ինչե՞ր լսեցի ես հիմա:

-Լեւոն…հիմա…հոս….

-Շո՛ւտ, հետս եկուր:

Այս խօսքերը ըսաւ ու քրոջը թեւը ամուր բռնելով սկսաւ հետը քաշել:

Տղան միջամտեց.

Ըսթէ՜զ:

Լեւոն զայն ալ հրեց ու ձեռքի շարժումով հասկցուց որ չմօտենայ:

Մայրը դուռին մօտեցող աղմուկ լսեց: Փութաց դուռը բանալու այն պահուն, երբ Լեւոն կը պատրաստուէր զայն բախելու.

-Ի՞նչ եղաւ, տղաս: Ինչո՞ւ կը պոռաք շէնքին մէջ: Ինչո՞ւ զինք այդպէս բռներ ես:

-Թող ինք պատմէ քեզի ինչու համար: Թող պատմէ ինչ կ’ընէր շէնքի մուտքին դրացիին տղուն հետ:

Մայրը նայեցաւ աղջիկին աչքերուն: Գարոլին աչքերը վար իջեցուց:

-Ես ամէն օր հազար կտոր ըլլամ այդ ճաշարանին մէջ, յետոյ որ տուն գամ, պատառ մը բան ուտեմ ու իր դասերուն նայիմ, որ ինք իր ժամանակը սիրաբանութիւններով անցընէ: Ես ալ կ’ըսեմ ինչո՞ւ դաս չի սորվիր:

-Բայց մաման գիտէր ու բան մը չըսաւ:

Լեւոն նայեցաւ իր մօրը ու զայրացած գոռաց:

-Մա՛մ, ճի՞շդ է ըսածը:

Մայրը լուռ էր: Ի՞նչ ըսէր: Եթէ ըսէր՝ «ըսի իրեն, մտիկ չըրաւ», դեռ տղան պիտի չհանդարտեր:

-Ուրեմն ճիշդ է: Ես ալ կը կարծէի, որ դուն կը հասկնաս վիճակս: Դուք իմ թշնամիներս էք, ոչ՝ ընտանիքս: Ձեր առջեւ հալ ու մաշ կ’ըլլամ, ձեր հոգը չէ: Դուք ձեր անձերուն, ձեր ուրախութեան ու ձեր ծրագիրներուն մասին կը մտածէք միայն: Ես նոյնիսկ եթէ ողջ թաղուիմ՝ ձեր հոգը չէ:

-Տղաս, այդպէս մի՛ խօսիր: Անշուշտ մենք գիտենք դուն ինչերէ կ’անցնիս: Ես…արդէն…

-Վերջացա՛ւ, ալ վերջացա՛ւ:

-Ի՞նչ վերջացաւ:

-Ես հոս վայրկեան մը չեմ ուզեր մնալ:

-Պետիկը խօսեցա՞ւ այսինքն, թուղթերը կարգի պիտի դնէ՞:

-Ո՛չ թուղթերը պիտի ըլլան, ո՛չ ալ Գանատա երթալ պիտի ըլլայ:

Գարոլին սկսաւ լալ…

-Կ’երեւի Հայաստան կ’ուզես երթալ, չէ՞ տղաս:

-Դժբախտաբար՝ ո՛չ:

-Հապա ո՞ւր պիտի երթանք: Կ’երեւի ուրիշ տեղ գտար: Մեզի ալ ըսէ, մենք ալ ուրախանանք:

-Տեղ մըն ալ չկայ երթալու:

-Հապա՞:

-Պիտի…վերադառնանք…

-Ի՞նչ

-Այո՛, ես որոշած եմ Հալէպ վերադառնալ: Պիտի սպասեմ մինչեւ ամսուան վերջը, որ հաւաքենք մեր ունեցածները ու յետոյ, ամսականս առնելէ ետք պիտի մեկնինք:

Գարոլին լալով ու հեծեծանքով ննջասենեակ վազեց ու դուռը ամուր մը գոցեց:

Մայրը քարացած նստաւ հնամաշ բազկաթոռին վրայ:

Լեւոնին բարկութիւնը հասած էր զէնիթին, իսկ ամէն կողմէ իր խորտակումը եղած էր կատարեալ: Այլեւս չէր մտածեր ո՛չ ուսումի մասին, ո՛չ ալ իր փայփայած գրականութեան աշխարհին հետ կ’ուզէր բան մը ընել: Քէն պահած էր իր սեփական անձին, իր ապրած ու նաեւ իր ապագայի սնուցած երազներուն դէմ: Նախկին «ինչու»ները չէր հարցներ, քանի որ պատասխաններ չէին հայթայթուած իրեն: Նոյնիսկ եթէ ըլլային այդ անսպասելի պատասխանները, իր հոգիին ո՞ր պահանջը պիտի գոհացնէին, ո՞ր հրաբխային պոռթկումը պիտի արգիլէին կամ ըմբոստութիւնը մեղմէին: Լեւոն ամբողջութեամբ յանձնուած էր օրերու սահանքին, անկամ դերակատարը ըլալլով դէպքերու թաւալող ընթացքին, նման սպանդանոց տարուող ոչխարին, որ նոյնիսկ եթէ լրիւ գիտակցութիւնը ունենայ քիչ ետք իր վրայ կատարուելիքին, անձնատուր կ’ըլլայ իր ճակատագրին:

Ճաշարանին մէջ գրեթէ չէր խօսեր: Արդէն օրերը կը հաշուէր վերջացող ամիսին, ազատելու այդ խորխորատէն, ուր անկամ նետուած կը զգար ինքզինք: Միայն հոգեկան հաղորդումի պահերուն, Իսամի յայտնած էր իր մտադրութիւնը: Պիտի ձգէր գործը, պիտի մեկնէր ճաշարանէն, առանց ընդհանուր պատասխանատուին իմաց տալու: Հեռանալէ ետք Մարալին ամուսինը ինք լուրը պիտի հաղորդէր: Իսամ համաձայն չէր իրեն.

-Իսամ, դուն լաւ գիտես այս մարդոց տրամադրութիւնները ինծի հանդէպ: Գիտես, որ առիթ կը փնտռեն զիս նուաստացնելու: Ասիկա միակ ձեւն է իմ իրաւունքս լրիւ ստանալու:

-Կը հասկնամ, Լեւոն, բայց ըրածդ ճիշդ չէ: Չեմ կարծեր, որ մէկը իրաւունքդ պիտի յափշտակէ, եթէ իրենց ըսես, որ ասիկա վերջին ամիսդ պիտի ըլլայ:

Լեւոն երկար մտածելէ ետք, օրուան աւարտին ըսաւ Իսամի.

-Իրաւունք ունիս: Վաղը Ֆատիին պիտի ըսեմ: Արդէն երկու շաբաթ մնաց:

Յաջորդ օր, նախքան յաճախորդներու բազմանալն ու գործի տաղտուկը, Լեւոն վարանումով իր Հալէպ վերադառնալն ու ճաշարանէն հեռանալը բացատրեց Ֆատիին:

-Շատ լաւ, ես ճաշարանի տէրին կ’ըսեմ:

Կարծես բեռ մը իջած էր իր ուսերէն:

Յաջորդ երկու շաբաթներուն ընտանիքը պատրաստուելու ու վերադառնալու աշխատանքով զբաղած էր: Գարոլինին լացն ու կոծը, սպառնալիքները, հազար ու մէկ ներողութիւններն ու մեղաները ոչինչ կ’ազդէին Լեւոնին վրայ: Մայրն ալ յուսահատ՝ չէր խօսեր, ոչ ալ կը փորձէր համոզել: Ինք գիտակից էր եղածին, մանաւանդ տղուն անհուն տառապանքին: Իրաւունք կու տար իրեն առնելու այս ծանրակշիռ որոշումը, քանի որ բուն զոհուողը ինքն էր:

Ամէն կարգադրութիւն եղած էր, տանտէրին հետ խօսուած, ապրանքները ցիր ու ցան եղած, ծախուած կամ Մարալենց տրուած: Կը մնար մեկնումի օրը, որ պիտի յաջորդէր Լեւոնին գործի վերջի օրուան:

Վերջին առտուն, Լեւոն առաջին անգամ ըլլալով ժպիտով գնաց ճաշարան: Այդ օր իր աշխատակիցներն ալ բարեացակամ էին: Օրուան աւարտին ճաշարանին տէրն ալ եկած էր, կարծես «մնաս-բարով»ի արարողութեան մը ներկայ գտնուելու: Վերջաւորութեան, բոլորն ալ հաւաքուեցան, տէրը շնորհակալութիւն յայտնեց Լեւոնին ու իրեն յանձնեց պահարան մը: Լեւոն նախքան մեկնիլը համարձակութիւնը ունեցաւ բոլորին առջեւ բանալու իրեն յանձնուածը եւ ի՞նչ տեսնէ….

Իր սովորական ամսականին ճիշդ կէսը: Լեւոն շշմած էր: Պահ մը կարծեց, որ եղածը թիւրիմացութիւն է եւ անմիջապէս դիմեց Ֆատիին.

-Ֆատի, ամսականս լրիւ չէ:

-Ինծի այդպէս ըսուեցաւ, որ պատրաստեմ:

-Տէրը գրասենեա՞կն է:

-Այո՛:

Լեւոն դուռը բախեց ու ներս մտաւ: Քիչ մը վախով էր, բայց քանի մը երկվայրկեան ետք քաջաբար ըսաւ.

-Պրն. Տնօրէն, ինծի տրուելիք գումարը պակաս է:

-Գիտե՛մ:

-Գիտէ՞ք…ինչո՞ւ:

-Քանի որ պարզապէս այդպէս ուզած եմ:

-Այդպէ՞ս ուզած էք: Ինչպէ՞ս:

-Առանց ինչպէսի կամ այլ հարցումներու: Մեր տուածը այսքան է:

-Բայց ինչո՞ւ:

-Ինչու-մինչու չկայ: Այսքանը յարմար տեսայ:

-Բայց դուք իրաւունք չունիք:

-Իսկ դուն ո՞վ ես որ իրաւունքի մասին կը խօսիս:

-Իմ իրաւունքս է լրիւ գանձել: Ես կրնամ գանգատիլ:

-Հա՛, հա՛, հա՛. պիտի գանգատի: Գնա՛, գանգատէ, տեսնեմ ո՛վ մտիկ պիտի ընէ քեզի պէս կտոր մը…սուրիացիի….

Լեւոն սկսաւ կատղիլ: Հիմա հասկցաւ եղածը: Ճաշարանի տէրը պարզապէս չէր ուզեր իր իրաւունքը տալ, քանի որ ինք յաջորդ օր պիտի մեկնէր ու յետոյ անշուշտ…սուրիացի էր: Ինք որ լուրերէն կը լսէր իր համերկրացիներուն դէմ յաճախ արտայայտուող ատելութեան դէպքերուն մասին, որո՞ւ պիտի երթար ու բողոքէր: Երբ քու ներկայութիւնդ անընդունելի է, երբ հաւասար չես իրենց, երբ տարրական իրաւունքներ չունիս գիշերային ժամերուն դուրս ելլելու, ալ ինչպէս երթաս ու գանգատիս իրենց…: Ճաշարանին տիրոջ ըսածն ալ հեգնանք մըն էր:

-Դեռ ի՞նչ հոս կեցած ես: Գնա՛, ես գործ ունիմ:

Լեւոն քրքրուած մարդուն կը նայէր ու տեղէն չէր ուզեր շարժիլ:

-Կորսուէ՛, դուն խօսք չե՞ս հասկնար:

Լեւոն զայրացած նայեցաւ մարդուն երեսին ու յետոյ ըսաւ.

-Վերջին անգամ կ’ուզեմ ձեր ձեռքը սեղմել:

Մարդը ապուշ դարձած ու դժկամակութեամբ ոտքի ելաւ, ձեռքը անտարբեր երկարեց, մինչ ինք ուրիշ կողմ կը դիտեր: Լեւոն մօտեցաւ, ձեռքը բռունցք ըրած՝ թեթեւ քայլերով առաջ անցաւ ու իր միամեայ դառնութիւնը հաւաքելով՝ ուժեղ հարուած մը իջեցուց մարդուն երեսին: Տէրը մեթր մը անդին շպրտուեցաւ, «ա՜խ» մը պոռալով:

-Բարի գիշեր…

Լեւոն հապճեպով դուրս ելաւ, ուր Ֆատին զարմանքով իր երեսը կը դիտէր: Արագ մը պայուսակը վերցուց ու դուրս գնաց, հանրակառքին հասնելու:

Խաչիկ աչքերը բացաւ. Ժամը 10ն էր: «Է՜հ» ըսաւ ինքնիրեն, «ինչ օգուտ ժամը քանիին անկողինէն ելած եմ: Ապրած եմ կամ ոչ՝ ի՜նչ փոյթ: Մէկը ինձմով հետաքրքրուած չէ: Արդէն ես ոչինչ մըն եմ: Առաջ ընտանիք մը ունէի. գիտէի որ զիս չեն սիրեր, բայց գոնէ միասին կ’ապրէինք: Անոնք ե՛ւ իմ ընտանիքս էին, ե՛ւ իմ ազգականներս, ե՛ւ իմ ընկերներս: Տակաւին՝ իմ խօսակիցներս: Հիմա ատ ալ չմնաց»:

Խաչիկ միշտ ուշ կ’արթննար: Քանի մը բան գտնելէ եւ ուտելէ ետք կ’երթար իր խանութը, կը նստէր դուռին առջեւ ու լուռ ու մունջ կ’ողբար: Երբեմն պատառ մը իսկ չէր ճարեր իբրեւ կէսօրուան ճաշ ուտելու: Բայց մէկ երկու հոգիի միջոցաւ գտած էր գաղտնիքը օղիի շիշերուն, որ տուն կը բերէր, կը խմէր մինչեւ ուշ գիշեր, մոմի մը լոյսին տակ, կը հայհոյէր, կ’անիծէր իր բախտը ու լալով անկողին կը մտնէր, եթէ հոն հասնէր:

Այդ օր նոյնը կը կատարէր: Կրցած էր ճարել օղիի շիշ մը ու խանութը փակելով տուն գացած էր: Մինչ այդ, Լեւոնենք երկար ճամբորդութիւն մը ընելով կը վերադառնային Հալէպ: Ճամբան չէին խօսեր: Թէեւ օր մը առաջ, երբ Լեւոն վերջին անգամ ըլլալով գործէ վերադարձած էր, դառնագին լացած էր. մայրը չէր ուզած բան մը հարցնել: Ամէն բան վերջանալէ ետք, ալ ինչ հարցներ այդ մանրամասնութեան մասին: Կը նմանի անոր, որ պատերազմի ընթացքին կ’ողբայ կորուստը մէկ զինուորի, երբ հարիւրաւորներ իրենց կեանքերը նոյն դատին համար զոհած են:

Ու կրկին Հալէպ մտան: Շատ բան չէր փոխուած. քանի մը նորութիւն՝ դէս ու դէն, բայց ընդհանուր վիճակը նոյնն էր: Որոշ մտերմութիւն մըն ալ փաղաքշած էր իրենց հոգին: Հակառակ իրենց միամեայ տխուր անցեալին, հակառակ ձախող փորձին ու չիրագործուած ծրագիրներուն, կարծես հարստացած, բան մը սորված, իրենց գրպաններուն մէջ բան մը ունեցողի հոգեբանութեամբ մուտք կը գործէին երազային քաղաքը:

Ո՛չ իրենց ուրախութիւնը անխառն էր, ո՛չ՝ տխրութիւնը: Հեռատեսիլի պատկերներու փոփոխութեան արագութեամբ կը փոխուէր իրենց հոգեկան վիճակը: Իրենք ալ չէին հասկնար եղածը: Ուրա՞խ էին վերադառնալով: Զգացական աշխարհի տիրապետութիւնը այնքան ճնշիչ էր, որ բանականութեան դիմել ու հանդարտ վերլուծումներ ընել պարզապէս անհեթեթ էր: Ասիկա սկզբնական տպաւորութիւններու ոլորտին մէջ մտնելու անխուսափելի հանգրուանն է, որմէ ոչ ոք կրցած է փախուստ տալ:

Արդէն մութը իր վարագոյրները իջեցուցած էր դարաւոր քաղաքին վրայ, երբ Լեւոնենք իջան թաքսիէն: Սկսան հետաքրքրութեամբ չորս կողմը դետել. քննող աչքեր կայի՞ն, որոնք հետաքրքրութեամբ իրենց գլուխները երկարէին:

Ոչի՛նչ: Շունչ մը քաշեցին: Յետոյ վեր բարձրացան, իրենց հետ առնելով քանի մը մեծ պայուսակ: Փոխանակ տան բանալիով դուռը բանալու, որոշեցին բախել: Ձայն չկար: Կրկին բախում: Ներսը Խաչիկ կ’օրօրուէր իր գինովութեան հրճուանքէն: Վերջաւորութեան լսեց դուռին բախիւնը: Ո՞վ էր արդեօք այս ժամուն: Աջ ու ձախի պատերուն քսուելով, գնաց ու դուռը բացաւ….

Երկու կողմերն ալ զարմացան այս հանդիպումով: Անոնք չէին սպասեր Խաչիկը տեսնել այս վիճակին մէջ, իսկ ինք իրենց բնաւ չէր սպասեր:

Յանկարծ, լկտի ժպիտ մը կազմուեցաւ Խաչիկին շրթունքին, որ շուտով համակեց իր երեսը.

-Հա՛, հա՛, հա՛….հա՛, հա՛, հա՛…

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Զարցանց 2.0, Արեւմտահայերէնի Կախարդական Ուժը՝ Առցանց
Next post ՏԱՐ ՄԵԶ ՕԴԱՆԱՒ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles