ԿԵՐՏԵԼ ՎԱՂՈՒԱՆ ՅԱՂԹԱՆԱԿԸ ԵՒ ՊԱՅՔԱՐԻԼ ՄԵՐ ԲՈԼՈՐ ՆԱՀԱՆՋՆԵՐՈՒՆ ԴԷՄ

0 0
Read Time:4 Minute, 26 Second

Յ. Պալեան

            Կը մտածե՞նք, առանց ինքնարդարացման խաբէութեան, թէ ինչո՞ւ պարտուեցանք, դեռ ինչո՞ւ կրնանք պարտուիլ, եւ թերեւս օր մըն ալ կնքել մեր պատմութեան բեմէն անհետացումը:

            Այս երրեակ հարցին մեզի ոչինչ բերող պատասխանը պիտի տայ մի ոմն պատմաբան, որ օր մը պիտի յայտնուի ժամանակի գիծին վրայ: Այդ պատասխանը երեւակայել գրականութիւն է, ո՛չ ազգային քաղաքականութիւն: Այսօր մենք կը գտնուինք հարցը վերականգնումի յանձնառութեան վերածելու հրամայականին առջեւ: Այսինքն՝ պարտութենէն վերջ հասնիլ յաղթանակի, որ չըլլայ շաբաթավերջի փուճ խօսքերու աղմուկ:

            Անձերու պայքար չէ վերականգնումը: Առանց հաճոյախօսութեան եւ ճապկումներու, ախտաճանաչումը պէտք է ընել մեր բոլոր գիտակից-անգիտակից նահանջներուն, անհատական եւ հաւաքական սխալներուն: Եթէ պէտք  ըլլայ՝ վարժապետ բարոյախօսի պէս խօսիլ մեր մեծ ու պզտիկ թերացումներու մասին: Պզտիկ թերացումներ չկան. անոնք գումարուելով եղած են մեծ եւ առաջնորդած են այսօրուան տխուր եւ խայտառակ պարտութեան:

            Խայտառակ պարտութիւն՝ որ չի պարտկուիր լուսապսակի ետեւէ վազող ինքնակոչիկներու բաժակաճառային  հակա-իմաստութիւններով:

            Որքա՜ն լաւ պիտի ըլլար, որ մեր շատ սիրած համաժողովներէն կամ սեմինարներէն մին յատկացնէինք մեր սխալներու, պարտութիւններու եւ նահանջներու անշպար ցուցակագրման, նոյնիսկ եթէ այդ ընելով մենք զիրար պիտի ցաւցնենք, կուռքեր վար պիտի առնենք իրենց պատուանդանէն:

            Ազգը, շարքային հայը, գրողը, մտաւորականը, եկեղեցականը, գիտնականը, թաղայինէն մինչեւ աւագ ղեկավարները, հաւաքաբար կանգնեցնել անողոք ճշմարտութեան առջեւ: Շատեր չեն սիրեր ինքնաքննադատութիւն բառը, ան կը յիշեցնէ սովետական օրերու պարտադրուած խոստովանութիւնները: Խօսքս իրաւ հաւատացեալի Տիրոջ առջեւ, մերկ ու պարզ հոգիով ըրած խոստովանութեան նմանող ինքնաքննադատութեան մասին է:

            Յաւակնութիւնը չունիմ մեր սխալներու, նահանջներու եւ պարտութիւններու ցուցակը առանձին կազմելու: Բայց այս ճիգը պէտք է ընել, ոչ թէ ինքնամտրակումի, այլ յառաջացնելու համար քաղաքական ազգային վարքագիծ եւ տեսիլք: Այսինքն՝ պատրաստելու ազգի գալիքը, եւ ոչ թէ բաւարարութիւն տալու անմիջական ներկայի փառասիրութիւններուն (շահերուն եւ շահակցութիւններուն):

            Խորհրդային ժամանակաշրջանին եւ վերանկախացումէն ետք, մեր մեծագոյն ձախողութիւններէն մին եղաւ Հայաստանի եւ Արցախի տարածքները բնակեցնելու անկարողութիւնը, կասեցնեու աղէտ-արտագաղթը: Բ. Աշխարհամարտի աւարտին, կազմակերպուեցաւ ներգաղթ, իր բոլոր թերութիւններով հանդերձ ան ապագայակերտ կրնար ըլլալ: Հազարաւորներ պատասխանեցին հայրենադարձութեան կոչին: Հայրենհանուածներու սերունդը դեռ ողջ էր, եւ անոնց անմիջական յաջորդները պահած էին ժառանգութիւնը: Պատերազմի ընթացքին մեծ թիւով զոհեր տուած եւ տուժած հայրենիքը աշխատաւորի պէտք ունէր, նաեւ համրանքի, որպէսզի պահէր Հանրապետութիւն ըլլալու կարգավիճակը, եւ չկցուէր ուրիշի մը, որպէս ինքնավար հանրապետութիւն: Այս հայրենադարձութիւնը եղաւ ձախողութիւն, քանի որ դժուարութիւններու մէջ ապրող ժողովուրդը հնարաւորւթիւն չունէր գործ եւ կենցաղային պայմաններ ստեղծելու նոր հասնողներուն համար, եւ ունեցաւ բացասական վերաբերում: Ոչ ոքի համար գաղտնիք է, որ այդ հայրենադարձներու եւ անոնց յետնորդներու կարեւոր տոկոսը արտագաղթեց, դեռ տեւող հոգեբանական-գաղափարական բացասականութիւններու հետք ձգելով, սփիւռք(ներ)ի հոգեբանութեան եւ քաղաքական մտածողութեան մէջ:  Երկրի բնակեցման եւ հետեւաբար զարգացման փորձը չյաջողեցաւ, եւ սփիւռքի զանգուածներուն մէջ տկարացաւ վերադարձ-հայրենատիրութիւն զգացումը, զարգացաւ պարտուողական այն միտքը, որ սփիւռքը տեւական ըլլալու դատապարտուած է:

            Հայաստանի վերանկախացումէն եւ Արցախի ազատագրութենէն ետք, կրկին, ազգային-քաղաքական բնակեցման ոչ մէկ ծրագիր կեանքի կոչուեցաւ:

            Պելճիքա եւ Հայաստան գրեթէ նոյն տարածութիւնը ունին, շուրջ 30.000 ք.քմ: Առաջինի բնակչութիւնը՝ 11 միլիոն է: Մայրաքաղաքէն տարբեր բազմաթիւ քաղաքներ կան, նոյնքան կարեւոր, իրենց ճարտարարուեստով, գիտական կեդրոններով, համալսարաններով, կենսամակարդակով, անոնց բնակիչներու նայուածքը ուղղուած չէ դէպի մայրաքաղաք: Ամենայն լաւատեսութեամբ Հայաստանի 3 միլիոնը բաղդատենք Պելճիքայի 11 միլիոնին: Կրկնութիւն պիտի ըլլայ ըսել, որ ազատագրուած Արցախի տարածութիւնը հաւասար էր Լիբանանի, ուր կ’ապրին 4 միլիոն բնակիչներ, իսկ Արցախի բնակչութեան համար յայտարարուած թիւը 150.000 էր: Ուրեմն չէինք յաջողած հայրենի տարածքները բնակեցնել, ըլլալու համար ներկայ եւ տէր:

            Վերանկախացումէն ի վեր, ոչ մէկ ատեն սփիւռքի տասը կամ տասնըհինգ միլիոնի ազգային-քաղաքական մասնակցութեան եւ դերակատարութեան խնդիրը օրակարգ չեղաւ, մնաց նեդրումներու, բարեսիրութեան եւ զբօսաշրջութեան մակարդակին: Չստեղծուեցան պայմանները եւ օրէնքները Հայաստանի զարգացման եւ տիրութեան իրաւ մասնակցութեան համար: Հայաստանի տէր պէտք է ըլլար Ուրուկուայի, Մոսկուայի եւ Յորդանանի հայը, տիրութեան բոլոր ստորոգելիներով, իրաւունքով եւ պարտաւորութիւններով, թշնամիին մեզի պարտադրած աշխարհագրական հեռաւորութիւնները յաղթահարելով: Աւելի պարզ խօսելով, հայկական տասը կամ տասնըհինգ միլիոնը օրինական ոչ մէկ իրաւասութիւն ունեցաւ եւ ունի բոլորի հայրենիքը համարուող Հայաստանի ճակատագրի տնօրինման մէջ: Հայաստանի յաջորդական իշխանութիւնները իրենք զիրենք զրկեցին տասնըհինգ միլիոնի անունով խօսելու ուժէն: Կը սրբագրուի՞ օր մը այս բացասականութիւնը: Ինչո՞ւ չյայտարարել, որ բոլոր հայերը Հայաստանի քաղաքացի են, դառն պատմութեան բաժանումները եւ խորթացումները մերժելով:

            Ոչ մէկ ատեն օրակարգ չեղաւ լեզուամշակութային տարբերութիւնը յաղթահարելու հարցը, վերատեսութեան ենթարկելու համար լեզուական խորթացումները եւ հեռաւորութիւնները, անցեալին հետ, նաեւ ներկայի զանգուածներուն միջեւ: Առաջին հերթին՝ հայերէնի ուղղագրութիւնը: Ինչ որ կը կոչուի «արդի» ուղղագրութիւն, պատնէշ է տասնըհինգ դարերու հայ դասական ուղղագրութեան եւ ստեղծուած մշակոյթին հետ, նաեւ՝ արեւմտահայ լեզուով գականութեան եւ հայրենահանուած արեւմտահայութեան հետ: Այլ խօսքով, միացման, մէկութեան իսկական հեռանկար չունեցանք: Կ’ունենա՞նք: Նոյնիսկ եթէ այսօր չենք կրկներ խորհրդային գործիչ Եսայեանի խօսքը, ըստ որուն «Հայաստանի կառավարութիւնը ամենայն հայոց կառավարութիւն չէ», մտայնութիւնը կը մնայ:

            Փակագիծ մը. Հայաստանի մէջ հայերէնի աղարտումը, հազարաւոր օտար բառերու եւ ասութիւններու ներխուժումով (հազարաւորը ամբոխավարական չափազանցութիւն չէ), կը սպառնայ մեր ինքնութեան: Կարծէք հայրենի իշխանութիւնները հաշտուած են կացութեան եւ այդ կը համարեն յառաջդիմութիւն եւ արդիականացում:

            Կան այլ բազում հարցեր, զորս հարկ է առանձնացնել եւ անոնց տալ ազգային լուծումներ, ազգը դարձնել նահանջներու դէմ պայքարի ուժ, որ կը նշանակէ հաւաքական ուժով պատրաստել վերապրում եւ յաղթանակ, առանց միայն յուզուելու Չարենցի «Պատգամ»ով:

            Թերեւս պէտք է կրկնել, որ խիստ անբնական է, որ հայկական բազմամիլիոն սփիւռքը Հայաստանի Ազգային Ժողովին մէջ մէկ հատիկ ձայն չունենայ: Ֆրանսայի Ազգային Ժողովին մէջ իրաւասու ձայնով ընտրուած երեսփոխաններ կան, որոնք կը ներկայացնեն Ֆրանսայէն դուրս բնակող ֆանսացիները:

            Պիտի կարենա՞նք օր մը տարբերութիւնները հարթող իսկական մէկութիւն ստեղծել, հեռուի եւ մօտի հայերը դարձնել տէր եւ ծառայ ազգի եւ հայրենիքի, որպէսզի տոկալ եւ տեւել չըլլան սոսկ բառեր:

            Տոկալու եւ տեւելու համար պէտք ունինք համրանքի եւ կարողութիւններու համխմբման, ոչ թէ բաժակաճառերու համար, այյլ գործի, պարտութիւնները եւ նահանջները յաղթահարելու:

            Կը գումարուի՞, այս հարցերով ոչ-ջոջական իսկական խորհրդաժողով մը: Ի՞նչ ընել, ինչպէ՞ս նախաձեռնել, որպէսզի ազգը իրաւունք ունենայ, ոչ անհատները ոչ ալ անոնց շուրջ գտնուող դիրքեր եւ շահեր հետապնդող խմբաւորումները:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Բողոքի Ցոյցերը Կը Շարունակուին
Next post «ԳՈՒՑԷ ԱՍՏԾՈՅ ԱՄԵՆԱԿԱՐՈՂ ԱՋԸ ՀԱՍՆԻ ՄԵԶ»

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles