ՔԱՐՏԷՍՆԵՐԸ ԿԸ ՊԱՏՄԵՆ ԱՇԽԱՐՀԸ,  ՆԱԵՒ՝ ՀԱՅԸ ԵՒ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ

0 0
Read Time:4 Minute, 22 Second

 

Յ. Պալեան

            Բարբաջանքները շատցած են այսօր, պատմական օրինաւորութեամբ հայկական հողերուն տէր ճշդելու, իւրացումներ ընելու համար: Քաղաքական ճապկումներով եւ լծակներով ճշմարտութեան եւ արդարութեան ճշդումը նոյնինքն քաղաքականութեան պոռնկացումն է:

            Հակառակ իմաստուններու եւ դասագիրքերու ուսուցման, ճշմարտութիւնը կարծէք կեանքի եւ մարդոց հետ առնչութիւն չունի, այլ եղած է գիրքերու եւ մատենադարաններու մէջ քնանալու համար: Յաճախ ես ինծի հարց կու տամ, որ ճշմարտութիւն եւ իրաւունք երբեւիցէ գոյակցա՞ծ են նոյն տանիքի տակ:

            Ֆրանսական Լը Մոնտ  օրաթերթը անկախաբար իր ամէնօրեայ համարէն եւ դիւանագիտական ամսագրէն (Le Monde Diplomatique), պարբերաբար կը հրատարակէ էական հարցերու մասին վաւերագրական-գիտական համապարփակ թղթածրարներ, Le Monde – Hors série: Ընթերցողը արագ եւ ամբողջական պատկերացում կ’ունենայ ընտրուած տուեալ նիւթին հետ:

             Լը Մոնտի Hors série համարը, Le MOYEN-ORIENT en CARTES (Միջին Արեւելքը քարտէսներով) խորագրուած, 124 մեծադիր էջերով հատորը կը ներկայացնէ Միջին Արեւելքի եւ Արեւելքի պատմութիւնը, որ կ’ընդգրկէ Եւրոպայի արեւելքէն մինչեւ Չինաստան տարածութիւնները: Խօսող քարտէսներ: Ներխուժումներ, կայսրութիւններու ծնունդներ եւ անկումներ, նորերու յայտնութիւն: Կրօններու, մշակոյթներու, լեզուներու եւ ժողովուրդներու յարափոփոխ պատկերներ, ջարդեր, քաղաքներու եւ քաղաքակրթութիւններու ծնունդ եւ մահ: Երկիրներու եւ ժողովուրդներու անուններ, անոնց բնակած աշխարհագրական շրջանները՝ քարտէսներու վրայ:

            Ինչ որ ներկայացուած է գիտական է. սահմաններ, թիւեր: Ոչինչ կայ ենթակայական: Հրատարակիչը դիմած է մասնագէտներու. համալսարանի դասախօսներ, լրագրողներ: Այս հրատարակութիւնը հրապարակագրութիւն չէ: Քաղաքական սակարկութեան բեմ չէ:

            Այս 124 էջերուն մէջ յաճախ կը յիշուին հայերը եւ Հայաստանը, որպէս ժողովուրդ, որպէս երկիր եւ պետութիւն, կը յիշուի հայ եկեղեցին քրիստոնէութեան հոլովոյթին եւ զարգացման մէջ: Հայը եւ Հայաստանը ներկայ են հին եւ մեծ կայսրութիւններու յիշատակման եւ սահմաններուն մէջ: Յատուկ էջ կայ, ուր կ’ըսուի, թէ հայկական ցեղասպանութիւնը ծրագրուած էր: Քարտէսներու վրայ արձանագրուած է Կիլիկիան, որուն համար կ’ըսուի՝ Հայկական Կիլիկիա: Ապա կը խօսուի առաջին համաշխարհայինի, Գերմանիոյ եւ անոր դաշնակից Թուրքիոյ մասին: Եւ  դաշնագրեր:

            Պիտի փորձեմ 122 մեծադիր էջերէն առանձնացնել հատուածներ, որոնք կը վերաբերին Հայաստանի եւ հայութեան անցեալին եւ ժամանակակից պատմութեան, Հայկական Հարցին նկատմամբ Թուրքիոյ եւ Եւրոպայի վերաբերումին:

            Երբեմն միամտօրէն կը կարծենք, որ քարոզչութիւն պէտք է ընել Հայկական Հարցը ծանօթացնելու, ճշմարտութիւններ բացայայտելու համար: Հրատարակուած այս թղթածրարին մէջ եղած տեղեկութիւնները, որոնք չեն հպատակիր կողմնակալութիւններու, կը վկայեն: Եւրոպան եւ ամբողջ աշխարհը ԳԻՏԵՆ, մեր տուած լուսաբանութիւններուն կարիք չունին: Երբ նպատակայարմար համարեն, կը յիշեն որ գիտեն: Այլ հարց է, թէ ինչո՞ւ ոչինչ ըրած են եւ ոչինչ կ’ընեն ճշմարտութեան եւ իրաւունքի վերականգնման համար:

            Կը հակազդեն. երբ իրենք վտանգուին, երբ իրենց շահերը այդ պահանջեն:

            Թէեւ այս պարզ ճշմարտութիւնն անգամ այդպէս չէ հիմա: Համաթրքականութիւնը, կրնաք ըսել նաեւ համաթուրանականութիւնը, դարձած են միջազգային վտանգ, եւ երկիրներ իրենց ապահովութիւնը պաշտպանելու, չզրկուելու համար սպառողական-բարօրութեան անմիջականէն, անկէ չհրաժարելու համար, մատներու արանքէն կը դիտեն մերկ իրականութիւնները:

            Ինչե՜ր կ’ըսեն քարտէսները: Անոնք դարերը կը պատմեն, գոյներով, գիծերով, ժողովուրդներու եւ երկիրներու անուններով, սահմաններով: Ճշմարտութիւն հետապնդող լրագրողը, արդարութիւն եւ համակեցութիւն ստեղծելու առաջադրանք ունեցող «մեծեր», «իրաւարարներ», երբ կը խօսին, լուծումներ կ’առաջարկեն, սուտը եւ կեղծը ճշմարտութենէն եւ իրաւունքէն զատորոշելու համար, ազնուութիւն եւ քաղաքական առաքինութիւն ( ՜ ՜ ) պէտք է ունենան քարտէսները կարդալու, որոնք անխարդախ եւ անխարդախելի վկայութիւններ կը բերեն: Սուտը գիտական քարտէսին վրայ տեղ չունի:

            Էջ 34. Մեր թուագրութենէն երկու հազարամեակ առաջ: Քարտէսին վրայ կը յիշուին, Ասորեստան, Բաբելոն, Նինուէ, Դամասկոս, Երուսաղէմ, Եկբատան, Պերսեպոլիս, Կիլիկիա, Կապադովկիա, անոնց հետ եւ կողքին նաեւ՝ Հայաստան: Ի զուր կը փնտռէք Թուրքիա եւ Ատրպէյճան անունները: Չկան: Որովհետեւ այն օրերուն չկային:

            Էջ 38-40. մեր թուագրութենէն առաջ, Սասանեաններու շրջանին, Գ դարէն Ա դար, քարտէսին վրայ կը կարդանք անուններ. Հռոմ, Եփեսոս, Միջագետք, եւ այլ անուններ: Ոչ մէկ տեղ կը հանդիպիք Թուրքիա կամ Ատրպէյճան անուններուն: Կայ Հայաստանը: Մեր թուագրութեան ԺԱ դարուն պիտի յայտնուին վաչկատուն թրքախօս կեդրոնական Ասիայէն եկած ժողովուրդները:

            էջ 68. Քարտէսին վրայ կան օսմանեան կայսրութիւնը, Աբբասեան եւ Օմայեատ արաբական իշխանութիւնները, նաեւ կայ Հայաստանը: Ոչ մէկ տեղ յիշատակութիւն կայ Ատրպէյճան անուան:

            Էջ 70. ԺԶ դարէն ետք քարտէսին վրայ, Հայաստանի հիւսիսը, կ’երեւի Ատրպէյճանը:

            Էջ 71. 1920.  Քարտէսին վրայ են Հայաստան, Վրաստան եւ Ատրպէյճան պետութիւնները:

            Էջ 84-85. 1915. Հայկական ցեղասպանութիւնը. ծրագրուած բնաջնջում՝ օսմանեան կայսրութեան տարածքին: Այդպէս գրուած է: Ռուսական կայսրութեան մէջ՝ Վրաստան եւ Հայաստան: Կողքին, դէպի արեւելք, փոքրամասնութիւն Ատրպէյճան մը եւ դէպի արեւմուտք ուրիշ Ատրպէյճան մը: Հայաստանի կեդրոնը՝ Սեւան:

            Բոլոր անոնք որոնք կ’ուզեն իրապէս անկողմնակալ իրաւարար ըլլալ հայ, թուրք եւ ազերի հակամարտութեան մէջ, պէտք է որ հին եւ նոր քարտէսները կարդան:

            Ներխուժողներ եւ նախայարձակներ պէտք է ընդունին, որ զինու զօրութեամբ եւ ժողովուրդներու բնաջնջումով տիրացած են երկիրներու ուր ոչ անցեալ եւ ոչ ալ արմատ ունեցած են:

            Պարզ. ինչո՞ւ չհասկնալ, որ թուրքը եւ իր եղբայր ազերին եկուոր են: Ճիշդ է. զիրենք կարելի չէ վերադարձնել իրենց նախահայրերու Կեդրոնական Ասիան, բայց քաղաքակիրթ աշխարհին մէջ պէտք է գիտնան վերջ տալ անոնց նուաճողական բարքերուն, բռնագրաւումներուն եւ պետական բարոյական դարձած ցեղասպանական վերաբերումներուն, եւ արդարութեան հիմերու վրայ ընդունիլ գոյակցիլ:

:

            Պատմական ճշմարտութիւն, քարտէսներու պատմութիւն, տեղ չունին քաղաքական բիրտ աշխարհին մէջ, ուր կը խօսին շահը եւ բռնութիւնը: Այս հասկցած են պզտիկ ժողովուրդները, մանաւանդ ճնշուածները եւ իրաւազրկուածները, հզօրներն ալ գիտեն: Բայց կը շարունակուի Լա Ֆոնթէնի առակին պատմութիւնը. երկաթէ սափորը եւ կաւէ կուժը երբ կողք կողքի ըլլան, առաջին ցնցումին երկաթ սափորը կը փշրէ կաւէ կուժը:

            Փոքր ժողովուրդները կրնա՞ն իրենց կաւի վիճակը վերածել պողպատի:

            Այս տեսած էր Ռուբէն, երբ երիտասարդ Դրոյին կ’ըսէր, որ մինչեւ այսօր թուրքը դանակ էր եւ հայը դմակ, ինչպէ՞ս ընել որ հայը ըլլայ դանակ եւ թուրքը դմակ:

            Կրնանք յաջողի՞լ այս ընել, եւ մեր անվերջանալի ներքին պառակտումներէն եւ մնայուն դարձած հայրենալքման կռնակի կուզ դարձած ախտերէն ազատիլ:

            Թերեւս պէտք է դիմել յոյն իմաստասէր Արիստոտէլին, որ կ’ըսէր. «Զոհողութիւնը նախապայմանն է առաքինութեան», որ հոգիի ուժ է:

            Եւ գերանցել եսերը՝ յանուն հաւաքական ազգայինի:

            Թէեւ իմաստունը լսելու համար քիչ մը իմաստուն պէտք է ըլլալ:

            Այս՝ Հայաստան եւ սփիւռք(ներ):

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԱՐԱՄ Ա. ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ 2021 ՏԱՐԻՆ ՀՌՉԱԿԵՑ ԱՐՑԱԽԻ ՏԱՐԻ
Next post ՀՈԳԵՓՈՒՆՋ ՄԸ ԲՈԼՈՐԻՆ․․․

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles