ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՃԱՆԱՉՄԱՆ ԲԱՂԱԴՐԻՉՆԵՐԸ

0 0
Read Time:2 Minute, 47 Second

Ա.Ա.

Արցախեան իրադարձութիւնները եւ պատերազմական գործողութիւններուն իբրեւ արդիւնք Արցախի շուրջ ստեղծուած աշխարհագրաքաղաքական նոր իրավիճակը, որ կրնայ որոշ փոփոխութիւններու ենթարկուիլ, ներկայիս ստեղծած են Լեռնային Ղարաբաղի տագնապին շուրջ բանակցութիւններու եւ պատերազմական գործողութիւններու միջեւ այնպիսի մրցում մը, որ միջազգային ընտանիքը մղած է որոշ նախատեսութիւններու ճամբով՝ տագնապին լուծման թէ գոյավիճակի կապակցաբար, սենարիոներ եւ պատկերացումներ լուսարձակներու տակ բերելու, որոշումներու մայրաքաղաքներու մէջ քաղաքական- խորհրդարանական-ակադեմական շրջանակներու կողմէ տարբեր տարողութիւններու քննարկումներու ճամբով։
Առաջին հերթին, մինչ երբեք իրատեսական չի թուիր Հայաստանի հարաւային շրջաններէն անցնելով՝ Նախիջեւանի հետ միջանցք մը ստեղծելու թուրքեւատրպէյճանական ճակատին ծրագրին գործադրութիւնը, ռուսական քաղաքական որոշ շրջանակներ քանի մը օրէ ի վեր սկսած են մատնացոյց ընել նման ենթադրութիւն մը, որ եթէ իրականանայ, յատկապէս Ռուսիան պիտի գլորէ չափազանց վտանգաւոր կացութեան մը մէջ, որովհետեւ այդ միջանցքը Թուրքիոյ պիտի տայ ռազմավարական անգնահատելի առաւելութիւն մը՝ Կովկասի մէջ, համաթուրանական իր ծրագրին իրականացմամբ։ Ծրագիր մը, որ սկիզբ առնելով Եգէական ծովուն շրջանէն կը հասնի մինչեւ Չինաստանի դռները։ Եւ այս ծրագրին գործադրութեան դէմ միակ խոչընդոտը Հայաստանի հարաւն է։
Երկրորդ սենարիոն կ՛առնչուի Լաչինի անցքին գրաւման։ Եթէ ատրպէյճանական բանակին առաջնահերթութիւնը Լաչինի անցքին չէզոքացումն էր, ապա միանշանակ պէտք է նշել, որ առաջին ծրագիրը ձախողութեան մատնուած է։ Լաչինի անցքին մօտենալու ատրպէյճանական բոլոր գրոհները ետ մղուած են եւ այժմ ըստ ռազմագէտներու վերլուծումներուն, ատրպէյճանական ուժերուն համար տարբերակ մըն է Շուշի բերդաքաղաքին գրաւման ծրագիրը։
Իսկ այն ինչ որ այսօր Պաքու կը խօսի նոր գոյավիճակի մը մասին, որ իբրեւ թէ ստեղծուած է հարաւային ճակատին «ազատագրմամբ», ուրիշ բան չէ, եթէ ոչ Արցախը շրջափակելու եւ ցեղասպանական բնոյթի ոճիրներով ցեղային մաքրագործման ենթարկելու Արցախի բնակչութիւնը՝ միանգամընդմիշտ ձերբազատելու համար այս գլխացաւէն։
Հիմա որ պատերազմական գործողութիւններուն կիզակէտը գրեթէ հիւսիսարեւելեան ճակատ փոխադրուած կը թուի ըլլալ, յատկանշականօրէն սկսած է շեշտադրուիլ Արցախը ճանչնալու եւ նման քայլով մը արցախահայութիւնը ստոյգ ցեղասպանութենէ փրկելու տարբերակ մը, որ բաղդատականի ալ կը դրուի՝ Քոսովոյի ճանաչման բաղադրիչներուն թուարկմամբ։
Երբ Միացեալ Նահանգներ ճանչնան Քոսովոյի անկախութիւնը, այդ օրուան արտաքին գործոց նախարար Քոնտոլիսա Ռայս աճապարեց յայտարարելու, որ Քոսովոյի ճանաչումը չի կրնար նախաքայլ եւ օրինակ ծառայել այլ պարագաներու եւ ան յատկապէս ի մտի ունէր Արցախն ու հիւսիսային Կիպրոսը։ Ռայս չորս դրոյթներ յայտարարեց՝ իբրեւ Քոսովոյի ճանաչման բաղադրիչ-տուեալներ, որոնց առկայութիւնը միջազգային ընտանիքը մղեց, որպէսզի նման քայլի դիմէ։Քոսովօ ունէր գրեթէ անկախ դրութիւն մը՝ կիսախարխուլ համակարգի մը մէջ, որ խորհրդային կարգերու փլուզումէն ետք առաւել շեշտուած էր, միջցեղային տագնապներու եւ մաքրագործումներու ընդհանուր ենթահողի մը վրայ։Խորքին մէջ ամբողջ շրջանին տարածքին ցեղային մաքրագործումներու խորքային պատճառները զանց առնել կարելի չէր, իսկ Քոսովոյի մէջ արդէն իսկ բաւական չափով եւ տարողութեամբ ձեւաւորուած էին ժողովրդավարական հաստատութիւնները՝ խորհրդարանական, դատաիրաւական, հասարակական թէ այլ։ Բայց ամէնէն հիմնական խնդիրը, ըստ Ուաշինկթընի, շրջանին կայունութեան պահպանումն էր, որ միայն կարելի պիտի ըլլար իրագործել՝ ճանչնալով Քոսովոյի անկախութիւնը։
Այս բաղադրիչներուն նկատմամբ արեւմտեան քաղաքական թէ վերլուծական շրջանակներուն մօտեցումը բաւական բան կ՛ըսէ, այն իմաստով, որ արհամարհելի չէ թիւը անոնց, որոնք կը պնդեն, թէ նոյն բաղադրիչները հարիւր առ հարիւր համեմատութեամբ նաեւ կիրարկելի են Արցախի պարագային։ Անոնցմէ մին է Ուաշինկթընի մէջ լոյս տեսնող ,Նեշընըլ Ինթըրըսթե հանդէսը, որ իրաւամբ կը շեշտադրէ Քոսովոյի անկախութեան ճանաչման տուն տուող պատճառներուն Արցախի պարագային ալ կիրարկելի ըլլալը՝ այսպիսով մատնացոյց ընելով Արցախի անկախութեան ճանաչմամբ, Կովկասի մէջ կայունութեան հաստատման նպաստելու, ու մանաւանդ արցախահայութիւնը ցեղային մաքրագործումէ մը փրկելու կարելիութեան ճշմարտացիութիւնը։ Իսկ բաւական նշանակալից է նախագահ Տանըլտ Թրամփի անցեալ կիրակի օր ընտրական միթինկի մը ընթացքին կատարած ակնարկութիւնը Քոսովոյի անկախութեան ճանաչման։ Թրամփ ի պատասխան ազգութեամբ հայ քուէարկողներու, անդրադարձաւ Լեռնային Ղարաբաղի իրադարձութիւններուն՝ յղումներ կատարելով նաեւ Քոսովոյի անկախութեան ճանաչման։
«Անջատում Յանուն Փրկութեան» բանաձեւումը իսկապէս Արցախի հանրապետութեան պարագային կրնայ կիրարկելի դառնալ, եթէ միջազգային ընտանիքը ուզէ լուրջի առնել ցեղային մաքրագործման ատրպէյճանական այն իսկական վտանգը, որ դամոկլեան սուրի մը նման կախուած է արցախահայութեան գլխուն։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՄԱՀԱԶԴ․- ԵՒԳԻՆԷ ԶԱՐԻՖԵԱՆ – ՂԱՐԻՊԵԱՆԻ ՀՐԱԺԵՇՏԸ
Next post Տաւութօղլուի Յայտարարութիւնը՝ Հրթիռ Մը Անգարային  

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles