ԿՌՈՒԻ ԳԱՑՈՂ ՀԱՅ ՓԱՓԿԱՍՈՒՆՔ ԵՒ ՀՈՂԻՆ ՊԱՇՏՊԱՆ ԽՐՈԽՏ ՀԱՅ ԶԻՆՈՒՈՐՆԵՐԸ

0 0
Read Time:3 Minute, 7 Second

 

Յ. Պալեան   

 

Աշնան թօնուտ օր էր երէկ:

            Հեռատեսիլի բաց պզտիկ պատուհանէն կը հետեւէի հայրենի Արցախի մէջ թաւալող կռիւներուն, կարծէք հնարուած պատերազմի մը պատկերները կը տողանցէին:

            Միաժամանակ հին թուղթեր կը խառնշտկէի, գրութիւններ, թերթերէ մկրատով կտրուած եւ պահուած էջեր: Յանկարծ գունաւոր լուսանկար մը դուրս թռաւ դէզին մէջէն եւ արթնցան յիշատակներ:  Չեմ յիշեր ճիշդ թուականը, կ’ենթադրեմ որ 1994էն վերջ էր, Ծաղկաձորի մէջ կը գումարուէր ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆի Պատգամաւորական ժողովը: Կէսօր էր:

            Բակը, պատին կռթնած լուռ ծերունի մը նստած էր առանձին եւ արեւով կը տաքնար: Հարցուցի թէ ո՞վ էր ան: Ըսին՝ ԳԷՈՐԳ ԷՄԻՆն է: Մօտեցայ, ինքզինքս ներկայացուցի եւ ինք հարցուց թէ ինչո՞ւ հոն էինք:

            Խօսեցանք Հայաստանի կացութեան, Արցախի կռիւներու, գրականութեան, բանաստեղծութեան եւ այլ հարցերու մասին: Իմաստուն մարդ էր: Իր գնահատականները տուաւ անցեալի եւ ներկայի մասին: Սրահ պէտք էր վերադառնայի, բայց ըսի, որ կրկին պիտի հանդիպինք եւ իրեն հետ զրոյց պիտի ունենամ եւ արձանագրեմ, սփռելու համար Փարիզի հայկական ձայնասփիւռէն: Օր մը կը գտնե՞մ այդ զրոյցը:

            Բանաստեղծի հետ զրոյցը միշտ թաքուն ճամբաներ ունի, միտքեր եւ զգացումներ կը վերանորոգէ: Իսկ բանաստեղծի խօսքը իր ժամանակին մէջ չի պարփակուիր: Ան միշտ նոր բան կ’ունենայ յուշելիք: Ինչպէս գիրքի մը կողքին վրայ գրած է յոյն Նիքոս Քազանձաքիս, «բանաստեղծութիւնը աղն է որ կը պաշտպանէ կեանքը փտութեան դէմ»:

            Բանաստեղծը մեզ կը պաշտպանէ փտութեան դէմ:

            Լուսանկար մը: Հեքիաթային Ծաղկաձորի Գրողներու Տունը: Բանաստեղծը: Եւ արդէն քառորդ դար…

            Եւ հիմա կռուի գացողներու սահող պատկերներ:

            ՀԱՅՐԵՆԻ ՀՈՂԻ ՀԱՄԱՐ ԿՌՈՒԻ ԳԱՑՈՂՆԵՐ:

            Յիշողութեանս մէջ, պատկերին հետ, կենդանացաւ Գէորգ Էմինի բանաստեղծական խօսքը, որ այսօր տեսիլքն է հոգիներու եւ կը զինէ հայ կինն ու տղամարդը, Արցախ, Հայաստան եւ սփիւռքներու անսահմանութեան տարածութեան վրայ: Տեսիլք՝ պապերէն, պատմութենէն, հողէն, երկինքէն, ջուրէն, անտառներէն եկած եւ մէկ բառի մէջ խտացած պատգամ, որ կ’առաջնորդէ. ՀՈՂԸ:

            Կը յիշե՞նք Խրիմեան Հայրիկի պատգամը Պապիկէն Թոռնիկին, որ՝

            Հողը պէտք է կեանքի եւ մահուան օրը,…. անհող չմնաս

            Յիշեցի Գէորգ Էմինի պարզ եւ հզօր, մեղմ ու հոգիներու մէջ հնչող տողերը, որոնք աշխարհագրութիւն են, պատմութիւն, գեղանկար, հայու կեանքի դաջուած պատկեր:

            Եւ բարձրաձայն կարդացի:

            Կռուի երթին մասնակից ըլլալու, գիտնալու՝ թէ ո՞ւր կ’երթան, ո՞ւր կ’երթանք եւ ինչո՞ւ:

            Հատիկ հատիկ պէտք է կարդալ բառ եւ տող, գտնելու համար հարցումին պատասխանը:

Ես սիրում եմ հայոց հողը քարքարուտ,

մեր Մասիսը՝ յաւերժութեան անմահ վկայ,

մեր հանդերը՝ արեամբ ջրուած, ջրի կարօտ,

ուր կոթողի զարդ է ամէն մի քար:

            Քարքարուտ՝ բայց մե՛ր հողը, որուն խառնուած են աճիւնները հայրերու: Այդ աճիւններով հողը կ’ըլլայ հայրենի:

            Խօսող քարեր, որոնք տաճար են:

            Ժայռեր՝ որոնք դարեր պահած են առասպել դարձած պատմութիւնը Վահագնի, Դաւիթի, Մհերի:

            Առհաւական յաւերժացած եւ հոգիներու մէջ միշտ կենդանի վառ գիտակցութեամբ խրոխտ երիտասարդը եւ Եղիշէի փափկասունք տիկնայք կրկին կ’երթան բանաստեղծի կոչին անսալով՝  վերջ դնելու մեր տառապանքին:

Մեր հին բախտի պէս դառնահամ հայոց գինին,
մեր երգերը`նման խեղդուած հառաչանքի.
եւ յոյսերի ու երազի այն նոր ուղին,
որ վերջ դրեց մեր դարաւոր տառապանքին:

            Այսօր կռիւ է, գարուն կեանքով երիտասարդներ եւ փափկասունք հայոց աշխարհի մահը սիրողի պէս զէնք բռնած են, որպէսզի, ինչպէս կ’ըսէ Գէորգ Էմին,  ոչ ոք զիրենք զրկէ իրենց ունեցածէն: Անոնք լսած են դարերու շունչին հետ հասած հարազատ խօսքը բանաստեղծին,

Սիրում եմ մեր խոր անցեալն ու նոր ապագան,
չկայ ոչինչ, որ չսիրեմ` մահից բացի….
…Բայց պատրաստ եմ մահը սիրել մինչեւ անգամ,
եթէ փորձեն ինձ զրկել իմ ունեցածից:

            Քառորդ դար առաջ էր: Էմին չկայ: Բայց իր խօսքը կը ճառագայթէ իր ծննդավայր քաղաք Աշտարակի բլրան կողի եկեղեցիի շրջափակին մէջ գտնուող իր տապանէն եւ կը հսկէ արեամբ վճարուող մեր հողի եւ մեր կեանքի երթին:          Պատմութիւն Հայոց, զոր կը գրեն, անկէ դուրս չնետուելու համար, հայ զինուորը եւ ճակատ մեկնող Փափկասունքն Հայոց Աշխարհի:

            Եւ կը յանկերգեն՝

…Բայց պատրաստ եմ մահը սիրել մինչեւ անգամ,
եթէ փորձեն ինձ զրկել իմ ունեցածից:

Հեռատեսիլի պզտիկ պատուհանին առջեւէն կ’անցնին զինուորներ, կը փայլատակեն հրկիզուող հրասայլեր, եւ հայն է որ կը շարունակէ յամառօրէն ըսել՝

Ես սիրում եմ հայոց հողը քարքարուտ…

            Քանի որ այդ ՀՈՂԸ օտար աշխարհներու մէջ մեր վարձու սենեակը չէ:

            Հայրենիք է:

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Ողջո՛յն Քե՛զ, Հա՛յ Զինուոր
Next post Պիտի Կտրենք Վիշապին Գլուխը

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles