Սին Արարք

ՀԱՅՐԵՆԻՔ

Խմբագրական

Միացեալ Նահանգներու ամենէն ազատամիտ եւ յառաջադէմ քաղաքներէն է Սան Ֆրանսիսքօն: Անիկա կը նկատուի աշխարհի գեղեցկագոյն քաղաքներէն մէկը: Կը պատմուի թէ Խորհրդային Միութեան օրերուն պատմութիւն կերտած վարչապետ Նիքիթա Խրուշչեւ, Միացեալ Նահանգներ իր պաշտօնական այցելութեան օրերուն, եղած է նաեւ Սան Ֆրանսիսքօ եւ ա՛յնքան սքանչացած եւ յափշտակուած է անոր գեղեցկութեամբ, որ յայտնած է իր ամերկացի պաշտօնակիցներուն, թէ վերադարձին, անոր նմանակը պիտի կառուցէ իր երկրին մէջ․․․։

Քաղաքը խառնարան մըն է՝ աշխարհի չորս ծագերէն եկած մտածող, գործող եւ մտայղացնող «ուղեղ»-ներով, որոնք մօտակայ Սիլիքոն հովիտէն կը ղեկավարեն ելեկտրոնային աշխարհը։

Սան Ֆրանսիսքօն, իր իւրայատուկ ծոցով եւ Խաղաղականի մօտակայ բլրակներով, բարեխառն կլիմայով եւ մշուշով կը յատկանշուի։ Մինչեւ իսկ քաղաքին դիմացի կղզիին վրայ կառուցուած բանտը՝  հռչակ սփռած Ալքաթրազը, կը նկատուի իր տեսակին… ամենէն աւելի գեղեցիկ կառոյցներէն։ Գեղեցկութիւնը, սակայն, մնացած է դուրսը, որովհետեւ ներսը, մութ եւ նեղլիկ նկուղները երկար ատեն դժոխքի վերածած էին արտաքնապէս դրախտային կղզին։

Բանտը փակ է 1963-էն ի վեր, սակայն անոր թողած վատ հռչակին  համազօր են վերջին ամիսներուն, շրջանի հայութեան դէմ իրերայաջորդ խափանարարութիւններ կատարող մութ ձեռքերը։

Ճաղերու ետին բանտարկութիւնն ալ բաւ չէ այս խուլիկաններուն, մանաւանդ, որ անոնք այդ սին եւ ոճրային արարքները կատարած են քաղաքի մը մէջ, ուր յառաջադէմ քաղաքակրթութիւնը (քիչ մը չափազանցուած) պատճառ դարձած է, որ Ալքաթրազի բանտը փակուի, բանտարկութեան պայմաններն ալ այլապէս մեղմանան, հաշուի առնելով մարդկային իրաւունքներու հասկացութիւնը։

Պէտք է հարց տալ այս վատարի ու երկչոտ «հերոսներ»ուն` որոնք ինչ-ինչ պատճառներով կը կատարեն այս զազրելի արարքները. ինչի՞ կը ծառայեն նման խափանարարութիւններ, որոնց թիրախներն են մշակոյթ, կրթութիւն ու ընկերային միջավայր։ Յուլիսի վերջերուն, շրջանի ազգային վարժարանն էր թիրախը, անցեալ շաբաթ՝ եկեղեցւոյ կողքին կանգնած ազգային- ծխական կառոյցը, Հայ Կեդրոնը, որ ժողովուրդի հաւաքավայր է, ունի ժողովասրահ եւ գրադարան։ Գիշերուան մութէն օգտուող՝  նո՛յնքան մութ ձեռքեր հրկիզեցին գրասենեկային իրեր, առարկաներ եւ յատկապէս գիրքեր։ Նիւթական կորուստը ծանր է, իսկ աննիւթականը կարելի չէ անտեսել, կորուստ՝ որ առ հասարակ կ՛ազդէ հայորդիին վրայ, Սան Ֆրանսիսքոյէն մինչեւ հեռաւոր գաղթօճախներ, հասնելով մայր հայրենիք։

Շիրակեաններ, Թորլաքեաններ, Թեհլիրեաններ՝ հայուն արդարահատուցման զինուորները հարուածած են ճիշդ թիրախները: Անոնք չեն մտածած անմեղներ չարչարել կամ սպաննել։ Անոնցմէ առաջ, հայ ֆետայիներ ալ ճիշդ ընտրած են իրենց թիրախները եւ ձեռք չեն տուած կիներու եւ մանուկներու: Յստակ եղած է անոնց նպատակը. անոնց հարուածներուն թիրախը գլխագիր, դատապարտեա՛լ ՄԵՂԱՒՈՐՆԵՐ էին, որոնք բիւրաւոր անմեղներու կեանքը խլած էին:

Պարզ այլ վիթխարի իմաստ մը կայ հետեւեալ դրուագին մէջ. երբ Սողոմոն Թեհլիրեան օր ցերեկով եւ ճակատաբաց գնդակահարած է Թալաաթ փաշան, զայն գետին փռելէն ետք խոյս չէ տուած, այլ  անձնատուր եղած է ոստիկանութեան եւ խիզախօրէն ուղղուած է դատարան, յայտարարելով. «Մարդ մը սպաննած եմ, բայց մարդասպան չեմ»:

Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ կատարուած սին ու ոճրային արարքներու ետին կեցողները մարդ չեն սպաննած, բայց մարդասպանի չափ ոճրագործ են։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*