Հռիփսիմէ Տօնապետեանի Յիշատակին․- Լուսաշող Հոգի Մը Երկինք Թեւածեց

Տխրութիւնը պատած է մեզ. մեր աննման Հռիփ թանթիկը բաժնուեցաւ երկրէն։
Սակայն կասկած չունինք, որ վերը՝ երկնքի մէջ, ցնծութիւն է, մանաւանդ մեր մեծ հօրեղբօր՝ ամօ Վարդգէսին, մեծ մօր՝ նէնէ Սէյուտին, հօրս, կրտսեր հօրեղբօրս ու շատերու համար, որոնց կեանքին մէջ իր հոգիէն մասունք մը ներդրած էր անկասկած։
Երկինքը յաւելեալ փայլք մը ստացաւ. հարազատ Սասունցի մըն ալ թեւածեց հոն, իր կեանքէն մեզի բաժին հանելով բարութիւն, ազնուութիւն, հոգածութիւն ու անսահման սէր։
Աւելորդ է ըսել, որ մեր մանկութենէն մինչ իր երկրային կեանքէն հեռանալը, Հռիփ թանթիկը իր յատուկ տեղը գրաւած էր մեր կեանքին մէջ, հակառակ վերջին տարիներուն ֆիզիքապէս մեզմէ հեռու ապրելուն։ Պատահական չէ ասիկա. ան իր հոգատարութեամբ, անկեղծութեամբ, գիտակից ու փափկանկատ բնաւորութեամբ բոլորիս յարգանքն ու սէրը շահած էր։
Ծնեալ՝ Հալէպ, կամ ինչպէս կ՚ըսեն սասունցնակ՝ Հալպայ քաղաք, Մայիս 5, 1926-ին, Հռիփսիմէ (Տօնիկեան) Տօնապետեան դուստրն էր Սասունցի Մկրտիչի եւ Սեբաստացի Անթառամի։ Կանուխ տարիքէն կորսնցուցած էր մայրը. հայրը վերամուսնացած էր բարեսիրտ Անէթայի հետ։ Իր եղբայրներուն՝ Սարգիսի եւ Յովհաննէսի եւ քրոջ՝ Ժանէթի հետ, կարգապահութիւնը յարգող, մաքրասէր եւ աստուածավախ Անէթայի շունչին տակ հասակ առած էր եւ ըստ այդ օրերու սովորութեան՝ հազիւ երիտասարդութեան տարիքը թեւակոխած՝ ամուսնացած էր մեր մեծ հօրեղբօր՝ Վարդգէսի հետ։ Պէյրութի մէջ բնակութիւն հաստատած էր 1961-ին, միանալով մեր հօրենական գերդաստանին։ Երբ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմը հրթիռակոծած էր նաեւ ի՜ր տունը՝ քարերու կոյտերու վերածելով յարկը, ճարահատ՝ 1983-ին հաստատուած էր ԱՄՆ Մասաչուսէց նահանգը, միանալով զաւակներուն։
Իր եւ մեր հօրեղբօր՝ ամօ Վարդգէսին հարազատ տան մէջ անցած են մեր մանկութեան ամենէն քաղցր օրերը։ Զինք կը յիշենք խոհանոցին մէջ. անվերջ բանող, անվերջ կերակրող, գոգնոցը մէջքին՝ հոգատար ու շրջահայեաց։ Զինք կը յիշենք երկնագոյն, բարի աչքերով, մեղմ ժպիտով ու ամօթխած, կատակասէր ու անչափ հիւրասէր։ Չկար ծանօթ մը որուն յարգանքին արժանացած չըլլար. դուռ դրացիի մօտ ճանչցուած էր որպէս տիպար մայր եւ բարեկամ, որուն բարիքները վայելած են շատեր։
Մաքրամաքուր Հռիփ թանթիկը բիծ մը չէր հանդուրժեր շուրջը. նոյնիսկ իր յառաջացած տարիքին, հակառակ իր տկարացած աչքերուն, ուսերու, ծունկերու ցաւերուն, վա՜յ որ փշուր մը տեսներ, ատիկա պէտք է անպայման վերանար։ Անկարելի է որ իրեն հանդէպ գործուած բարիք մը մոռնար։ Յառաջացած տարիքին անկարող դարձած մեր մեծ մօր իր ձեռքով խնամեց, տան մէջ, երկու տարի շարունակ, կտրուկ կերպով մերժելով զայն անկելանոց տեղափոխելու նուազագոյն շշունջն իսկ։ Հաւատքի զօրութեան համոզումը իր մէջ խարսխուած էր մանկութենէն. անկարելի է որ առանց աղօթքի օրը սկսէր կամ վերջացներ։ Աթոռին նստած, գլուխը կախ, ակնոցները քիթին ծայրը՝ լուռ ու մունչ Աղօթագիրքին էջերը կը դարձնէր, մէկ առ մէկ բոլորիս համար կ՚աղօթէր։ Հայկական թերթերը հետաքրքրութեամբ կը կարդար. հայախօս ընտանիքէն անդին՝ հայերէն լեզուին կարօտը կ՚առնէր թերթէն, ըլլայ այդ «Հայրենիք», «Ազդակ» թէ այլ։
Անկե՜ղծ էր թէ իր անձին, թէ դիմացինին հանդէպ. տարիքը իր կշիռքը ունի, ասո՜ր ալ փառք, կ՚ըսէր, երբ որպիսութիւնը հարցնէինք։ Իր յառաջացած տարիքին, ցաւերը մէկ կողմ դրած՝ աշխարհի ցաւով կը տառապէր. Աստուած երիտասարդնե՜րը խնայէ, կը կրկնէր։ Աւանդութիւնը յարգող, հիւրը յարգող, ժամանակը յարգող էր։ Մեր հօր համար՝ Հռիփը քոյր էր. մօր համար՝ մեծ քոյր էր. քրոջ հարազատութեամբ իրարու հետ խնդացին ու լացին, զիրար ամոքեցին։ Մեզի համար այն ճրագն էր, որ իր էութենէն, իր մարդկութենէն անպարագիծ ու անվարան փոխանցեց։ Թէքէեանի տողերը իմաստաւորող օրինակներէն մէկն ալ ի՜նք եղաւ՝ կեանքէն իրեն մնաց այն ինչ որ տուաւ ուրիշին։
Սիրեց պարզն ու ճշմարիտը։ Սիրեց աշխատասէրն ու յարգալիրը։ Հպարտ էր իր արմատներով. սիրեց սասունցնակ երգերն ու պարերը։ Հպարտ էր իր զաւակներով, հարսերով, փեսայով, թոռներով եւ ծոռով, որոնց փոխադարձ սէրն ու յարգանքը վայելեց մինչեւ իր վերջին շունչը։
Մեր վերջին հանդիպման ընթացքին, երբ մեր կողակիցներուն հետ այցելած էինք իրեն, երկա՜ր զրուցեցինք իր կեանքին մասին. յիշատակներու կծիկը քակուեցաւ, պատմեց, խնդացինք, յուզուեցանք։ Հակառակ մինչեւ մէջքը ծռած ըլլալուն, ի՜ր ձեռքով հիւրասիրեց. այլընտրանք չկար։
Արդէն ամիսէ մը ի վեր ձայնդ չենք լսած սիրելի Հռիփ թանթիկ. անձնուէր ու գիտակից՝ 1 Օգոստոս 2020-ին բաժնուեցար մեզմէ. քու բարութենէդ, մարդկութենէդ պուտ մը վերէն սրսկէ հիմա, բոլորիս համար, աշխարհի համար։

Քեզ միշտ սիրող՝

Թամար եւ Ալին Տօնապետեան

Թորոնթօ, Գանատա

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*