Բանաստեղծ Եւ Բանաստեղծութիւն

0 0
Read Time:4 Minute, 19 Second

Գէորգ Պետիկեան

Բանաստեղծ չեմ եւ ոչ ալ բանաստեղծ կոչուելու յաւակնութիւնը ունիմ: Բայց, անկեղծօրէն եւ սրտաբաց ըսեմ, որ բանաստեղծութիւն գրել, կարդալ եւ մեկնաբանել շատ կը սիրեմ: Կարծես մանկութենէս ժառանգած սովորութիւն մըն է այս մէկը:

Տակաւին կը յիշեմ, թէ ինչպէ՞ս Կիրակի երեկոները, մեզի այցելութեան եկող հիւրերու ներկայութեան, ես՝ նախակրթարանի առաջին սանդուխները համրող նոր աշակերտ, հօրս ներքին գոհունակութիւն մը պատճառելու միտումով, աթոռակի մը վրայ կեցած, կամաց-կամաց, ինքնածին շեշտերով, բեմականացած շարժումներով եւ ձեւերով, ծնողքիս աչքերէն անհուն երանութենէ մը ծորող ճառագայթներու հետ միատեղ, դպրոցէն նոր սորված «գոցս» կ’արտասանէի:

Ապա յետոյ, տարիներ ետք, իմ բարի բախտէս, մեր քաղաքի հրապարակային ազգային զանազան ձեռնարկներուն, պատասխանատու մարդիկ, իրենց պատրաստած գեղարուես-տական յայտագիրներուն մէջ, զիս ալ ալ՝ իբրեւ ասմունքող կամ արտասանող, նկատի կ’ունենային:

Ահա գանձ մը, կ’ըսէի մտովի, որ մտքիս հետ, հոգիս ալ ժառանգած ըլլար ու միջոցին կը մտաբերէի միջնակարգի հայերէն լեզուի մեր դասատուի դէմքը, որ այդ օրերուն առատօրէն մեր մատղաշ միտքերը կ’առաջնորդէր դէպի հայ եւ օտար մեծ բանաստեղծներու ստեղծագործութիւններուն:

Ու հակառակ այս բոլորին՝ դարձեալ կը կրկնեմ…բանաստեղծ չեմ: Հաւանաբար եւ նոյնիսկ անկասկած, չեմ ալ կրնար բանաստեղծ մը ըլլալ կամ դառնալ: Որովհետեւ ինծի համար բանաստեղծ «ըսուածը» ուրիշ մարդ է: Ես իրեն պէս չեմ: Նոյնիսկ իրեն չեմ նմանիր: Ինծի համար ան ուրիշ անձ է: Տարբեր էակ: Ինձմէ բոլորովին տարբեր:

Է՜հ, ես ո՞ւր, բանատստեղծ «ըլլալս» ուր: Ինծի համար բանաստեղծ է Մուշեղ Իշխանը, Համօ Սահեանը, Թումանեանն ու Սեւակը, Սիամանթօն եւ Վարուժանը, Տէրեանն ու Թէքէեանը, Չարենցն ու Իսահակեանը եւ տակաւին շարքը երկար է: Իսկ ես….ես հեռու եմ ասոնցմէ: Լեռ ու ձոր կայ մեր միջեւ: Ինծի համար այս բոլոր «մարդիկը» այս տաղանդաւոր էակները, իրենց մէջ ուրիշ գաղտնի «բան» մը ունին: Ինքնածին: Տարբեր: Աստուածատուր: Անսովոր: Սուրբ եւ արդար:

Ու ինչ մեղքս պահեմ, բանաստեղծներու հասցէագրած նման պատկերացումս, որակումներս ու դրսեւորումներս, հաւանաբար կու գային տասնամեակներ առաջ նախակրթարանիս վաղեմի տնօրէնէս՝ Արմէն Անուշի տիպարէն: Անոր կերպարէն:

Այսպէս՝ անոր մազերը միշտ ցրիւ էին, գրեթէ չսանտրուած: Այդ օրերուն կ’ըսէին, թէ Յովհաննէս Շիրազն ալ այդպէս է եղեր: Թերեւս ալ բոլոր բանաստեղծ կոչուողները, այսպէ՛ս պէտք էր, որ ըլլային: Յատուկ անձնագիր:

Ու այսպէս կը պարզաբանէր այդ օրերու փոքրիկ ուղեղս: Աւելին՝ տակաւին «այդ մարդոց» մազերը՝ քիչ մը թափած պէտք էր, որ ըլլային: Լայն ճակատով ու խոր կնճիռներով լեցուն դէմքով: Թերեւս ալ գանգուռ եւ հարուստ մազերով: Թերեւս ալ՝ սիկարէթէն դեղնած մատներով, կարճ եւ կամ ալ միջակահասակ մարմինով մէկը, որուն շապիկը ալ տափատէն դուրս ձգուած պէտք էր, որ ըլլար: Առաւել՝ տակաւին անհոգ ու անտարբեր քալուածքով եւ փոշոտ ու միշտ չներկուած կօշիկով «մեծ» սակայն պատկառելի մարդ մը: Ու…փողոցին մէջ, ի տես իր ներկայութեան, մարդիկ իրարու բաներ մը պէտք էր, որ ըսէին: Փսփսային: Ինքնածին յարգանք: Ակնածանք: Նոյնիսկ շուրջիններուն որոշ յարգանք պարտադրող էակ:

Անմեղօրէն այդպէս կը կարծէի կամ մտքիս մէջ այսպէս կը գծագրէի բանաստեղծի մը կերպարը:

Ու այդ օրերուն եւ ինչպէս միշտ, բանաստեղծներուն նիստն ու կացը կշիռք կ’ունենար, որովհետեւ սպասելի էր, որ գաղտնի եւ հմայիչ «բան» մը դուրս գար իրենց տիպարէն որ կրնար անմիջապէս հիասթափեցնէր զինք մտիկ ընող՝ դիմացինը:

Վերջապէս եւ հաստատ՝ բանաստեղծ կոչումը մակդիր եւ տիտղոս ալ է. ինչպէս նաեւ մեծ պատիւ: Այսպէս կը հաւատայի եւ տակաւին կը հաւատամ:

Բայց յստակօրէն գիտեմ ու նաեւ հաստատօրէն կը հաւատամ, որ մարդ իր կեանքին մէջ բանաստեղծ չի կրնար ըլլալ, այլ՝ ան բանաստեղծ պէտք է, որ ծնած ըլլայ:

Բանաստեղծ ծնիլ՝ ահա բնածին եւ նոյնքան ալ Աստուածային մեծ պարգեւ մը:

Օրին ինքզինքս այսպէս համոզած էի: Թերեւս անոր համար էր, որ միշտ փորձած էի հեռու մնալ բանաստեղծութիւններ գրելէ եւ թերեւս ալ անոր համար էր, որ յաճախ ալ կը փորձեմ գրել: Անկեղծօրէն չեմ գիտեր ի՞նչն է ճիշդը եւ ինչո՞ւ:

Գրե՞լ, թէ՞ չգրել: Շէյքսփիրեան ճշմարտութեան նմանող հարցում մը:

Բայց առանց երկմտանքի յայտնեմ, որ կը սիրեմ բանաստեղծութիւններ կարդալ: Կը սիրեմ յաճախ երկար ժամերս սպառել անոնցմով եւ հոն տողանցող տողերուն բառերովը ներշնչուիլ: Տողեր, որոնց ընթերցումը գաղտնի զգացումի մը նման մէջդ նոր բաներ կ’արթնցնեն: Այսպէս, բառերով շարադրուած այդ տողերը, որոնք առաջին իսկ ընթերցման, նիզակի արագութեամբ կը խառնուին մտքիդ ու հոգիիդ մէջ, կը բանան հոն գտնուող ամէն դուռ եւ պատուհան ու վայրկեանին անոնց իբրեւ հարազատ արդիւնք, դէմքդ նոր երանգաւորում մը կը ստանայ:

Այդ ընթերցումովդ, դուն ինքզինքդ, իբրեւ այս տողերը ըմբոշխնող ու ապրող միակ էակը՝ այդ վայրկեանին դուն քեզ տարբեր կը զգաս: Ու կրկին անգամ կը կարդաս: Կը կարդաս: Կ’ապրիս եւ կը վերապրիս: Իր բոյնէն նոր եւ առաջին անգամ ըլլալով դէպի անհունը փորձող թռչնիկի նման, ներքին խանդ մը մէջէդ դուրս կը վազէ ու մտքիդ ծայրէն երանութիւն մը կը ծնի ու կ’երթայ ծուարիլ անոնց գրիչի երդիքին վրայ:

Ու իսկապէս կը փոխուիս: Կը հրճուիս: Կը լեցուիս: Կը լիցքաւորուիս՝ ինքնածին: Տողերը քեզ տարբեր աշխարհ կը փոխադրեն: Հաւանաբար, երանութեան եւ կամ հպարտանքի: Չես գիտեր:

Ահա ինծի համար, ա՛յս է բանաստեղծ եւ բանաստեղծութիւն ըսուածն ու կոչուածը:

Բանաստեղծութիւն…գիր է եւ բառ եւ աւելին՝ իմաստ ու խորհուրդ է: Ու շատ յաճախ նոյնիսկ  այս երկուքին ներդաշնակ համոյթը: Գեղեցիկ, համատեղ, հմայիչ եւ արտայայտիչ: Ջիղ եւ հոգի է բանաստեղծութիւնը, որ շատ յաճախ կենդանութիւն կը բուրէ, կը յուզէ, կը խթանէ, կը յեղաշրջէ, կը շեփորէ, ու նոյնիսկ կը յեղափոխէ:

Բառերու շարան մը ըլլալէ առաջ է՛ նաեւ այդ բառերուն անմիջական իմաստաւորումը մարմնացնող գեղեցիկ խմբաւորումը, որ շատ յաճախ առիթ կու տայ, որ հոգին ալ ինքնակոչ պար մը բռնէ:

Բայց…անէծք սատանային…հակառակ այս բոլոր մտածումներուս, գաղափարներուս եւ իրականութիւն առաջնորդող տողերուս, երբեմն ինքնաբերաբար ու անզգալաբար գաղափարներս կը կուտակուին, մտածումներս կ’ուռին, կ’ուռճանան, կը ծրարուին, կը կաղապարուին ու կը ստիպեն, որ բառերս պայթին իմ գիտցած բանաստեղծութեան մը տաքուկ գրկին մէջ:

Ճիշդ է. բանաստեղծ չեմ…սակայն կը սիրեմ բանաստեղծութիւն գրել, կարդալ եւ միշտ գրել…:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՀԱՅՈՑ ԲԱՆԱԿԻՆ ՊԱՏԺԻՉ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ ՑՆՑԵՑԻՆ ՊԱՔՈՒԻ ԻՇԽԱՆՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ
Next post Արեւմտեան Ա․Մ․Ն․-ի Համազգայինը Կը Շարունակէ Իրականացնել Իր Ծրագիրները 

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles