Գրողի Անկիւն.- Մարդը՝ Մեր Գիտցած Նախամարդը…

0 0
Read Time:4 Minute, 56 Second

Գէորգ Պետիկեան

Այս օրերուն դարձեալ միտքս կրկին մնացած է մինակ եւ շուարած: Զանազան եւ բազմազան «կէտեր», կրկին՝ ներսս սկսած են ոչ միայն տաքցնել, այլ նաեւ՝ զիս ալ կտոր կտոր ընել: Այս անգամ մարդկութեան գիտակցութիւնն է զիս մտահոգողը: Անմարդկային արարքները: Պէտք է իրականութիւնը տեսնել եւ հանդիպիլ ըսած եմ միշտ:

Ահա կեանքի շիտակ ճանապարհը:

Արդ, եթէ կը հետեւիք աշխարհի քաղաքական, տնտեսական եւ ընկերային դէպքերուն, արդէն արդարացուցած կ’ըլլաք այս տողերէն ծորող մտահոգութիւններս: Կասկած չկայ, որ ներկայիս համայն աշխարհը տխուր է: Մարդիկ ոչ միայն զանազան եւ բազմազան հոգեր ունին, այլ նաեւ՝ ծանր, բազմաշերտ եւ այժմէական:
Սակայն ինչո՞ւ այս անգամ նման խօսքերով բացած եմ միտքերս: Նախաբանս չերկարելու համար, միտքս պարզեմ:

Օրերէ ի վեր ամբողջ աշխարհը, մէկ խօսքով մեծ ու պզտիկ միլիոնաւոր մարդիկ, մոռնալով քորոնա ժահրի հասցուցած աղէտները, մարդկային կորուստները, զայն դիմագրաւելու եւ յաղթահարելու համար օգտագործուած նիւթական մխսումները, հիմա՝ հեռատեսիլներու դիմաց, կամ նոյնիսկ օրաթերթերու, հեռաձայներու մէջէն կը լսեն, կը կարդան, կը տեսնեն, թէ Միացեալ Նահանգներ կոչուած այս հսկայ երկրի մեծ քաղաքներէն ներս, բողոքի անօրինակ ցոյցեր կը կատարուին եւ որոնք միեւնոյն ժամանակ ծնունդ կու տան անհնազանդ եւ անօրէն արարքներու:

Յստակ է: Բոլորս ալ կ’ապրինք խառն ժամանակներու մէջ, որոնց դրական եւ բացասական անդրադարձներէն անմասն չենք կրնար մնալ։

Սակայն այս մէկը…: Արդէն՝ տեղեակ ենք: Գիտենք: Իսկ պատճառը, Միննեսոթայի մէջ «ճերմակ» ոստիկանի մը անմարդկային արարքն էր, հանդէպ «յանցագործ» սեւամորթ քաղաքացիի մը, որուն հետեւանքով, նոյն այդ քաղաքացին կորսնցուցած էր իր կեանքը:

Եւ ահա տեղին ու արդար բողոքի ալիքներու ծնունդ՝ ամբողջ երկրին մէջ: Մարդկային իրաւունք: Բայց, կայ նաեւ «դրամին միւս կողմն ալ»: Այսպէս, մարդիկ, սեւ, ճերմակ, «մեքսիք» կամ «չայնիզ» օր ցերեկով իջան փողոց, պոռալով, գաւազաններով, քարերով, հոս-հոն զարնելով, «բողոքի» եւ «ցասումի» անուան տակ, օրերու համրանքով սկսան անկարգութիւններ կատարել, խանգարելով քաղաքներու կամ շրջաններու արդէն մտահոգ մթնոլորտը: Աւելին՝ տակաւին նոյն այդ արդարութիւն պահանջող ցուցարարները, իրենց «կատաղութեան» վայրկեաններուն, համարձակեցան ոստիկանները քարկոծել, անոնց ինքնաշարժները այրել, մեծ ու փոքր խանութներու եւ վաճառատուներու ապակեայ դռներն ու ցուցափեղկերը կոտրտելով ներս խուժել եւ…կողոպտել ու թալանել…: Եւ առաջին անգամ չէ, որ աշխարհը կը հանդիպի նման «բողոքի» ձեւերու կամ որդեգրումներու եւ կամ «արդարութիւն պահանջող այս տեսակ միջոցներու»:

Մեր ապրած շրջանէն ներս, անցեալ դարու ինիսունականներու սկիզբին, արդէն տեսած եւ ականատես եղած էինք նման «վայրագութիւններու», նոյնիսկ՝ մարդոց կեանքին սպառնացող: Տակաւին «բողոք»ներ՝ Հոնկ Քոնկի մէջ: Անկէ առաջ ալ՝ Փարիզ: Եւ շարքը երկար է:

Մարդիկ, իրենց ամբողջ կեանքի ընթացքին կրնան հանդիպիլ զանազան եւ բազմազան, անգոյն եւ կամ գունաւոր հարցերու, դէմքերու, դէպքերու, տեսարաններու, երեւոյթներու, իրավիճակներու եւ կամ խնդիրներու, որոնք իրենց համար անհասկնալի կը թուին եւ նոյնիսկ անբացատրելի: Բայց այս մէկը, անոնցմէ չէ: Այս մէկը՝ յստակ է: Գողութիւն է: Թալան է: Անիրաւութիւն է: Յանցանք է: Յանցագործութիւն:

Բողոքը ունի եւ ունենալու է, իր յստակ եւ օրինաւոր որդեգրումները: Սակայն ինչո՞ւ ասանկ է … ինչպէ՞ս կ՛ըլլայ, որ … կամ ալ… ասանկ բան կրնա՞յ ըլլալ…: Չեմ հասկնար: Կարծես ցուցարարները, հոլիվուտեան ֆիլմերէն ընդօրինակած ըլլային իրենց շարժումները:

Ցոյցի դիմել եւ առաջին իսկ վայրկեանին առիթէն օգտուելով, դիտմամբ  խանութները կոտրտել եւ գողութիւններ կատարել: Անկասկած, որ նման պարագաներուն իրենց այս արարքները, իրենց ունեցած գաղափարներուն հետ խոտոր կը համեմատէին: Բայց այդ վայրկեանին, արդէն իրենք «նախամարդ» դարձած էին: Մտածելակերպ, կենցաղ. ինչ կ՛ուզէք շարեցէ՛ք, ամէն «բան» խառնուած էր եւ մարդս ձգած՝ իրապէս շուարած վիճակի մէջ:

Բայց…:

Կար ժամանակ, երբ մարդիկ աւելի տոկուն էին իրենց հաւատքին մէջ, աւելի խոնարհ՝ իրենց ծառայութիւններուն, աւելի ուղղամիտ՝ իրենց կեցուածքներուն եւ աւելի համեստ իրենց բարեգործութիւններուն։ Անյիշելի ժամանակներու մասին չէ խօսքս, այլ՝ մեր մօտիկ անցեալին ապրած դէմքերու մասին, որոնք դիմագիծ եւ ինքնութիւն տուած են մեզի բոլորիս:

Արդ՝ ո՞ւր մնացին նկարագրի այդ բոլոր «թելերը»: Անոր համար հարց կու տամ ես ինծի. արդեօք յանկարծ ի՞նչ եղաւ: Կամ՝ ի՞նչ պատահեցաւ, որ այսպէս այս մարդիկը կամ «խելագարուած» ամբոխը, փոխեց իր դիմագիծը, դէմքը, նկարագիրը: Հասկնալի է, թէ յոռեգոյն պարագային, «երբ չի մնում ելք ու ճար, խենթերն են…»: Բայց… այս մէկը հողի կամ հայրենիքի ազատութեան յատուկ ցոյցեր չէին: Ցուցարար մարդոց՝ այդ խանութներուն վրայ կատարած յարձակումներուն տեսարաննները՝ անտառէն փախուստ տուող վայրի կենդանիներու նման  էին: Տրամաբանութիւն գոյութիւն չունէր: Բացակայ էր: Էականը կողոպուտն էր: Աւարը:

Հազարաւոր մղոններ անդին «արարք» մը պատահած էր: Արդարութիւնը, ուշ կամ կանուխ,  անպայման օր մը պիտի երեւան գար: Ուստի, այս խեղճ խանութպանը կամ վաճառատան տէրը ի՞նչ յանցանք ունէր մանաւանդ այս քորոնայի պատճառած անգործութեան օրերուն, այսպէս թալանուելու: Իր ո՞ր յանցանքին համար:

Իրապէս, որ ժամանակին, դարեր-դարեր առաջ, նախամարդուն մօտ արդարութիւն ըսուածը չկար, որովհետեւ նման տրամաբանութեան մը ատակը չէր կրնար ըլլար իր միտքը:

Սակայն մէկ բան գիտեմ, որ մարդուն մէջ միշտ կենդանի է նախամարդու հոգեբանութիւնը: Յարձակիլ, գողնալ, կողոպտել, աւելիին տիրել, ուրիշինը ունենալու ախորժակով:

Այս բոլորը անկասկած՝ դատապարտելի են:

Կ’ըսենք, աշխարհը ուրախ չէ: Ճիշդ է: Որովհետեւ մարդը, պատեհապաշտ եղած է: Խօսքս բացառութիւններու մասին չէ երբեք:

Կը հաւատամ, որ այս օրերուն եւ ինչպէս միշտ տակաւին մարդոց մօտ կայ լռակեաց տառապանք մը, որ չի խաղաղիր: Ցաւի յատուկ գրուած եւ անգիր երգ մը կամ երգեր: Անմխիթար կացութիւն: Հարցերը «մաշեցուցած» են մարդոց ներաշխարհը: Բայց այս բոլորը չեն արդարացներ թալանումի արարքները:

Գալով մեզի, յաճախ մենք ալ նման բարքերու ներխուժումին, կրնանք կորսնցնել մեր հայ մարդու աւանդական դիմագիծի դրական կողմերը։ Ուստի զգուշութիւն է պէտք: Ներկայիս, աշխարհի հայութիւնը կ’ապրի իր ազգային ու մշակութային դարաւոր ինքնութիւնը պահպանելու անխուսափելի հարցը։ Նորութիւն չէ: Այսօր ալ, մեր կեանքէն ներս, Հայաստանի մէջ թէ այլուր, կը դիմագրաւենք լուրջ տագնապներ։ Ազգային, հոգեւոր ու բարոյական արժէքներու հարցերու կողքին ունինք նաեւ մշակութային կեանքի նահանջ, հզօր ղեկավարութեան կարօտ եւ տակաւին ընկերային ու տնտեսական բազմաթիւ տագնապներ, որոնք մեզ  ներքնապէս կը հիւծեն եւ մեզի հետ միատեղ՝ մեր ազգին մարմինը:

Սակայն, չմոռնանք, որ կար ժամանակ մենք մարդկութիւնը հարստացնող ազգ մըն էինք: Մենք ուրիշներուն՝ վատ կամ լաւ, չենք նմանիր: Պէտք չէ որ նմանինք: Չմոռնանք նաեւ, որ կան նաեւ եզակիներ, որոնց բացառութիւն անունը կու տանք, խոնարհաբար: Բայց, բոլորս ալ եզակիներու շարքին չենք կրնար դասուիլ: Էական է, որ պահպանենք մեր մնայուն արժէքները: Եթէ պիտի բողոքենք, բողոքենք տեղին եւ օրէնքով: Չդառնանք փողոցային: Մեր հրապարակային կամ ներքին պոռթկումներուն, «չպարենք ուրիշներու պարը»: Մենք գոնէ ձեւով մը տարբերինք այդ ուրիշներէն: Ու լաւ յիշենք, որ այս մտքի շարունակութիւնը միայն կախեալ է մեզմէ: Պարտաւոր ենք ամէն գնով պահել մեր ունեցած արժէքները, զանոնք միացնելով համա-մարդկային արժէքներուն: Պահպանենք, փայփայենք մեր ունեցածը, նեղ սահմաններէն դուրս գալով՝ համահայկական եւ ազգային մտածողութեամբ: Այն ժամանակ մարդիկ պիտի հաստատեն, թէ մենք տարբեր ազգ ենք այս երկրագունդի վրայ եւ ոչ թէ նախամարդ՝ ուրիշներու նման:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Մեր Պարտքն Ու Պատասխանատուութիւնը
Next post Ի՞նչ Կ’ընեն Արուեստագէտները …Համաճարակի Ընթացքին

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles