ՍԵՒ ՈՍԿԻ.ՓՏԱԾՈՒԹԻՒՆ.ԱՏՐՊԷՅՃԱՆ

Ա.Ա.

Ատրպէյճանի մէջ երկու ընտանիքներ կ՛իշխեն։ Ալիեւ եւ Փաշաեւ։ Նախկին Խորհրդային շրջանի Ատրպէյճանի Համայնավար կուսակցութեան ընդհանուր քարտուղար Հայտար Ալիեւ անկախ Ատրպէյճանի նախագահութիւնը ժառանգ ձգեց իր զաւկին՝ Իլհամ Ալիեւի։ Եւ այսպիսով 1991էն ի վեր Ալիեւ գերդաստանն է, որ կ՛իշխէ Ատրպէյճանի մէջ։
Փաշաեւներու գերդաստանն ալ բաւական մեծ ազդեցութիւն ունին Ատրպէյճանի մէջ եւ երկու գերդաստաններուն միջեւ դաշինքին արդիւնքն է Իլհամ Ալիեւի եւ Մեհրիպան Փաշաեւայի ամուսնութիւնը, որ կնքեց իշխանական մակարդակի վրայ այնպիսի համաձայնութիւն մը, որ այսօր վերածուած է փտածութեան գայթակղութիւններով լեցուն գործակցութեան պայմանագրի մը։
Այս օրերուն , աւելի ճշգրիտ ըլլալու համար, անցեալ շաբաթ անգամ մը եւս ատրպէյճանական դրամ լուալու համակարգը դարձեալ միջազգային լուսարձակներու տակ առնուեցաւ, երբ Անգլիոյ Ուեսթմինսթըր վարչական շրջանի ատեանի դատաւոր Էմմա Արպիթնոթ արտօնութիւն տուաւ, որ անգլիական մամուլը որոշ տեղեկութիւններ հրապարակէ ատենէ մը ի վեր ընթացք առած դատական հետաքննութեան մը մասին, որուն հերոսը ատրպէյճանցի ամոլ մըն է։ Անգլիացի հետաքննիչներ յայտնաբերած են ամոլին պատկանող 15 միլիոն անգլիական սթերլինի գոյացման աղբիւրներուն շուրջ կասկածելի տեղեկութիւններ եւ դրամատնային գործառնութիւններ, որոնք, ինչպէս դատաւոր Արպիթնոթ բնութագրեց, լաւապէս ցոլացնեն «Ատրպէյճանական լուացքատան» մը յատուկ մեթոտները՝ դրամ լուալու հերթական գայթակղութեան մը ունեցող բոլոր տարրերով։
Անգլիացի հետաքննիչներուն ստուգումներուն եւ հետախուզութիւններուն արդիւնքները հասած են մինչեւ այն դրամատուները, որոնք Մարշալեան եւ Սեյշէլեան կղզիներուն վրայ գործող ՕՖշորային ընկերութիւններու միջոցով 15 միլիոն անգլիական սթերլինը անգլիական դրամատուներ փոխանցած են եւ տեղաւորած ատրպէյճանցի ամոլին դրամատնային հաշիւներուն մէջ։ Այդ հաշիւները այժմ սառեցուած են դատական որոշումով մը։
Բայց այս գայթակղութիւնը ունի բաւական հետաքրքրական երկու կէտեր։
Առաջինը կը վերաբերի դանիական Տանսք Պանքի, որ դարձեալ մասնակից է ատրպէյճանական այս գայթակղութեան։ Այս այն դրամատունն է, որուն էսթոնական մասնաճիւղը երեք տարի առաջ միլիոնաւոր տոլարներ անգլիական եւ եւրոպական դրամատուներ փոխանցած էր ՕՖշորային չորս ընկերութիւններու միջոցով, որոնք սերտ առնչութիւն եւ կապեր ունին Ալիեւ ընտանիքին անդամներուն հետ։
Երկրորդ հետաքրքրական տուեալը կը վերաբերի ատրպէյճանցի ամոլին պաշտպան փաստաբաններուն խմբակին, որուն մաս կը կազմէ Անգլիոյ մէջ ամէնէն բարձր աշխատավարձք ստացող փաստաբաններէն համարուող Ճէյմս Լուիս Քիու։ Այս փաստաբանը քանի մը տարի առաջ նաեւ ստանձնեց պաշտպանութիւնը Ատրպէյճանի կեդրոնական դրամատան կառավարիչին կնոջ՝ Զահիրա Հաճիեւի պաշտպանութիւնը։ Հաճիեւա դատապարտուեցաւ դրամ լուալու յանցանքով։ Ան քառասուն երկու միլիոն անգլիական սթերլին ծախսած էր Անգլիոյ մէջ։ 15 միլիոնով գնած էր առանձնատուն մը, 11 միլիոնի՝ կոլՖի դաշտ մը, իսկ 16 միլիոն անգլիական սթերլինի ալ գնում կատարած էր նշանաւոր Հարըտց առեւտուրի կեդրոնէն։ Դատարանը վճռած էր, որ գումարը ատրպէյճանական լուացուած գումար է։
Ատրպէյճանի մէջ քարիւղի հանքերէն գոյացած շահը տարիներէ ի վեր կը կողոպտուի Ալիեւ եւ Փաշաեւ ընտանիքներուն եւ անոնց շրջապատին մէջ գործող ծառայող անձերու կողմէ, որոնց թիւը, ըստ Միջազգային Հետախուզող Լրագրութեան անդամներուն, շուրջ հինգ հարիւրի կը հասնի։ Սեւ ոսկին կը հոսի քարիւղի հանքերէն եւ կը վերածուի պատրաստ գումարներու, ապա օՖշորային ընկերութիւններու գործառնութիւններու հաշւոյն «կը լուացուի» եւրոպական եւ յատկապէս անգլիական դրամատուներ եւ ապա կը ծախսուի Ալիեւներու կողմէ՝ առանձնատուներ, սուղ ինքնաշարժներ, գոհարեղէն եւ պերճանքի այլ առարկաներ գնելու համար։
Ցարդ դատաւոր Արպիթնոթ չէ արտօնած, որ ատրպէյճանցի ամոլին ինքնութիւնը բացայայտուի։ Բայց այնքան ալ դժուար չէ կռահել, որ այս ամոլն ալ, ինչպէս էր պարագան Զամիրա Հաճիեւայի, ըլլայ Ալիեւներու Փաշաեւներու մօտիկ շրջապատին մէջ։
Ատրպէյճանի մէջ դրամական գայթակղութիւններու տարեգրութեան էջերը շատ արագ կը լեցուին եւ մինչ ամբողջ աշխարհը ականատես կը դառնայ անոնց, Ալիեւները կը շարունակեն կողոպտել երկիրը։ Միջազգային ընտանիքն ալ յստակ է, որ առաջնորդուելով քաղաքական շահերու տրամաբանութեամբ, աչք կը խփէ։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*