Ժան-Փիեռին Հարցուցէ՛ք…

0 0
Read Time:5 Minute, 10 Second

Գէորգ Պետիկեան

Վերնագիրը այսպէս ընտրեցի, որովհետեւ ունի իր նախապատմութիւնը:

Այսպէս, կը պատմուի, թէ Համաշխարհային Բ. պատերազմի օրերուն, ֆրանսացի զօրավար մը իր մեքենավար՝ Ժան-Փիեռի ընկերակցութեամբ, ռազմական ստուգումներ կատարելու համար, ամէն օր զօրամասէ-զօրամաս կ’այցելէր: Ու ամէն օր ալ, երկար-բարակ քննարկումներէ ետք, պատասխանատու սպաներ իրեն նոյն հարցը կու տային.-

-Յարգելի հրամանատար, ե՞րբ պիտի աւարտի այս պատերազմը:

Ու ինք բոլորին, միշտ նոյն բառերով կը պատասխանէր.-

– «Ժը նը սէ փա» (ես չեմ գիտեր). եւ ուսերը վեր նետելով կը հեռանար:

Ամիսներ ետք, երեկոյ մը յոգնած-ջարդուած, երբ տակաւին նոր վերադարձած էր իր կեդրոնը, մեքենավար Ժան-Փիեռէն բաժնուելէ առաջ, այս անգամ ի՛նք անոր անմեղօրէն կը հարցնէ.-

-Ժան-Փիեռ դո՛ւն ինծի ըսէ՛, քու կարծիքով, ե՞րբ պիտի վերջ պիտի գտնէ այս պատերազմը:

Ու հաւատարիմ եւ անկեղծ զինուորականը, նախ զարմացած ի տես իրեն տրուած հարցումին շատ համարձակ եւ հանդարտ ձայնով կը պատասխանէ.-

-«Պիէնթօ, մօն քափիթէն, պիէնթօ» (շուտով, իմ գնդապետ, շուտով):

Ու անկէ ետք, թէեւ պատերազմը տարիներ տեւած էին, սակայն այդ երեկոյ, իր հրամանատարը անկասկած հանգիստ քնացած էր:

***

Իսկ այս օրերուն, բոլորիս ծանօթ քորոնայի «երեսէն» կամովին  «բանտարկուած» ենք, մեր տուներէն ներս: Ու շաբաթներէ ի վեր ու ամէն օր իրարու նոյն հարցումը կը հարցնենք.-

-Ե՞րբ… ե՞րբ վերջ պիտի գտնէ այս կացութիւնը: Ե՞րբ մեր ժամերու գիտակցութիւնը, մեր երազներուն պիտի մօտենայ: Ե՞րբ պիտի ազատինք մեզի սահմանուած մեր այս տարածութիւններէն: Ե՞րբ մեզի բնութիւնը իր ծաղիկներով պիտի ժպտի…: Բոլորս ալ կ’ուզենք մեր բնական կեանքը ապրիլ: Ե՞րբ ապրելու բերկրանքը պիտի կարենանք համարձակ կերպով արժեւորել:

Ահա մեր իրավիճակը: Բոլորս ալ կ’ուզենք որսալ յոյսը, կեանքի սէրը, իրականութիւնն ու երազը:

Սակայն որո՞ւ հարցնենք: Ո՞վ ունի համոզիչ պատասխան մը:

Ու այն ինչ որ, այս մասին կ’ըսուի եւ կամ կը գրուի՝ արդէն կրկնութիւն կը սեպուի:

Գեղեցիկ կամ տխուր կրկնութիւն: Հարց չէ: Ու կարծեմ դարձեալ նորութիւն մը պիտի չըլլայ, երբ յիշեցնեմ, որ բոլորս ալ ստիպողաբար կ’ապրինք տարբեր «նոր» կեանքով եւ «նոր» կենցաղով մը: Կ’ապրինք, թերեւս մեր կեանքի ամէնէն կնճռոտ ճամբուն վրայ, մեր իմացականութեան մէջ բոյն դրած ու նստած զանազան մեծ ու փոքր մտահոգութիւններուն հետ միատեղ:

Որովհետեւ, իրապէս այլեւս մենք այն չենք, այն ինչ որ էինք տակաւին ասկէ քանի մը ամիսներ առաջ: Պարզապէս նոր կեանքի մը խելահեղ նոր ընթացք: Անհանգիստ եւ անկանոն կացութիւն՝ որ միեւնոյն ժամանակ, հսկայ եւ տխուր իրականութիւն մը ըլլալէ չի դադրիր: Տագնապ՝ որմէ բխող անկաշկանդ պոռթկումները, աւելի կը պրկեն մեր հոգեվիճակը:

Ու կ’եզրակացնենք.- Իրապէս, որ այս իրականութիւնն ալ անողոք է եղեր:

Իսկ հիմա, ինքզինքս մատնելով նաեւ ըսեմ, որ բոլորին նման ես ալ սենեակիս մէջ, կամ մեր տան որեւէ այլ «տեղ», կը փորձեմ փնտռել կեանքիս նոր բանալին: Ձեւով մը իմաստ տալ այս ինծի անժամանակ եւ անակնկալ պարտադրուած կեանքիս: Անկասկած՝ որ ես ալ կորսնցուցած եմ կեանքիս հրապոյրը: Մոռցած եմ, թէ ի՞նչ ըսել է երջանկութիւն: Նոյնիսկ՝ թոռնիկ «խաղցնել» հանդարտ քանի մը էջ վէպ կարդալ, կեդրոնացած գրել, ընկերներու եւ նոյնիսկ դրացիներու այցելութիւն տալ: Ու հակառակ այս բոլորին, եթէ այս օրերուն օրագրութիւնս կանոնաւոր պահած ըլլայի, անպայման բոլոր օրերուս նոյն անունը տուած պիտի ըլլայի.- «նոյնշաբթի»:

Ու որպէսզի ժամանակս դառնար սանկ քիչ-շատ ըմբռնելի, հեզասահ կամ տանելի, տանս մէջ ամէն օր իմ պատրաստած ու ծրագրած յայտագրիս կը հետեւիմ: Այսպէս, ամէն «շաբթի» ներուն գրեթէ նոյն ժամուն, սենեակէս դուրս կու գամ, երթալու ինծի արտօնուած մինչեւ մեր տան մայր դռնէն քանի մը քայլ անդին, պատէն կախուած նամակատուփին մօտ, անշուշտ նամակներ ու «ճանք մէյլ»երը վերցնելու եւ կամ ալ, մեր տան ետեւի բաժինը «պարտէզ» անուանած բաժինը՝ քանի մը պտղատու ծառերս ջրելու համար: Բայց անկեղծօրէն եւ ընդհանրապէս ժամերս կը վատնեմ, սենեակիս ցիր ու ցան թուղթերով եւ գիրքերով լեցուն տախտակէ սեղանին վրայ միշտ «արթուն» եւ ինծի նայող համակարգիչին դիմաց: Ինք՝ կարծես հնազանդ զաւկի նման, ինծի կը սպասէ: Ու հոն չես գիտեր ինչպէ՞ս այդ ինքնամփոփ պահուն, անգիտակցաբար ինքզինքս կը նետեմ յիշողութեանս պարտէզին մէջ: Երբեմն կ’ուրախանամ, ու ժպիտ մը կը գծեմ դէմքիս վրայ: Բայց յաճախ ալ կը տխրիմ ու ճիշդ այդ պահուն, ի տես այդ յուշերուս ներկայութենէն, կը փորձեմ անզուսպ լաւայի նման դուրս գալ սենեակէս: Եւ երբեմն ալ կը պատահի, որ մտածեմ, թէ ինչպէս պատանութեան եւ երիտասարդութեան տարիներուս ժամանակս շռայլօրէն օգտագործած էի: Իսկ այս օրերուն իւրաքանչիւր վայրկեանի վրայ սկսած էի դողալ: Կեանքի արժէքը դարձած էր զգալի:

Արդ, այս բոլորէն ետք, ըսէ՛ք, ի՞նչ բանի կառչիլ, երբ կեանքը իր հրապոյրն իսկ կորսնցուցած է, եւ մեզի բաժին բերած է անօրինակ ցնցումներ: Որովհետեւ այս «կեանք» ըսուածը, նաեւ կորսնցուցած է իր հոգին եւ մնացած է միայն՝ ձեւը: Մեր կեանքը, իրեն նման մեզ ալ շուարցուցած է: Նոյն այս կեանքը այս օրերուն, միայն փակ տուներէն ներսն է, որ կը պահէ իր ներկայութիւնը:

Հապա աշխարհը… մի հարցնէ՛ք, ան արդէն փոթորկած է եւ դարձած «կռուի» դաշտ:

Մռայլ: Տխուր: Վէրք: Մահ:

Տեսանելի է, թէ ինչպէ՞ս հոն «հինը» կը քանդուի, բայց նորն ալ կ’ուշանայ: Նոյնիսկ մեր տան մէջ, մենք՝ էրիկ-կնիկ իրարու հետ յաճախ երկար լռութիւններով կը խօսինք ու զիրար կը դիտենք տարակուսանքի յոգնած նայուածքներով, երկաթէ խստութեամբ, եւ սակայն ամէն գիշեր միշտ մեր մտքին վրայ աղօթք մը սեղմած, կը քնանանք, յուսալով, որ այս փոթորիկը օր մը, ուշ կամ կանուխ, պիտի անցնի ու պիտի գան նոր օրեր, որոնք մեր կեանքն ալ պիտի փոխեն ու մեզի համար պիտի ստեղծեն նոր համակարգ մը:

Արդէն դպրոցները, համալսարաններն ու կրթական զանազան հաստութիւնները սկսած են առցանցով իրենց ներկայութիւնը ապահովել: Ահա նորութիւնը: Հապա՞ եկեղեցիներն ու հաւատքի տուները, որոնք պարտադրաբար հաւատացեալներու բացակայութեան կը շարունակեն իրենց «կեանքը»:

Ու այս առթիւ մասնագէտներ, գիտնականներ, քաղաքագէտներ, առ ի մխիթարանք, մեզի կը համոզեն, որ այս «փորձանքէն» ետք, մեզի համար նոր աշխարհ մը պիտի ստեղծուի: Նոր գիւտեր: Նոր գիտութիւն: Նոր «թէքնոլոճիա», որ պիտի կարենայ չափել եւ ճանչնալ մեր այս նոր եւ արտակարգ իրավիճակը: Այս կը նշանակէ, թէ նոր կանոններով եւ նոր ուղղութիւններով բոլորովին անծանօթ նոր աշխարհ մը մեր դիմաց պիտի յայտնուի:

Կը հաւատամ, որ ամէն ճգնաժամ նոր հնարաւորութեան մը ծնունդ կ’ընծայէ կամ կը բերէ իր հետ: Հարց է, թէ ինչպէ՞ս այս «նորը» պիտի ընդունինք կամ պիտի դիմաւորենք եւ կամ ինչպէ՞ս անոր պիտի համակերպինք:

Ու միւս կողմէ: հապա ազգային մեր մեկուսացու՞մը: Մեր եկեղեցիներու, դպրոցներու կեդրոններու եւ միութիւնները, որոնք բոլորն ալ ներկայիս կը գտնուին ներկայ լուրջ պարտաւորութիւններու տակ:

Արդեօ՞ք նման պարագաներու պէտք եղած գիտակցութիւնը ունինք: Չեմ գիտեր:

Անոր համար, ամէն օր մեր պատուհաններու ճեղքերէն կը փորձենք դիտել ամայացած մեր փողոցներն ու թաղերը, ու մեր վախի վախէն, անհամբեր, մտածկոտ եւ հեւքով կը փնտռենք մե՛ր «Ժան-Փիեռ»-ին անցնիլը, թերեւս ան մեր հարցումին պատասխան մը ունենայ:

Այս բոլորը՝ որպէսզի մեր երազն ու յոյսը մտնեն մեր կեանքին մէջ, թէ՛ մեզ սփոփելու եւ թէ՛ ալ ձեւով մը մեզ մեր մտածկոտ մտքերուն հանգստութիւն շնորհելու համար:

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ՊԱՏԿԵՐՆԵՐՆ ՈՒ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆԸ
Next post ՆՇՄԱՐ.- ՅԻՇԵԼՈՎ ՋԻՒԱՆԻՆ…

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles