Արդեօ՞ք Պէտք Է…

0 0
Read Time:4 Minute, 41 Second

 

Գէորգ Պետիկեան

 

Այս անգամ ալ Կիւմրեցի հարեւանս միտքս պղտորեց: Այսպէս, մեր վերջին այցելութեան, չես գիտեր ինչ «բաներէ» թելադրուած ան շեշտեց, որ «մեր եկեղեցին պէտք է արդիականայ»:

Ինք՝ որ տարին հազիւ մէկ անգամ եկեղեցի ոտք կը կոխէր, հիմա եկած էր եւ պայման «կը դնէր»…: Անհաւատալի: Անիմաստ արդարացում: «Սրտի մխիթարանք»:

Սակայն անկախ այս բոլորէն, «խօսքը մեր մէջ» ըսեմ, որ կամաց-կամաց իր այդ առաջարկը իմ միտքս ալ սկսած էր պղտորել ու այսպէս, ես ինծի սկսած էի հարց տալ.-  արդեօ՞ք իրապէս մեր եկեղեցին արդիականացման կարօտ ունէր, կամ պէտք էր, որ արդիականանայ:

Արդեօ՞ք այս մտահոգութեան գլխաւոր պատճառը եկեղեցւոյ «երգիչն» էր, թէ ոչ՝ «երգը»:

Հիմա լուրջ հարց էր եւ ձեւով մըն ալ մտահոգութիւն: «Խենթը ըսաւ, խելոքն ալ հաւատաց», կը կրկնէի մտովի, միաժամանակ ծիծաղ մը գծելով դէմքիս:

Կրկնութեան գնով յիշեցնեմ, որ քահանայի թոռնիկ ալ եմ ու շատ հաւանաբար, եթէ ողորմած աւանդապահ ծնողքս ողջ ըլլար, նման հարցի մը քննարկումիս ժամանակ, ինծի քիչ մը տարբեր, սանկ կասկածանքով եւ «ծուռ» աչքով պիտի նայէին: Անպայման:

Ու սկսելով այս մտահոգութեան էականէն, ըսեմ, որ գրեթէ մեր բոլոր եկեղեցիները «կը դժգոհին» Կիրակի օրերու հաւատացեալներու սակաւաթիւ ներկայութենէն։

-«Եթէ հոգեհանգիստ չունենանք, մարդիկ իրենք զիրենք պարտաւոր չեն զգար եկեղեցի գալու…» կ’ըսեն ու կ’արդարանան եկեղեցւոյ հովիւներն ու պատասխանատուները: Ու ճիշդ եւ իրաւացի ալ են: Նման իրականութիւն կը լսենք ամէն անգամ եւ ամէն առիթով: Նաեւ միւս կողմէ ալ կը տեղեկանանք, որ այս օրերուն նոյնիսկ Եւրոպայի մէջ, եկեղեցիներ կը փակուին, «այցելուներ» չունենալու պատճառով։

Տասնամեակներէ ի վեր բոլորս ալ ականատեսներ ենք, թէ իբրեւ աշխարհի առաջին քրիստոնեայ պետութիւն, հայրենիք կամ սփիւռքներ, միշտ կը կառուցենք մեր հոգեւոր տուները՝ եկեղեցիները եւ կամ տենդագին կը վերանորոգենք զանոնք:

Սակայն ինչո՞ւ հետզհետէ հաւատացեալներու եկեղեցի այցի թիւը կը նօսրանայ: Արդեօ՞ք նոյն ինքն այս «հաւատացեալ» կոչուածը» ծոյլ է, եւ Կիրակի օրերուն չուզէր իր տունէն դուրս գալ եւ կամ այլ ծրագիրներ կը խանգարեն…եւ կամ արդեօ՞ք սկսած են պատարագը երկար «գտնել» եւ աւելին՝ գրաբար արարողութիւնը իրենց համար «անհասկնալի» սկսած է թուիլ:

Անձնապէս, չեմ կարծեր, որ Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցին աչքառու ըլլալու չափ հեռացած է իր ակունքներէն: Որովհետեւ կը հաւատամ, որ «որքան ակունքներուն մօտ ըլլայ ան, այնքան ջուրը զուլալ կ’ըլլայ»: Գիտենք, որ աշխարհի վրայ ցանկացած ուսում կամ գիտութիւն եւ կամ հարց իր ակունքներուն պէտք է երթալ աւելի յստակ հասկնալու համար կամ ճանչնալու համար:

Նոյնը՝ քրիստոնէութեան և մեր եկեղեցւոյ պարագաներուն: Արդ՝ քիչ մը պատմական վկայութիւն:

Հայ առաքելական եկեղեցին, որ հիմնադրուած է Քրիստոս տեսած երկու առաքեալներու ձեռքով, սկիզբէն արդէն ճշդած էր իր դաւանանքն ու վարդապետութիւնը: Մեր եկեղեցին ընդունած էր 3 տիեզերական եկեղեցական ժողովներու վաւերականութիւնը, որովհետև այդ  3-ին ան մասնակից դարձած էր, բոլոր եկեղեցիներուն հետ: Այո՛, սակայն չէր ընդունած 451-ին գումարուած տիեզերական Քաղկեդոնի ժողովի որոշումները, որովհետեւ մեզի համար շատ յարգելի պատճառով, չէր մասնակցած անոր: Մեր մօտ, կենաց մահու հարց կար: Մէկ խօսքով, այդ օրերուն՝ Վարդանանց ճակատամարտ: Բայց նաեւ յիշեմ, որ շատերու համար Քաղկեդոնի ժողովը քրիստոնեայ եկեղեցւոյ նորարացման գործընթաց մը նկատուած էր: Ու մենք հայերս վրացիներու հետ միատեղ օրին մերժած էինք անոր որոշումները: Նաեւ գիտէինք, որ բիւզանդական եկեղեցին ալ սկիզբին մերժած էր քաղկեդոնականութիւնը: Սակայն, 518-ին, երբ անոր գահին վրայ կը բարձրանար Հուտինոս Ա. Կայսրը, իր կապերը Հռոմի հետ ամրապնդելու համար, Քաղկեդոնի ժողովը հռչակած էր սուրբ և տիեզերեկան:

Բայց հայ եկեղեցին, չմտաւ այդ պարտադրանքի տակ եւ շարունակեց հաւատարիմ մնալ միասնական եկեղեցւոյ անաղարտ դաւանանքին ու անոր վարդապետութեան: Հետագային քրիստոնեայ եկեղեցին բաժնուեցաւ արեւմտեան կաթոլիկ և արեւելեան ուղղափառ ճիւղերու: Սակայն այս բաժանումն ալ վերջնական չէր: Ան՝ նոր ընթացք առաւ: Այսպէս, կաթոլիկ եկեղեցւոյ ծոցին մէջ այս անգամ ծնունդ առաւ բողոքականութիւնը, որմէ շուտով ծնունդ առին կրօնական բազմաթիւ այլ ուղղութիւններ:

Եթէ այսքանը պատմութեան համար էր եւ պատմութենէն մեզի կու գար, արդ, էական է նաեւ տեղեակ ըլլալ, թէ մեր եկեղեցական կառոյցը իմաստուն եւ կատարեալ ալ է: Մեզի, հայերուս համար, քրիստոնէութիւնը մարդկային կիրքերէն եւ ցանկութիւններէն ազատագրուելու ուղի է: Այսպէս դաստիարակած էին մեզի մեր ծնողներն ու դպրոցները: Մեր եկեղեցւոյ գիտելիք-ները եղած են կատարեալ եւ ամբողջական: Մեր աղօթքներն ու շարականները գրուած են մեր սուրբ հայրերու մեկնութիւններով: Սուրբ հոգիով, եթէ կ’ուզէք: Այլ խօսքով, անոնք գրուած են ի պատասխան իրենց անանձնական սրբակեայց կեանքի եւ աղօթքի:

Միւս կողմէ սակայն, այսօր հին եւ միասնական եկեղեցւոյ տեղ, կը տեսնենք պառակտուած քրիստոնէական եկեղեցի եւ որ ունի բազմաթիւ ուղղութիւններ, որոնք կը կարծեմ ծնունդ են սեփական ցանկութիւններու եւ շահերու եւ ուր տեսանելի են եւ լսելի անկաշկանդ մեկնա-բանութիւններ ու յարմարացումներ: Օրինակները շատ են: Նաեւ տեսանելի է, թէ նոյնիսկ կարգ մը եկեղեցիներէ ներս, եկեղեցական աւանդական երգեցողութեան, պատարագի և շարականի տեղ, իբրեւ նորարարացում՝ կը հանդիպինք «էստրատային» կոչուած երգեցողու-թեան եւ նոյնիսկ պարերու: Այլ խօսքով, ամէն տեսակի որդեգրումներու, ներգրաւելու համար մարդ հաւատացեալը: Ազատ են: Իրենց հաւատքն է, եւ հաւատքն ալ ոչ սահման ունի եւ ոչ ալ չափ: Սակայն նման որդեգրումներով, շատեր կը կարծեն, որ եկեղեցին կամաց-կամաց դարձած է մարդահաճոյութեան վայր: Հոն, այցելուները իրենք կ’ընտրեն իրենց հովիւը: Եւ աւելին՝ կիներն ալ իրաւունք ունին քահանայագործելու: Ու տակաւին՝ միասե-ռականութեան ամուսնութիւններն ալ արտօնուած են…:

Մինչդեռ մեզի, հայերուս մօտ, մեր մեծերը պատգամած են, թէ քրիստոնէութիւնը մարդա-սիրութեան և ոչ թէ մարդահաճոյութեան ուսմունք է: Բայց, եթէ փորձենք մօտէն հետեւիլ, նոյն այս մարդահաճոյութիւնն անգամ այսօր այդ եկեղեցիներուն ցանկալի «պտուղներ» չեն բերեր: Պարզ վիճակագրական տուեալները այդպէս կը վկայեն:

Պէտք է հպարտութեամբ շեշտել, թէ մեր եկեղեցին հնամեան է եւ հաստատուն:

Մեր մօտ Քրիստոսի ճշմարտութիւնը հարցական չէ եւ արքայութիւն տանող դուռն ալ ժամանակի ընթացքին նման նորարարութիւններու իբրեւ հետեւանք, «չէ լայնցած»:

Իմ կարծիքով, ոչ թէ մեր եկեղեցին պէտք է կամ փոխուի, այլ ամէնէն առաջ մեր մօտեցումը՝ հանդէպ արդիականանայ եկեղեցւոյ:

Մենք պէտք է «ճամբայ» բանանք, մեր մէջ ընդունելու մեր եկեղեցին: Պատգամաբեր մը չեմ, բայց կը կարծեմ, որ մենք պէտք է մեր եկեղեցին հրաւիրենք մեր կեանքէն ներս: Նորարար-ման բոլոր ճիգերը մեզ, մեր եկեղեցիէն դէպի օտարացում եւ հեռացում կրնան տանիլ եւ կը տանին:

Հոգեւոր հովիւ մը չեմ ըսի եւ այս տարիքիս չեմ ալ ուզեր ըլլալ, բայց ամէնէն առաջ, կը կարծեմ որ նախ մենք զմեզ պէտք է նորոգենք: Ու այս պարզ ճշմարտութիւնը մինչեւ այսօր չկրցայ դրացիիս հասկցնել: Իսկ ձեզի՞…: Չեմ գիտեր:

ReplyReply allForward
Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն Մարմնի Յայտարարութիւն
Next post ՍԼԱՔ.- ՊՍԱԿԱՒՈՐ ԺԱՀՐԷՆ ՍՈՐՎԵԼԻՔ ՈՒՆԻ՞ՆՔ…

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles