Պատասխաններու Սպասող Հարցումներ…

0 0
Read Time:4 Minute, 26 Second

Գէորգ Պետիկեան

Նախ չեմ գիտեր ինչպէ՞ս եւ ինչո՞ւ ժամանակէ մը ի վեր ինքզինքս նման մթնոլորտի մը մէջ ձգած եմ։ Բայց լաւ գիտեմ, որ ամէն առիթով յանկարծ մտքիս մէջ, յատկապէս մեր եկեղեցւոյ սուրբերուն մասին այսպէս զիրար հրմշտկող, անկարգ ու անհամբեր շարքով եւ որոշ պատասխանի մը սպասող հարցումներ կը ծնին։

Արդ հիմա միտքս ու մտահոգութիւնս փորձեմ պարզօրէն ներկայացնել:

Ըսէ՛ք, ի՞նչ ըսել է սուրբ…,եւ կամ ո՞վ է սուրբը։ Ո՞վ կրնայ սուրբի աստիճան ստանալ… եւ ինչո՞ւ։ Ո՞վ իրաւունք ունի սուրբի աստիճան շնորհել Էջմիածի՞նը…, Հռոմի Պա՞պը… Անթիլիա՞սը… եւ ինչպ՞էս եւ կամ  ինչո՞ւ։ Իսկ եթէ դարերու Հայաստանեայց առաքելական մերեկեղեցւոյ առաջին սուրբերը Թադէոս կամ Բարդողոմէոս առաքեալներն են եղած,  ապա մեր վերջին  սուրբը ո՞վ եղած է։ Եւ կամ ե՞րբ պիտի կարենանք ունենալ նոր սուրբ մը… եւ ինչո՞ւ…եւ ի՞նչ  առիթով։ Արդեօ՞ք պարզ մարդ անհատը կամ հոգեւորականը, ինչպէ՞ս կրնայ սուրբերու աստիճանին դասուիլ։ Արդեօ՞ք պարզ սակայն «մեծ» մահկանացու մը կամ հանրայայտ աշխարհական մը կրնայ սուրբ կոչուիլ…եւ ինչո՞ւ։ Արդեօ՞ք «հայր սուրբ» անուանուած հոգեւորականը, իսկապէս «սուրբ» է, որ իրեն այդ անունով կը ճանչնանք։ Եւ աւելին՝  հապա՞տէր հայր մը, կամ սրբազան մը եւ կամ ալ կաթողիկոս մը կրնայ մեր սուրբերու շարքին դասուիլեւ ե՞րբ ու ինչպէ՞ս…. անոնք ալ կրնա՞ն իբրեւ սուրբեր յիշատակուիլ։ Էջմիածինը, թէ ոչ՝Անթիլիասը կրնայ այս մէկը ճշդել կամ որոշել եւ կամ յայտարարել… հապա՞ Պոլսոյ  կամ Երուսաղէմի պատրիարքները, արդեօք անոնք ալ նոյնչափ խօսք կամ իրաւունք ունի՞ն այս անուանումներուն իրենց նախասիրած անձը արձանագրել կամ ներկայ ցանկին վրայ յաւելումներ կատարել:

Չեմ գիտեր։ Անկեղծօրէն միտքս նման ինքնածին մտմտուքներով սկսած էի զբաղցնել։ Ու պատասխան մը գտնելու համար «արդեօք որո՞ւ պէտք էր որ հարցնէի» կը մտմտայի։ Ո՞վ պիտի ունենար ճշգրիտ պատասխանը կամ պատասխանները։ Դարձեալ չեմ գիտեր։

Հիմա ընթերցողներս պիտի զարմանան, որովհետեւ երբ այս տողերուս հանդիպին, իրենք ալ շատ հաւանաբար իրենց կարգին ապշած հարց պիտի տան, թէ  ու տագնապ մը չունէր ու հիմա, քաջաբար իր այս մտահոգութիւնըմեզի հրապարակով կը փոխանցէր:

Է՜հ, վերջին հաշուով մենք ալ դպրոցական աշակերտներ չէինք, որ տարեվերջի քննութիւն մը տալու համար իրեն պատասխանէինք». թերեւս՝ արդարանային։

Ու տակաւին հաւանաբար շատեր ալ, ինծի հետ իրենք ալ հարցում-մտմտուքներու տեւական մտածումի ու մտային անհանգստութեան թակարդի մը մէջ պիտի իյնային։

Բայց ըսեմ, որ ինծի համար մէկ բան յստակ է, թէ հիմա իմ այս բոլոր «արդեօք»ներս, «ինչու»-ներս եւ «երբ»-երս, ո՛չ թէ ուշ մնացած ապրումներու մը սկիզբն էին եւ ո՛չ ալ կեանքիս  խաւարը ճառագայթելու միտումներ ունէին, այլ կը կարծէի, որ իսկապէս՝ լուրջ բնոյթ կրող  այժմէական հարցերու խուրց մըն է, որուն պատասխանները կամ լուծումները պիտի կարենային որոշ գոհունակութիւն պատճառել ոչ միայն ինծի, այլեւ ինծի նման մտածողներուն: Մեր հաւատացեալ հանրութեան։

Ու անկախ այս բոլորէն նաեւ կը հաւատամ, որ այս ընթացքովս կրօնքիս եւ կամ դաւանանքիս հանդէպ ունեցած հաւատքէս, ո՛չ մէկ շեղում կամ խախտում արձանգրած պիտի ըլլայի։  Երբե՛քկասկած չունիմ հաւատքիս վրայ, որովհետեւ իբրեւ քահանայի հարազատ թոռ, հաստատ գիտեմ, որ իմ հաւատքս երկար տարիներէ ի վեր իր յստակ եւ որոշ իր ճամբան  արդէն  ունէր:

Ու այս երկարաշունչ հարցումներուս վրայ նաեւ պիտի ուզէի աւելցնել, թէ անցնող քանի մը դարերուն, մեր ազգային պատմութիւնը արդեօ՞ք չէ ունեցած կամ ալ չէ՞ արձանագրած Վարդան Մամիկոնեանի չափ եւ աւելին՝ զօրավար մը կամ զօրավարներ կամ ղեկավարներ,  որոնք արժանի էին սուրբերու աստիճանին դասուելու եւ սուրբ կոչուելու:

Նոյնն է պարագան հոգեւորականներուն: Արդեօք Ղեւոնդ Երէցի նման մենք տէր հայր մը կամ վարդապետ մը եւ կամ կաթողիկոս եւ կամ հոգեւորական մը չե՞նք ունեցած, որ արժանի ըլլայ դասուելու սուրբերու ցանկին եւ իր անունը յիշատակուի մեր օրացոյցին էջերէն մէկուն վրայ:Օրինակները շատ են։ Այսպէս՝ Խրիմեան Հայրիկ, Կոմիտաս վարդապետ, զօրավար Անդրանիկ Դրօ եւ կամ Դաւիթ Պէկ եւ ուրիշներ, ինչո՞ւ սուրբերու դասին չաւելցնել։

Գիտեմ, որ Հայոց Ցեղասպանութեան հարիւրամեակին մեր երկու կաթողիկոսները հրապարակային ձեւով մեր մէկ ու կէս միլիոն անմեղ զոհերը սուրբերու դասին արժանի դարձուցած էին, որոնց մէջ հաւանաբար յիշած օրինակ-անուններս ալ կային։

Երբեք չկարծէք, որ այս տողերուն նպատակը քննադատական բնոյթ կը կրեն: Ոչ թէ հաւանաբար, այլ՝ հաստատօրէն մտքի անմեղ մարզանքներէն անցնելով, այս բոլորը կ՛երթան թակելու մարդոց մտածումի նոր դռները, անոնց նոր եւ անմեղ առաջադրանքներ հրամցնելով:

Բայց…

Կ՚ըսեմ ու միշտ ալ ամէն առիթներով կը կրկնեմ, թէ լաւ բան է յիշելը, ոգեկոչելը, նուիրելը, գնահատելը, նոյնիսկ եթէ այդ մէկը ըլլայ միակողմանի՝ այլ խօսքով որոշ թիւով հայերուս համար, ինչպէս է ներկայի մեր տխուր  իրականութիւնը:

Բոլորս ալ քաջատեղեակ ենք, թէ ազգովին եւ ամէն առիթներով մեր հրապարակային կամ ներքին գրական կամ գեղարուեստական երեկոներուն միշտ յիշած, մեծարած եւ ապրած ու սքանչացած եւ ոգեւորուած ենք այս անուններով, ճակատաբացօրէն ու նոյնքան ալ մեծ հպարտանքով: ։

Է՛հ, ըսէ՛ք, ի սէր Աստուծոյ վերջին հաշուով ո՞ր տարուան կամ ի՞նչ բանի կը սպասենք, որ այսմեր սիրելիները, դասուին մեր սուրբերու կարգին ու ամէն Կիրակի, եկեղեցւոյ պարտարագներու ընթացքին յիշատակենք իրենց անունները, փոխանակ յիշատակելու այնբոլոր օտար սուրբերուն անունները, որոնց նոյնիսկ ծանօթ չենք, բայց եւ այնպէս խորանէն սարկաւագները արագօրէն եւ անհասկնալի ու անիմաստ կը յիշեն իրարու ետեւէ շնչասպառ կը կարդան կ՚արտասանեն եւ կամ կը կարդան:

Չեմ գիտեր։ Դարձեալ պատասխան մը չունիմ։

Ու տակաւին…:

Արդեօք յիշած, արձանագրած եւ տակաւին շատ մը ուրիշ մեծերու անուններէն գոնէ մէկ քանին ցարդ արժանի չե՞ն «սուրբ» անուանուելու կամ սուրբերու դասին նշանակուելու:

Այս բոլորը սրտբացօրէն կ՚ըսեմ, որովհետեւ գիտեմ, որամէն մարդ իրաւունք ունի մտածելու:

Մտածումը մտքի երգն է, ըսած են մեր մեծերը, ուստի ձգենք, որ մեր միտքը իր հարազատ սրտէն բխած իր մտքի երգը երգէ։

Ու լաւ գիտցէ՛ք, որ ես նման մտածումներովս ուրիշ աշխարհէ մը չէ որ կու գամ:

Իսկ հիմա, ձեր կարգն է մտածելու։ Ես ալ յոգնեցայ…:

 

 

 

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԲԱՐԻՆ, ԳԵՂԵՑԻԿԸ ԵՒ…ՃՇՄԱՐԻՏԸ
Next post ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆՑԻ ԱՐՄԵՆԱԿԻ ԿԼՈՒՈՒՆԱԴԱՆ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles