ՄԵՐ ՈՍԿԵՂՆԻԿԸ (Գ.)

0 0
Read Time:3 Minute, 27 Second

Ա.Ա.
Արեւմտահայ Զարթօնքը հայութեան համանուն հատուածին հոգեփոխութեան, վերանորոգման, սթափման եւ ընձիւղման զարմանահրաշ հոլովոյթ մըն է, որուն արեւելահայ զուգահեռը ԹիՖլիսի մէջ պիտի սկսէր եւ պիտի տարածուէր արեւելահայ հատուածին բոլոր խաւերուն մէջ՝ հոն եւս վերանորոգման այնքան կարեւոր եւ անյետաձգելի հոլովոյթը իր լրումին հասցնելով։
Հայութեան զոյգ հատուածներուն մէջ ընթացք առած Զարթօնքները մաքրագործեցին մեր լեզուն եւ մեզի պարգեւեցին գրականութիւն, թատրոն,օփերա,տակաւին՝ ստեղծելով իրական պայմաններ, որպէսզի հայ մարդը իր աշխարհայեացքը ընդլայնէր, դուրս գալով լճացած շրջապատէն, առնչուէր քաղաքակրթութիւններու եւ մշակոյթներու՝ սեփականը հարստացնելով։ Ու մանաւանդ արեւմտահայութեան պարագային յատկապէս՝ մեր լեզուն,որ Պոլսոյ բարբառէն ձեւ եւ բովանդակութիւն ստացաւ, արեւմտահայ գրականութեան երեք շրջաններու՝ Ռոմանթիկ, իրապաշտ եւ Գեղապաշտ, հարուստ եւ բովանդակալից գրական ժառանգութիւն մը պարգեւեց։ Կը բաւէ խորասուզուիլ Գեղապաշտ շրջանի մեր գրողներուն գործերուն մէջ, որպէսզի զգանք այն փոթորիկը, որ յառաջացաւ, երբ Սիամանթոներ, Դանիէլ Վարուժաններ, Ռուբէն Սեւակներ, Զարդարեաններ եւ Մեծարենցներ ստեղծեցին՝ այրելով եւ հրկիզելով հոգիները՝ մեր հիանալի ոսկեղնիկը իր բարձրութեան եւ կատարելութեան հասցնելով։
Այսպիսով՝ Արեւմտահայերէնը շուրջ հարիւր եօթանասուն տարուան ժամանակաշրջան մը բոլորած է,եթէ տարիներու թիւի ուզենք վերածել Պոլսոյ բարբառէն աշխարհաբարը ստեղծելու ճիգերուն արգասիքը հանդիսացած մեր ոսկեղնիկին կտրած ուղին։
Այս օրերուն երբ Մայրենի լեզուի միջազգային օրուան առիթով դարձեալ լուսարձակները կը կեդրոնանան լեզուին դիմագրաւած խնդիրներուն եւ հարցերուն վրայ, անկասկած ամէնէն հրատապ խնդիրը արեւմտահայ զանգուածներուն գործածած արեւմտահայերէնին ճակատագիրն է։Սփիւռքահայութեան ջախջախիչ մեծամասնութիւնը արեւմտահայերէն կը խօսի։ Հեռաւոր Աւստրալիա, Միացեալ Նահանգներ,Հարաւային Ամերիկա, Եւրոպա, Միջին Արեւելեան գաղութներ, Պոլիս, եւ ուր, որ կան ցան ու ցրիւ հայեր, որոնք Հայոց Ցեղասպանութենէն ճողոպրած արեւմտահայերու շառաւիղներն են, արեւմտահայերէն կը խօսին։ Ուրեմն հայութեան կէսը, եթէ ոչ աւելին, սկզբունքով արեւմտահայերէնով կը խօսի, կը գրէ, կը կարդայ՝ մեր ոսկեղնիկը հաղորդակցութեան առօրեայ միջոցի վերածելով։
Սկզբունքով եւ տեսականօրէն։Որովհետեւ անվիճելիօրէն պատկերը այլ իրողութիւն կը պարզէ։Այսօր, Սփիւռքի տարածքին որեւէ գաղութի մէջ կայ արեւմտահայերէնի տարրական իմացութեան, խօսակցական ընդունելի լեզուի գործածութեան լուրջ խնդիր, որուն պատճառները եթէ գաղութէ գաղութ կը տարբերին, աղէտալի արդիւնքը մէկ ու միացեալ է եւ միայն կ՛ահազանգէ արեւմտահայերէնի վիճակուած դառն ճակատագրին մասին։ Զանգուածները, անոնք ըլլան Պոսթընի, Կլէնտէյլի, Պէյրութի, Մարսէյի, Գահիրէի, Պոլսոյ, թէ Հալէպի մէջ, թէ այլ վայրեր, սկզբունքով պիտի ապրեցնեն արեւմտահայերէնը, զայն ճիշդ կերպով խօսելով եւ գրելով։ Անշուշտ պէտք է նշել այն հայորդիները, որոնք նախանձախնդիր են արեւմտահայերէնի պահպանման՝ մեր ոսկեղնիկը իրենց առօրեային ընթացքին բաւական լաւ մակարդակի վրայ պահելով։ Սակայն խօսքը Զանգուածներուն մասին է, որոնց գործածած արեւմտահայերէնը ամբողջովին աղաւաղուած, սխալ ու թերի է։ Խօսքը չի վերաբերիր գրականագէտ եւ լեզուաբան ըլլալու, որպէսզի ենթական ճիշդ արեւմտահայերէն խօսի, կարենայ իր մտածումները, գաղափարները, զգացումները, միտքերը եւ ըսելիքը արտայայտել բառերու ճիշդ ընտրութեամբ եւ գործածութեամբ։Ակնարկութիւնը կ՛երթայ ժողովրդային խաւերուն , որոնց բառամթերքը կը թուի այնքան աղքատ ըլլալ, որ այդպէս ալ աղաւաղուած լեզուն ունենայ յիսունէ պակաս բառամթերք։Ասիկա իսկապէս չափազանց մտահոգիչ երեւոյթ է, երբ ածականներու, բայերու, մակբայներու բացակայութեան, ենթական կը խօսի լեզու մը, որ կարելի չէ տեղաւորել արեւմտահայերէնի ծիրին մէջ իսկ։Այս իմաստով ալ անվիճելիօրէն օգտակար պիտի ըլլայ լայնածիր ուսումնասիրութիւն մը, որպէսզի իսկապէս ապացոյցներու վրայ հիմնուած երեւան բերուի արեւմտահայերէնի այն ահաւոր աղաւաղումները, արտառոց «տարբերակ»ները, որոնք սփիւռքահայ զանգուածներուն կողմէ կը գործածուին՝ իբրեւ հաղորդակցութեան առօրեայ լեզու։
Արեւմտահայերէնի այսօրուան իրավիճակին մասին նման համասփիւռքեան ուսումնասիրութիւն մը անյետաձգելի պահանջ մըն է, որովհետեւ ահաւոր բացութիւն մըն ալ գոյութիւն ունի զանգուածներուն եւ գրականութեան, մամուլի, խօսքի ու բանի սպասարկուներուն միջեւ, որոնց գերմարդկային ճիգերուն արգասիքը հանդիսացող գործերը, անոնք ըլլան՝ արձակ էջեր, բանաստեղծութիւն, ուսումնասիրութիւն թէ յօդուած, ընթերցողներու լայն շրջանակ չունի։
Հայկական վարժարանը առանձինն՝ իբրեւ ամուր միջնաբերդ, չի կրնար պայքարիլ, արեւմտահայերէնի պահպանման համար մղուող ճակատամարտերուն յաղթանակներ արձանագրելու համար։Ամէնուրէք հայկական վարժարաններու նուիրեալները կը կազմեն այն բանակը, որ ի գին շատ յաճախ անտեսուած մեծ զոհողութիւններու, նորահաս սերունդներուն դիմաց կը բանայ արեւմտահայերէնի դռները, կապանքները կը քանդէ եւ մեր ոսկեղնիկը կ՛ապրեցնէ։Յետո՞յ։
Այս ՅԵՏՈՆ է, որ մեզ պիտի տագնապեցնէ,որովհետեւ հայկական վարժարանէն ետք, հայ մամուլը, եկեղեցին, ակումբը հաւաքականութեան համար այն վայրերն են, ուր լեզուն կրնայ պահպանուիլ։Բայց մեծ հարցականներ կան այս իմաստով ալ, եթէ նկատի ունենանք իրականութիւնները եւ չափազանցուած լաւատեսութեան փոխարէն, քննական պրիսմակէն դիտենք աշխարհացրիւ արեւմտահայութեան լեզուական խնդիրները։
Լուծումներու մասին խօսիլ, գրել, դասախօսել լաւ է։Հանրային կարծիք ստեղծելու միտումներ ունին անոնք։Բայց հիմնական լուծումներու առաջնորդող քայլերն ու ծրագրերն են, որոնք կրնան արեւմտահայերէնին գոյատեւման դէմ ցցուած վտանգը գէթ մասամբ չէզոքացնել՝ մնայուն պայքարով։ Պայքար մը, որ նման է մեր առօրեայ սնունդին ապահովման համար թափուող ջանքերուն։ Երբ մարդուն մարմինը չ՛ապրիր առանց սնունդի, ժողովուրդն ալ չ՛ապրիր, չի գոյատեւեր առանց լեզուին։Ոգին առանձինն չ՛ապահովեր ժողովուրդին գոյատեւումը։ Ժամանակը զայն կը զգետնէ։ Լեզուն եւ Ոգին միասնաբար կարողութիւնը ունին ժողովուրդը պահելու, իբրեւ միատարր ազգային հաւաքականութիւն։

Happy
Happy
0 %
Sad
Sad
0 %
Excited
Excited
0 %
Sleepy
Sleepy
0 %
Angry
Angry
0 %
Surprise
Surprise
0 %
Previous post ԱԿՆԱՐԿ.- ԷՐՏՈՂԱՆ ԵՒ ԱԼԻԵՒ ԿԸ ՎԵՐԱՄՇԱԿԵՆ ՀԱՄԱԹՈՒՐԱՆԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՉՀԻՆՑՈՂ ԹՂԹԱԾՐԱՐԸ
Next post ՀԱՅՐԵՆԻՔԷՆ՝ «ՀԱՅՐԵՆԻՔ»-ԻՆ

Average Rating

5 Star
0%
4 Star
0%
3 Star
0%
2 Star
0%
1 Star
0%

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Social profiles