«110 տարեկան Հ.Օ.Մ.-ը․․․ իր մասնակցութիւնը կը բերէ հայապահպանման համար կատարուած բոլոր աշխատանքներուն Հայրենիքի եւ Սփիւռքի տարածքին», Կը Յայտնէ Տոքթ․ Նայիրի Տէրտէրեան

Ստորեւ, լոյս կ՛ընծայենք հարցազրոյց մը կատարուած «Հայրենիք»-ի խմբագրութեան կողմէ, Հ․Օ․Մ․-ի Կեդրոնական Վարչութեան ատենապետուհի Տոքթ․ Նայիրի Տէրտէրեանի հետ․-

Հ․- Վերջերս, Մոնրէալի մէջ տեղի ունեցաւ Հ.Օ.Մ.- ի 72-րդ պատգամաւորական ժողովը: Յիշատակելի ի՞նչ իրագործում արձանագրուեցաւ այս ժողովին: Եթէ կարելի է թուել կարեւորութեան կարգով:

Պ․- Հետաքրքրական եւ զգացական վայրկեաններով լեցուն ժողով մըն էր, որ տեղի ունեցաւ Հոկտեմբեր 7-11, 2019, Մոնրէալ (Գանատա), 21 երկիրներու ներկայացուցիչներով:  Հայ Օգնութեան Միութիւնը (Հ.Օ.Մ.) ներկայութիւն է 27 երկիրներու մէջ, դժբախտաբար կարգ մը երկիրներէ ներկայացուցիչներ  չկարողացան մասնակցիլ յարգելի պատճառներով: Ժողովի ընթացքին կարելի եղաւ Սուրիոյ Օգնութեան Խաչի Շրջանային Վարչութեան ատենապետուհիին հետ կապ պահել: 

Ժողովին կեդրոնացումը գլխաւորաբար հայ ժողովուրդին զօրակցութիւնն էր Հայրենիքի եւ Սփիւռքի տարածքին, կեդրոնանալով Հայրենի սահմանամերձ գիւղերու յառաջդիմութեան սատարող նոր ծրագիրներու վրայ.-  Վիրաւոր զինուորներու հիմնադրամ ստեղծելու, – Հայաստան բնակող Միայնակ տարեցներու խնամատարական ծրագիր մը մշակելու – Արցախի վերաբնակեցման ծիրէն ներս՝ տուն նուիրելու, – Ջաւախքի մէջ Ախալցխա երիտասարդական կեդրոնի՝ վերաշինութեան, – Միջին Արեւելքի տագնապալի վիճակին:

Ժողովի 5 օրերու ընթացքին ամենէն յիշատակելի դէպքը որ տեղի ունեցաւ, Հարաւային Ամերիկայի ներկայացուցիչներուն օժանդակութեան առաջարկն էր Արժանթինի մէջ գործող Հ.Օ.Մ.-ի «Օննիկ Պոտուրեան, Օհաննէս Տիարպէքիրեան» հանգստեան տան համար, որ վերջին քանի մը տարիներու ընթացքին կը դիմագրաւէ նիւթական տագնապալի իրավիճակ տեղւոյն դրամի արժեգազրկումի պատճառաւ:  Ներկաները տեղւոյն վրայ ընդառաջեցին ընկերուհիին խնդրանքին եւ քանի մը վայրկեաններու ընթացքին հանգանակուեցաւ նախատեսուած 20 հազար տոլարի գումարը:  Իսկ Գանատայի մեր միաւորին ջերմ հիւրընկալութիւնը անմոռանալի յիշատակներով լեցուց բոլորիս սրտերը, որուն համար մասնաւոր շնորհակալութիւն կը յայտնենք:

 

Հ․- Յատկապէս սփիւռքի մէջ հետեւողական ներկայութիւն եղած է Հ.Օ.Մ.- ը, միշտ ալ գործելով եւ իր ներկայութիւնը փաստելով: Այս գծով, կարելի՞ է վերջին տարիներուն մասին անդրադառնալ, նաեւ նշել ապագայի ծրագիրները:

Պ․- Նախ քան այս հարցումին պատասխանելս, կ’ուզեմ անդրադառնալ Հ.Օ.Մ.-ի ծնունդին մասին որպէս Սփիւռքեան կազմակերպութիւն: 

1910 թուականին Նիւ Եորք քաղաքին մէջ Ակնունիի նախաձեռնութեամբ հիմը դրուեցաւ ամենամեծ համահայկական կանացի միութեան՝ Հ.Օ.Մ., որպէս նպաստամատոյց կազմակերպութիւն:   Ցեղասպանութեան նախօրեակին՝ Հ.Օ.Մ.ը   եկաւ յոյս ներշնչելու տառապեալ հայ ժողովուրդին, ծառայելու եւ պայքարելու Հայ ժողովուրդին հետ եւ ժողովուրդին համար:

110 տարեկան Հ.Օ.Մ.-ը իր բարեսիրական գործունէութեան առընթեր, իր մասնակցութիւնը կը բերէ հայապահպանման համար կատարուած բոլոր աշխատանքներուն Հայրենիքի եւ Սփիւռքի տարածքին:

Սփիւռքի մէջ վերջին տարիներուն կեդրոնացանք Սուրիահայութեան տագնապալի իրավիճակին վրայ, եւ պատերազմի առաջին օրերէն Հ.Օ.Մ.-ի մեծ ընտանիքը  իր ներդրումը ունեցաւ, օժանդակելով 1) պնակ մը տաք ճաշ, 2) տաքուկ բնակարան, 3) հովանաւորէ ընտանիք մը ծրագիրներուն:  Այս ժողովը եկաւ անգամ մը եւս վերահաստատելու նոյն ծրագիրներուն օժանդակութիւնը, առաւել եկաւ հաստատելու Լիբանանի մէջ ապաստանած Սուրիահայութեան դիմագրաւած դժուարութիւնները: Սուրիահայութեան ծրագիրներուն մասնաւորապէս կ’օժանդակեն ԱՄՆ Արեւելեան եւ Գանատայի շրջանները:

Տարիներու ընթացքին որդեգրուած են զանազան ծրագիրներ եւ յատկացումներ սփիւռքահայութեան համար որոնք շարունակելի են.-

Ա) Երեմեան Կրթաթոշակը, որ սկիզբ առած էր 1983-ին, ներկայիս միացնելով այլ ֆոնտերու կը կրէ «Հ.Օ.Մ.-ի Կրթաթոշակ» անունը:  Կրթաթոշակ կը ստանան համալսարանական ուսանողներ որոնք, իրենց գիտութիւնը, համալսարան աւարտելէ ետք ի սպաս կը դնեն մեր գաղութային ու հայրենիքի կարիքներուն:

Բ) «Ամանոր Ծրագիր»ը, որուն ընդմէջէն ամանորի սեմին յատկացումներ կը կատարենք Լիբանանի «Թռչնոց Բոյն»ին, Հայկական Ծերանոցին, Սուրիոյ Պատսպարանին ու Ծերանոցին, Հարաւային Ամերիկայի Հ.Օ.Մ.-ի երկու ծերանոցներուն, Պուլկարիոյ Սօսէ Մանկապարտէզներուն, որպէսզի տօնական համախմբումներ կազմակերպեն եւ բաշխեն կաղանդչէքեր իրենց խնամքին յանձնուած կարիքաւոր երեխաներու եւ ծերանոց ապաստանած տարեցներուն:  

Գ) Կը հովանաւորենք հինգ Սօսէ միօրեայ Մանկապարտէզներ Պուլկարիոյ մէջ:

 

Հ․- Վերանկախացումէն ի վեր նաեւ գործօն է Հայաստանի Հ.Օ.Մ.- ը : Այս գծով, յատուկ ծրագիրներ մշակուա՞ծ ենԵթէ կարելի է բաւական մը մանրամասնել:  

Պ․- Անշուշտ հսկայական ծրագիրներ մշակուած, գործադրուած եւ կամ շարունակելի են Հայաստանի մէջ, տեղին է նշել որ Հ.Օ.Մ.-ի կիզակէտը միշտ եղած է Հայրենիքը:  Ներկայիս, Հայաստանի Շրջանային Վարչութիւնը կանոնաւոր կերպով կ՛այցելէ եւ հոգածութիւն կը ցուցաբերէ սահմանապահ զինուորներուն, հաշմանդամ եւ կարիքաւոր զինուորներուն ու անոնց ընտանիքներուն, Հայաստան ապաստանած գաղթական Սուրիահայութեան:  Նշեմ քանի մը յատկանշական ծրագիրներ որոնք սկիզբ առին վերանկախացումէն ի վեր.-

  • Որբախնամ ծրագիրը հաստատուեցաւ 1992-ին Սպիտակի Երկրաշարժին եւ Արցախեան պատերազմին հետեւանքով, որբացած մանուկներու խնամատարութեան համար: 2015-ին արդէն որբերու թիւի նուազումը զգալի էր եւ որոշած էինք հերթականութեամբ դադրեցնել ծրագիրը, սակայն

ցաւ ի սիրտ 2016-ին Արցախեան քառօրեայ պատերազմի հետեւանքով նոր որբացած երեխաներու հովանաւորութեան համար, Կեդրոնական Վարչութիւնը անգամ մը եւս թափ տուաւ այս ծրագրին:

 

  • «Ուսանողներու Ծրագիր»ը որ հաստատուած 2008-ին ծրագիրը կը հոգայ 18 տարիքը լրացուցած եւ երկրորդական վարժարանը աւարտած որբերու համալսարանական ուսման մասամբ ծախսերը:

  

  • 1995-ին սկիզբ առաւ «Լաւագոյն Ուսանող» ծրագիրը, Հայաստանի, Արցախի եւ Ջաւախքի մէջ բնակող յառաջադէմ եւ լաւագոյն արդիւնքները արձանագրող ուսանողներուն համար:

  • 1997-ին հիմնուեցաւ «Մօր ու Մանկան» առողջապահական կեդրոնը Ախուրեանի մէջ եւ 2005-ին կեդրոնին կից նաեւ հիմնուեցաւ ծննդատուն մը: Շիրակի Մարզէն ներս գործող առողջապահական կեդրոններուն մէջ առաջնահերթ տեղ կը գրաւէ Հ.Օ.Մ.-ի «Մօր ու Մանկան» կեդրոնը եւ լաւագոյն արդիւնքներով արդէն բոլորեց երկու տասնամեակ:

 

  • Վերեւ նշուած «Ամանոր Ծրագիր»ի ընդմէջէն նաեւ կ՛օժանդակենք Հայաստանի մէջ գործող Մանկատուներուն, Արցախի Սօսէ Մանկապարտէզներուն եւ Ջաւախքի երիտասարդական կեդրոններուն:

 

  • Հ.Օ.Մ.-ի համաշխարհային ընտանիքին կողմէ 2017-էն սկսեալ կ’օժանդակենք Երեւանի Թիւ 1 հիւանդանոցի Հայրենիքի Պաշտպանի Վերականգնողական Կեդրոնի նորոգման աշխատանքներուն, յանուն հայրենիքի սահմաններուն պաշտպանութեան եւ ժողովուրդի անվտանգութեան համար իրենց առողջութիւնը զոհաբերած զինուորին լաւագոյն խնամք ապահովելու համար:

 

  • 2019-ին Շրջանային Վարչութեան եւ յանձնախումբին ջանքերով «Հ.Օ.Մ. Արուեստ»ը իր դռները բացաւ Չարենցի փողոցի վրայ, որպէս ցուցասրահ-Վաճառատուն, ուր կը վաճառուին զանազան տեսակի հայկական ձեռարուեստներ:  Միեւնոյն ատեն ձեռարուեստի դասընթացքներ տեղի կ’ունենան որպէսզի պահպանենք եւ փոխանցենք մեր ազգային աւանդութիւնները:

 

  • Հ.Օ.Մ.-ը Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամի անդամ ըլլալով կը մասնակցինք Հայաստանի եւ Արցախի բարելաւման զանազան ծրագիրներու: 2019-ին բարերար Տիկին Մամեանի եւ Հ.Օ.Մ.-ի Արեւմտեան շրջանի օժանդակութեամբ կարելի եղաւ Կիւմրիի մէջ 4 բնակարաններ նուիրել կարիքաւոր ընտանիքներուն:

Հ․- Արցախի Հ.Օ.Մ.-ի մասին կարելի՞ է նոյն ձեւով զեկուցել:

Պ․-  Այո՛, Արցախի Հ.Օ.Մ.-ի միաւորը հիմնուեցաւ 1992ին, ընկերուհիները ամէն գնով օգտակար կը հանդիսանան իրենց շրջապատին, սերտ համագործակցութեամբ պատկան մարմիններուն հետ: Արցախի մեր ընկերուհիները նոյնպէս կը հոգան սահմանապահ զինուորներուն իրենց յաճախակի այցելութեամբ եւ մթերքներով:

Արցախի մէջ ունինք Սօսէ Մանկապարտէզներու ցանցը, որ սկիզբ առաւ երբ Արցախի Գիտութեան նախարարութիւնը Հ.Օ.Մ.-ին նուիրեց կիսաքանդ շէնք մը, որ նորոգուելէ ետք իր դռները բացաւ 3-6 տարեկան 87 աշակերտներու Ապրիլ 1998-ին:  Մինչեւ 2009 թուական մանկապարտէզներու ցանցը հասաւ 12-ի, 2010-ին 4 մանկապարտէզներ յանձնուեցան Արցախի Գիտութեան Նախարարութեան:  Ներկայիս Հ.Օ.Մ.-ի մեծ ընտանիքը եւ բարերարներ կը հովանաւորեն 8 մանկապարտէզներ, Ստեփանակերտ, Մեծ Թաղեր, Տող, Աշան , Ականաբերդ, Շուշի, Քարեքահ եւ Խնձրիստան, ուր 400 երեխաներ կրթութիւն կը ստանան եւ 73 ընտանիքներու համար աշխատանքի աղբիւր է: 

Ստեփանակերտի մանկապարտէզի շէնքը նորոգութեան կը կարօտէր. Հ.Օ.Մ.-ի մեծ ընտանիքին ջանքերով  վերակառուցուեցաւ արդիական մանկապարտէզի նոր շէնք մը նոյն հողաշերտին վրայ: Սեպտեմբեր 6, 2017-ին Ստեփանակերտի Սօսէ մանկապարտէզի նորակառոյց շէնքի պաշտօնական բացումը տեղի ունեցաւ Հ.Օ.Մ.-ի Կեդրոնական Վարչութեան նախաձեռնութեամբ եւ բոլոր միաւորներու, անհատ բարերարներու օժանդակութեամբ:  Որպէս նոր ծրագիր 72-րդ համահայկական ժողովը վաւերացուց որ շէնքի 3-րդ յարկը օգտագործուի որպէս արտա-դպրոցական զբօսավայր, նոր սարքաւորումներով:

Հ․- Ընդհանրապէս նորաստեղծ մասնաճիւղեր որեւէ մանրամասնութիւններ կարելի՞ է փոխանցել:

Պ․- Սուրիոյ քաղաքական տագնապը պատճառ դարձաւ որ հայ ժողովուրդը անգամ մը եւս գաղթէ եւ բնակութիւն հաստատէ այլ երկիրներու մէջ, մասնաւորապէս Եւրոպական քաղաքներու մէջ, այս մէկը պատճառ դարձաւ հայութիւնը համախմբելու եւ նոր մասնաճիւղեր հիմնելու մեր աշխատանքներուն:

Անցնող քառամեակին Կեդրոնական Վարչութիւնը ընդառաջեց Շուէտի գաղութներուն մէջ բնակութիւն հաստատած անհատներու դիմումին եւ Յուլիս 2018-ին հիմը դրաւ Հոլանտայի Արմելօ եւ Սեպտեմբեր 2018-ին Սոտըրթէլիի մեկուսի մասնաճիւղերուն:

Հ․- Ջաւախքի գծով յիշատակելի իրագործումներ կա՞ն, մանաւանդ որ, կը տեղեկանանք թէ Թիֆլիս միշտ ալ դժուարութիւն կը յարուցանէ:

Պ․- Այո՛, Ջաւախքի եւ Ջաւախքահայութեան առնչութեամբ դժուարութիւններ եւ մտահոգութիւններ ունինք, սակայն ծրագիրները կը շարունակուին բնականոն կերպով:   Ախալքալաքի կեդրոնին կից հողաշերտը մեր սեփականութիւնը դարձաւ:  Ջաւախքի երիտասարդական կեդրոններուն յատկապէս կը քաջալերենք Հ.Օ.Մ.-ի Համահայկական 72-րդ պատգամաւորական ժողովը եկաւ կրկին անգամ հաստատելու Ջաւախքահայութեան ծրագիրները.- ա) Հայոց Պատմութեան Մրցոյթներ, բ) Բազմազաւակ ընտանիքներ եւ գ) Հաւաքական Մկրտութիւն: 

Ապագայի համար ժողովը որդեգրեց Ախալցխայի Երիտասարդական Կեդրոնի վերաշինութեան ծրագիրի օժանդակում: 

Կասկածէ վեր է  որ Ջաւախքը մեր հայրենիքի անբաժան մէկ մասնիկն է եւ ռազմավարական մեծ նշանակութիւն ունի:  Իւրաքանչիւրիս պարտականութիւնն է հոգալ ու խնամել, օժանդակել անոր բարօրութեան աշխատանքներուն որպէսզի կարենանք բարեկեցիկ կեանք ապահովել Ջաւախքահայութեան:  Օժանդակել Ջաւախքահայութեան կը նշանակէ՝ զօրավիգ կանգնիլ Ջաւախքահայութեան հայրենի հողին կապուած իրենց հզօր կամքին, Ջաւախքը հայ պահելու անոնց պատրաստակամութեան, կը նշանակէ կանխել արտագաղթ, պահպանել պատմական Հայաստանի հիւսիսը, երաշխաւորել այսօրուայ Հայաստանի անվտանգութիւնը եւ մանաւանդ ապահովել ապագայի Միացեալ Հայրենիքի տեսլականը:

Հ․- Ներքին Սփիւռք, այսինքն նախկին Խորհրդային Միութիւն…Այս լայնատարած եւ հետզհետէ աճող գաղութներէն ներս գործունէութիւն կա՞յ: Եթէ կարելի է յաւելեալ տեղեկութիւններ փոխանցել:

Պ․- Հ.Օ.Մ.-ի առաքելութիւններէն մէկն է հայապահպանումը: Երբ կ’անդրադառնանք ներքին Սփիւռքի մասին, հոն շատ աւելի կարիքը կը զգանք հայապահպանման աշխատանքներուն:  Կ’ուզեմ անդրադառնալ Պուլկարիոյ հայ գաղութին, թէեւ Պուլկարիոյ միջ ունինք 5 մասնաճիւղեր մօտաւորապէս 350 անդամներով եւ Հ.Օ.Մ.-ի միօրեայ 5 մանկապարտէզներ՝ Փլովտիւ, Ռուսէ, Պուրկաս, Վառնա եւ Սոֆիա քաղաքներուն մէջ, որոնք կը հովանաւորուին Հ.Օ.Մ.-ի Կեդրոնական Վարչութեան նիւթական յատկացումներով: 

Մօտէն կը հետեւինք վերաշխուժացնելու Մոսկուաի միաւորը, իսկ ներկայիս, կ’ուսումնասիրենք Ռուսիոյ՝ Սանթ Փեթերզպուրկ քաղաքին եւ Ռումանիոյ մէջ նոր մասնաճիւղեր հիմնելու կարելիութեան:

Հ․- Մ.Ա.Կ.էն ներս ի  Հ.Օ.Մ.ի ներկայութեան եւ գործունէութեան մասին կարելի՞ է տեղեկութիւններ փոխանցել:

Պ․- Հ.Օ.Մ.-ը կը շարունակէ իր աշխատանքները ՄԱԿ․-էն ներս մասնակցելով ոչ-կառավարական կազմակերպութիւններու ժողովներուն եւ աշխատանիստերուն, որոնք անմիջական առնչութիւն ունին Հ.Օ.Մ.-ի նպատակներուն եւ ծրագիրներուն հետ:  Հ.Օ.Մ.-ի ՄԱԿ․-ի յանձնախումբը մշտական գործօն ներկայութիւն է Մ․Ա․Կ․-էն ներս:

Սերտ համագործակցութեամբ ՄԱԿ․-էն ներս Հայաստանի Հանրապետութեան Մշտական ներկայացուցչութեան, կը մասնակցինք Մ․Ա․Կ․-ի Կանանց իրավիճակի յանձնաժողովներուն: 

  • ՄԱԿ․-ի Տնտեսական եւ Ընկերային Զարգացման Յանձնաժողով / Econimic and Social Council of the United Nations (ECOSOC)
  • Ընկերային Զարգացման Յանձնաժողով / Commission for Social Development (CSocD)
  • Կանանց Իրավիճակի Յանձնաժողով / Commission on the Status of Women (CSW)
  • ՄԱԿ․-ի Կին / UN Women
  • Պէյժինկ 2020 / Beijing 2020

Կ’ուզեմ այստեղ շեշտել որ անցնող քառամեակին կարելի եղաւ բարելաւել ՄԱԿ․-ի մեր Վարժողական Ծրագիրը եւ արդէն իսկ 10 հայ ուսանողներ մօտակայ շրջաններէն մաս կազմեցին այս ծրագրին: 

Հ․- Եզրակացնելու համար, ապագայի գծով յատուկ ծրագիրներ ու առաջարկներ կա՞ն:

Պ․- Այո, Համահայկական ժողովը 49 բանաձեւերու վրայ կեդրոնացաւ, անոնցմէ կուզեմ նշել քանի մը հատը.-

  • 110-Ամեակ

2020 Թուականը կը բոլորէ Հ.Օ.Մ.-ի հիմնադրութեան 110-ամեակը:  Որպէս մարդասիրական եւ բարեսիրական միութիւն հաստատ համոզումով կը շարունակենք  հայապահպանման սրբազան մեր առաքելութիւնը: Հ.Օ.Մ.ը միակ  հայ կանացի կազմակերպութիւնն է, որ 110 տարիներ վառ պահեց հայ կնոջ արժանիքները:  110-ամեակը առիթ մըն է, որ արժանավայել ձեւով տօնակատարենք մեր կազմակերպութեան նուաճումները եւ վերանորոգենք մեր ուխտը:  Ուստի ծրագրած ենք ձեռնարկներու շարք մը Հայաստանի եւ Արցախի մէջ Օգոստոս 30 – Սեպտեմբեր 10, 2020-ին:

 Դրամահաւաք

Անհերքելի իրականութիւն է որ միայն բարոյական աշխատանքով կարելի չէ յաջողութիւն արձանագրել:  Որպէսզի աւելի հեշտութեամբ կարենանք Հ.Օ.Մ.-ի բազմածաւալ աշխատանքը շարունակել,  մեր ծրագրումներու շարքին է դրամահաւաք՝ ուռճացնելու համար Հ.Օ.Մ.-ի հիմնադրամը եւ սատարելու վերոյիշեալ նշուած ծրագիրներուն:

 

  • Երիտասարդներու ներգրաւում

Առաջնահերթ տեղ կը գրաւէ Երիտասարդներու ներգրաւումը Հ.Օ.Մ.-ի շարքերէն ներս,  ընթացքի մէջ են հանդիպումներ մասնագէտ անձերու հետ որոնք հիմնական աշխատանք պիտի տանին Կեդրոնական Վարչութեան  տուեալներուն վրայ հիմնուելով:   Այս ծրագրումներու շարքին է  նաեւ երիտասարդներու համար համագումարներ կազմակերպել:

 

  • Ընկերային Համացանց / PR

ա)        Հ.Օ.Մ.ի կայքէջը արդիական ձեւով բարելաւուած է, շաբաթական դրութեամբ կ’արտացոլէ ընդհանուր տեղեկութիւններ մեր գործունէութեան մասին, առաւել կարելիութիւնը ունինք նուիրատուութիւններ ընդունելու:

Website: www.ARS1910.org

բ)         Հոկտեմբեր 2019-ին կարելի եղաւ տեղադրել Հ.Օ.Մ.-ի Գործունէութեան Քարտէսը, որ կը բնութագրէ Հ.Օ.Մ.ի աշխարհասփիւռ ծրագիրները եւ աշխատանքները:

 

գ)         «Հայ Սիրտ»ը որ Հ.Օ.Մ.ի միակ օրկանն է եւ մեծ ներդրում ունեցած Հ.Օ.Մ.ը ծանօթացնելու մեր ժողովուրդին, միեւնոյն ժամանակ սատարած է հայ կնոջ զարգացման աւելի թափ պիտի տանք անոր յաճախակիօրէն հրատարակութեան օգտագործելով արդի էլեկտրոնային տարբերակը:  Առաւել աշխատանք կը տանինք «Հայ Սիրտ»ի ընդհանուր հատորներու թուայնացման:  Նաեւ պիտի սկսինք մնայուն ծրագիրներու արխիւներու թուայնացումը:

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*