ԱՆՇՈՒՇՏ ԱՐՑԱԽԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆ Է

Ա.Ա.

Քաղաքականութեան մէջ միակողմանիութիւնը լուրջ խնդիր է։ Մանաւանդ երբ նման կեցուածք դրսեւորողը միջնորդ է՝ տագնապի մը շուրջ կայացող բանակցութիւններուն մէջ։ Եւ եթէ ասոր վրայ աւելցնենք՝ ռազմավարական գործընկերոջ հանգամանքն ալ, ապա իրավիճակը առաւել մտահոգիչ կը դառնայ, որովհետեւ անխուսափելի կը դառնայ նման կեցուածքի մը ետին որոշ միտումներ տեսնելու մօտեցումը։
Հայաստանի եւ Ռուսիոյ միջեւ 29 Օգոստոս 1997-ին կնքուեցաւ Գործընկերութեան, Համագործակցութեան եւ Փոխադարձ Օժանդակութեան համաձայնագիրը, որուն հետեւեցաւ 26 Սեպտեմբեր 2000-ին կնքուած՝ Երկու Դաշնակից Պետութիւններու միջեւ Գործընկերութեան համաձայնագիրը, որ Ռուսիոյ եւ Հայաստանի միջեւ ընդարձակեց յարաբերութիւններու խորացման եւ գործակցութեան ծիրերը։ Տակաւին՝ Հայաստան եւ Ռուսիա գործընկերներ են՝ Անկախ Պետութիւններու Հասարակապետութեան,Հաւաքական Ապահովութեան Պայմանագրի Կազմակերպութեան եւ Եւրասիական Տնտեսական Միութեան մէջ։Հոս պէտք է նշել,որ Ատրպէյճան միայն անդամ է Անկախ Պետութիւններու Հասարակապետութեան։
Տակաւին Ռուսիոյ եւ Հայաստանի միջեւ կայ ռազմավարական գործակցութիւն, եւ որուն ծիրին մէջ Գիւմրի տեղակայուած է ռուսական ուժերու թիւ 102 խարիսխը։
Եւ անշուշտ պէտք չէ մոռնալ, որ Ռուսիա, Ֆրանսայի եւ Միացեալ Նահանգներու հետ համանախագահ է ԵԱՀԿ Մինսքի խումբին, որ Լեռնային Ղարաբաղի տագնապին գծով միջազգային միակ իրաւասու միջնորդական մարմինն է։
Այս բոլորը ի մտի ունենալով՝ Սոչիի մէջ կայացած Վալտայ Ակումբի համաժողովին ծիրին մէջ կազմակերպուած քննարկման մը ընթացքին Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարար Սերկէյ Լաւրովի կողմէ Հայաստանի վարչապետին կատարած յայտարարութեան սուր քննադատութիւնը անվիճելիօրէն կողմնակալ մօտեցում է՝ միջնորդ պետութեան մը կողմէ։
Լաւրով յայտարարեց, որ «Ղարաբաղը Հայաստան է» յայտարարութիւնը չի նպաստեր քաղաքական հոլովոյթին վերսկսելու համար համապատասխան մթնոլորտի ձեւաւորման։
Ռուսիոյ դիւանագիտութեան պետին այս կեցուածքը արդէն իսկ արժանացաւ Հայաստանի արտաքին գործոց նախարարութեան հակազդեցութեան, երբ նախարարութեան բանբեր Աննա Նաղդալեան նշեց, որ միջնորդները պէտք է խուսափին ընտրովի եւ միակողմանի բնոյթ կրող գնահատականներէն։
«Ղարաբաղը Հայաստան է» յայտարարութեան էութիւնը բնաւ նորութիւն չէ։Իրողապէս Արցախի հանրապետութիւնը գերիշխան պետութիւն է։ Ասիկա վիճելի չէ։Ճիշդ է, որ միջազգային ճանաչում չունի, բայց ունի իր նախագահը եւ Ազգային Ժողովը՝ ընտրուած ժողովուրդին կողմէ, պետական կառոյցները, դատաիրաւական համակարգը, մամուլը, հասարակական կազմակերպ կառոյցները, վերջապէս՝ բոլոր մարզերուն մէջ լաւապէս կազմակերպուած եւ գործուն հաստատութիւններու ամբողջ ցանց մը, որ ինքնին պետութեան մը գոյութեան պայմանները լիուլի կը լրացնէ։ Նաեւ՝ ունի ամէնէն կարեւորը, մարտունակ եւ կազմակերպ բանակ եւ ապահովական ուժերու այլ կառոյցներ։
Արցախի այս պետութիւնը, ով չի գիտեր, եւ որու համար հասկնալի չէ, որ Հայաստանի հետ ունի անքակտելի կապ, հաղորդակցութիւն, ներդաշնակութիւն, համակարգում եւ միաւորման երկարաժամկէտ տեսլական։Եւ այս բոլորը նկատի ունենալով՝ «Ղարաբաղը Հայաստան է» յայտարարութիւնը էապէս ոչ մէկ կերպով կը հակադրուի Արցախեան բանակցութիւններուն հոլովոյթին, ոչ ալ կրնայ խանգարել քաղաքական գործընթացի վերականգնման համապատասխան մթնոլորտի ձեւաւորումը, որովհետեւ բոլորին կողմէ ընկալուած է, թէկուզ ոչ ոք ասոր մասին հրապարակաւ կ՛արտայայտուի։ Միջազգային հանրութեան ենթագիտակցութեան մէջ շատոնց տեղաւորուած է «Ղարաբաղը Հայաստան է» գաղափարը։
Հիմա կը մնայ թուել Լաւրովի կողմնակալութեան միւս երեսը։ Ատրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ մի՛շտ կը յայտարարէ, որ Լեռնային Ղարաբաղի տագնապին լուծում չկայ, եթէ անիկա Ատրպէյճանի հողային ամբողջականութեան վերականգնումը չ՛ապահովեր։ Այսինքն՝ Արցախը պէտք է վերադառնայ Ատրպէյճանի տիրապետութեան տակ, որպէսզի տագնապին լուծումը ընդունելի ըլլայ Ատրպէյճան ի համար։
Լաւրով ոչ մէկ անգամ Ալիեւի այս յանկերգը քննադատած է։ Պաքուի անզիջող կեցուածքը ոչ մէկ պարագայի համապատասխան հակազդեցութեան արժանացած է Ռուսիոյ դիւանագիտութեան պետին կողմէ, որպէսզի հիմա կարելի ըլլար ըսել, որ ան կողմնակալ չէ։
Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ դրոյթը ինքնին կը խօսի անբնական կացութեան մը մասին։ Ինչու՞ օրինակի համար Ինքնավարութիւն, եթէ տուեալ շրջանը տուեալ պետութեան մը օրինական երկրամասն է։Ինչու՞ ինքնավարութիւն սահմանուած է Լեռնային Ղարաբաղին։ Այս հարցումը բազմաթիւ համոզիչ պատասխաններ ունի եւ կը ջրէ Պաքուի իշխանութիւններուն քաղաքական պատուէրներով հրապարակուող բոլոր տեսակի «տեսութիւնները»։ Մինչ այդ «Ղարաբաղը Հայաստան է» խօսքը դարերու պատմութեան մը վրայ հիմնուած է։ Արցախը պատմական Հայաստանի նահանգներէն է եւ այդպէս ալ պիտի մնայ։ Ուրեմն՝ պատմական, մշակութային, ժողովրդագրական եւ բազմաթիւ այլ կապերով զուգորդուած են Հայաստանն ու Արցախը։ «Արցախը Հայաստան է» յայտարարութեան էութիւնը դարերու խորերէն մեզի հասած է։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*