ՈՏՔ

Նորայր Տատուրեան

Պահ մը փորձենք հայոց լեզուէն հեռացնել «ոտք» բա­­ռը։ Ան­­կա­­­րելի է, չէ՞։ Իրա­­ւունք ու­­նիք։ Առանց անոր, մեր մայ­­րե­­­նին ինչպէ՞ս շար­­ժէր, քայլ առ­­նէր եւ ինչպէ՞ս վազք տար մեր միտ­­քե­­­րուն։ Ան կը մնար… կաղ։ Կը յի­­շէ՞ք Յով­­հաննէս Շի­­րազի «Մօր Ձեռ­­քե­­­րը» բա­­նաս­­տեղծու­­թիւնը, որուն մէջ «ձեռք» գո­­յակա­­նը ար­­ժա­­­նացեր էր բազ­­մա­­­թիւ պա­­տիւ­­նե­­­րու- ինչպէս՝ ան «հի­­նաւուրց» էր եւ ու­­նէր «ծով լռու­­թիւն» եւ «համ­­բե­­­րու­­թիւն»։ Այ­­սօր, յար­­գե­­­լի ըն­­թերցող, կ՚առա­­ջար­­կեմ հայ­­կա­­­կան բա­­նաս­­տեղծու­­թեան պար­­տէ­­­զէն ներս ոտք դնել ու տես­­նել, թէ «ոտք» բա­­ռը, մեր լե­­զուի ամե­­նէն հոգ­­նա­­­ջան եւ ծա­­ռայա­­սէր ան­­դա­­­մը, վա­­յելա՞ծ է ար­­դեօք բա­­նաս­­տեղծնե­­րու ու­­շադրու­­թիւնը։ Ուստի, մի՛ քա­­շուիք, նե՛րս եկէք, մուտք գոր­­ծե­­­ցէք այդ պար­­տէ­­­զի դար­­պա­­­սէն ներս, նախ ձեր աջ ոտ­­քով ան­­շուշտ, -ինչպէս սո­­վորու­­թիւն էր մեր նախ­­նի­­­ներու հա­­մար,- անոր քնա­­րական ճե­­մու­­ղի­­­ները ճա­­շակե­­լով, որո­­նենք «ոտք» բա­­ռի դա­­րաւոր ոտ­­նա­­­հետ­­քե­­­րը։ Իսկ գալ շա­­բաթ, ամ­­բողջաց­­նե­­­լու հա­­մար մեր քայ­­լը, ապա կը շար­­ժենք ձախ ոտ­­քը։ Այն ժա­­մանակ մե­­զի կ՚ըն­­կե­­­րակ­­ցի բա­­նաս­­տեղծ Պա­­րոյր Սե­­ւակը, ու կը պատ­­մէ, թէ ինչպէս կեան­­քը, իր ոտ­­քե­­­րու անհնա­­զանդ շար­­ժումնե­­րու պատ­­ճա­­­ռով վե­­րածո­­ւեր է ձա­­խողու­­թիւննե­­րու շղթա­­յի մը։

Այժմ նկա­­տեցէք սա­­ղար­­թա­­­խիտ եւ ստո­­ւերոտ տա­­րածու­­թեան մէջ հնա­­դարեան ու մամ­­ռոտ հետք մը- «ոտն»։ Սա է «ոտք» բա­­ռի ար­­մա­­­տը։ Բուն հայ­­կա­­­կան է։ Եզա­­կի է ան։ Բա­­ռացիօրէն։ Անոր պէտք էր յոգ­­նա­­­կերտ «ք» տա­­ռը, որ­­պէսզի ամ­­բողջա­­նար զոյ­­գը։ Իսկ դա­­րեր ետք, չենք գի­­տեր ի՛նչ պատ­­ճա­­­ռով, եւ զար­­մա­­­նալի է սա, մեր եր­­կու ոտ­­քը մտաւ մէ­­կի մէջ ու «ոտք» յոգ­­նա­­­կին դար­­ձաւ ժա­­մանա­­կակից հա­­յերէ­­նի եզա­­կին, հար­­կադրե­­լով մեզ յոգ­­նա­­­կերտ երկրորդ մաս­­նիկ մը աւելցնե­­լով անոր եւ ու­­նե­­­նալ՝ «ոտ­­քեր», որ­­պէսզի ջայ­­լա­­­մի պէս չմնանք մէ­­կի վրայ ցցո­­ւած ու կա­­րենանք եր­­կու ոտ­­քի վրայ քա­­լել, ինչպէս կ՚ընեն միւս բո­­լոր ժո­­ղովուրդնե­­րը։

«Ոտք» բա­­ռը իր հնա­­դարեան եւ ոլո­­րապ­­տոյտ պատ­­մութեան ամէն քայ­­լա­­­փոխին ստա­­ցաւ բազ­­մա­­­թիւ պատ­­կե­­­րալից իմաստներ, ինչպէս՝ սան­­դուղքի աս­­տի­­­ճան, մատ, քայլ, քայ­­լա­­­փոխ, քայ­­լո­­­ւած­­քի արա­­գու­­թիւն, մէկ քայ­­լա­­­չափ տա­­րածու­­թիւն, նո­­ւագ, հեղ, մէկ ան­­գամ եր­­թալ գա­­լը, մէկ ոտ­­քի եր­­կա­­­րու­­թիւնը որ­­պէս չա­­փի միաւոր, ստո­­րոտ, կա­­րի եւ այլ մե­­քենա­­ներու լե­­զուակ­­նե­­­րը, ինչպէս նաեւ որե­­ւէ բա­­նի վա­­րի կամ ստո­­րոտի մա­­սը, ինչպէս՝ լե­­րան ոտք։

Երբ Ոս­­կե­­­դարն էր, եւ ար­­քա­­­յական էր մայ­­րե­­­նի պար­­տէ­­­զը, նոյնքան եւ բու­­րումնա­­ւէտ էր ան եւ զգլխիչ, մեր գրա­­բար լե­­զուէն հո­­սեցան փափ­­կոտն ար­­տա­­­յայ­­տութիւններ, որոնք թէեւ այժմ փո­­շեծածկ են ու եր­­կար դա­­րեր ո՛չ մէկ հայ քա­­լեր է անոնց հետ­­քե­­­րէն, սա­­կայն դեռ սի­­րու­­նա­­­տես են եւ այ­­սօր կ՛ար­­ժէ պահ մը մեր ճա­­նապար­­հէն շե­­ղիլ ու հիանալ անոնց տես­­քին։ Ահա փունջ մը- պա­­տուան­­դան ոտից, կռո­­ւան ոտին, լո­ւացումն ոտից, ոտն առ ոտն, ոտն ընդ ոտին, յո­­տից ցգլուխ, առ ոտն հար­­կա­­­նել, զոտս ամ­­բարձեալ փախ­­չել, զոտն հար­­կա­­­նել առ բար­­կութեան…։

«Ոտն» գո­­յակա­­նը, խո­­շոր ոս­­տում մը միավան­­կի մը հա­­մար, ու­­նե­­­ցաւ ան­­հա­­­մար բարդ եւ ածանց բա­­ռեր՝ իր երեք ար­­մատնե­­րով, «ոտ-», «ոտան-» եւ «ոտն-»։ Առա­­ջինը, որ չա­­փով աւե­­լի փոքր էր քան միւսնե­­րը, տո­­ւաւ «ոտա­­բաց», «ոտա­­բոբիկ» եւ «ոտա­­չափ» բա­­ռերը միայն։ Երկրոր­­դը ու­­նէր գրա­­կան հա­­կում։ Ան նախ ծնունդ տո­­ւաւ «ոտա­­նաւոր»-ին։ Անոր հե­­տեւե­­ցան «միոտա­­նի», «եր­­կո­­­տանի», «ու­­թո­­­տանի» եւ «բազ­­մո­­­տանի» ածա­­կան­­նե­­­րը։ Իսկ վեր­­ջի­­­նը… անզսպե­­լի էր՝ տո­­ւաւ յի­­սուն գո­­յական, ինչպէս՝ այ­­ծոտն, արա­­գոտն, գե­­ղեց­­կոտն, մեր­­կոտն, սե­­ւոտն, վա­­տոտն, վի­­շապոտն, փայ­­տոտն, ոտ­­նա­­­կապ, ոտ­­նա­­­կոխ, ոտ­­նա­­­հար, ոտ­­նա­­­ձայն։ Ան ու­­նե­­­ցաւ ար­­կա­­­ծախնդիր եւ ինքնու­­րոյն կեանք։ Աւագ Հինգշաբ­­թի օրեր հայ գա­­հանան լո­­ւաց զայն, այլ օրեր ան սի­­րեց վա­­զել գնդա­­կի մը ետե­­ւէն, իսկ հան­­գիստի ժա­­մերուն պա­­հան­­ջեց նուրբ խնամք։ Յար­­գե­­­լի ըն­­թերցող, այս բո­­լորը ար­­տա­­­յայ­­տե­­­լու հա­­մար ու­­նե­­­ցանք երեք բառ. ոտնլո­­ւայ, ոտ­­նագնդակ եւ ոտ­­նա­­­յար­­դար։

Բայց, յար­­գե­­­լի ըն­­թերցող, «ոտք» բա­­ռը փա­­ռաւո­­րապէս ոտ­­քի ելաւ, երբ անոր հետ ստեղ­­ծե­­­ցինք դար­­ձո­­­ւածքներ- 150 հատ։ Ին­­չո՞ւ այսքան շատ։ Մի զար­­մա­­­նաք։ Որով­­հե­­­տեւ, նկա­­տեցինք, թէ կեան­­քի ամէն մէկ վի­­ճակը մէկ «ոտք» է։ Բո­­լորը յի­­շել այս յօ­­դուա­­ծի մէջ ան­­կա­­­րելի է։ Բայց, պահ մը մտնենք այդ նրբու­­ղին ու վա­­յելենք ընտրա­­նի մը. ոտք դնել, ոտ­­քը բա­­րի, ոտ­­քը թե­­թեւ, մէկ տե­­ղէն ոտ­­քը կտրել, ոտ­­քի տակ առ­­նել, ոտ­­քի տա­­կը փո­­րել, ոտ­­քե­­­րը սեւ ջուր իջ­­նել, ոտ­­քե­­­րը տնկել, եր­­կու ոտ­­քը մէկ կօ­­շիկի մէջ դնել…։ Երբ դան­­դա­­­ղաշարժ էր ան­­ձը, կամ հար­­սը յղի էր, ըսինք «ոտ­­քը ծանր», իսկ որ­­պէսզի ան­­զուսպ երի­­տասարդ մը որ­­պէսզի հան­­դարտի եւ իր արարքնե­­րու մէջ ազատ ըլ­­լա­­­լու հնա­­րաւո­­րու­­թե­­­նէն զրկո­­ւի, ամուսնա­­ցու­­ցինք զայն ու այսպէ­­սով՝ «ոտ­­քը կա­­պեցինք»։ Քա­­նի՜ քա­­նի ան­­գամներ այս բա­­ռը «ի» մաս­­նի­­­կը հա­­գած, եր­­կիւղ պատ­­ճա­­­ռեց ներ­­կա­­­ներու վրայ… «Ոտ­­քի՛, ար­­քան կու գայ», «Ոտ­­քի՛, դա­­տաւո­­րը կու գայ», «Ոտ­­քի՛, հրա­­մանա­­տարն է», եւ մեր պա­­տանե­­կու­­թեան օրե­­րու յի­­շատա­­կը՝ «Ոտ­­քի՛, տնօ­­րէնը կու գայ»։

Յար­­գե­­­լի ըն­­թերցող, միշտ չէ, որ փայ­­լուն օրեր տե­­սաւ մեր «ոտք»ը։ Պատ­­մութեան մէջ ին­­չե՜ր եւ ին­­չեր եկեր են անոր գլխուն։ Խեղճ «ոտք»։ Կը յի­­շէք, օր մը, 30ական­­ներ էին, հայ­­րե­­­նի հո­­ղի վրայ ան հար­­կադրո­­ւեցաւ իր առ­­ջեւ «վ» տա­­ռը ըն­­դունիլ։ Ու մեր հա­­րազատ բա­­ռը, որ կա­­տարե­­լապէս հա­­ւասա­­րակշռո­­ւած եռո­­տանի մըն էր, ահա այսպէս՝ «ո-տ-ք», յան­­կարծ դար­­ձաւ չոր­­քո­­­տանի, ահա այսպէս «վ-ո-տ-ք»։ Ահա թէ ինչպէս գրա­­կանա­­գէտ Յա­­րու­­թիւն Սուրխա­­թեանը այդ օրե­­րուն վերխմբագ­­րեց Խա­­չատուր Աբո­­վեանի մէկ նա­­խադա­­սու­­թիւնը. «…գնամ ընկնիմ մէկ իշ­­խա­­­նի վոտք, ասեմ, ինձ մէկ կտոր հաց տա»։ Բայց ու­­նե­­­ցանք բա­­րեխիղճ քնա­­րեր­­գակներ, որոնք գո­­վեր­­գե­­­ցին զայն ու չձգե­­ցին, որ ան ոտ­­քի տակ ան­­տես մնայ։ Այսպէս՝ «ոտք» բա­­ռը դար­­ձաւ «բա­­նաս­­տեղծա­­կան ոտք» ու ոտք յար­­մարցնե­­լով ժա­­մանա­­կին տը­­ւաւ գե­­ղեցիկ ոտա­­նաւոր­­ներ. Ներ­­սէս Շնոր­­հա­­­լին գրի առաւ հե­­տեւեալ ար­­տա­­­յայ­­տութիւ­­նը. «Գե­­ղեցիկ ոտք ըն­­թա­­­ցեալք»։ Ապա եկաւ միջ­­նա­­­դարեան տա­­ղասաց Սու­­քիասը ու ող­­բաց իր յա­­ռաջա­­ցած տա­­րիքին. «Ու­­նիմ զան­­դամս զա­­մէն լքեալ… Ձեռք կաշ­­կանդեալ, ոտք վե­­հերեալ»։ Մէկ այլ տա­­ղասաց, որ կը ստեղ­­ծա­­­գոր­­ծէր «Մար­­զո­­­ւան­­ցի» մա­­կանու­­նով, պա­­մեց, թէ եարը որ­­քան էր զգլխիչ. «Զձեռքդ ու ոտքդ դնես հի­­նայ, իմ սիրտս ի դէմդ կու դո­­ղայ»։ Երբ 20-րդ դա­­րուն ոտք կո­­խեցինք, Եղի­­շէ Չա­­րեն­­ցը բա­­րեսրտու­­թեամբ գրեց. «Վե­­րադար­­ձիդ, եթէ վե­­րադառ­­նաս եւ ոտքդ չդիպ­­չի փոր­­ձութեան»։ Բա­­ռը նոյ­­նիսկ դար­­ձաւ հայ­­րե­­­նաբաղձ պատ­­մո­­­ւածք. «Երա­­նի՜ այն օրո­­ւան, երբ նո­­րից ոտք կը դնեմ Քե­­սապ»։

Յար­­գե­­­լի ըն­­թերցող, գե­­ղեցիկ է ըլ­­լալ մէկ ոտ­­քը Հա­­յաս­­տան։ Ուստի, ալ շա­­բաթ Օգոս­­տո­­­սի ջերմ առա­­ւօտ մը մայ­­րա­­­քաղա­­քէն պի­­տի ճամ­­բորդենք 90 քմ. հա­­րաւ, մին­­չեւ հայ­­րե­­­նի գիւղ մը, Զան­­գա­­­կատուն։ Այդ գե­­ղատե­­սիլ ճա­­նապար­­հորդու­­թեան ըն­­թացքին, հե­­տեւե­­լով Պա­­րոյր Սե­­ւակի գրա­­կան ոտ­­նա­­­հետ­­քե­­­րը, պի­­տի կ՛ամ­­բողջաց­­նենք «ոտք» բա­­ռի չար ու բա­­րի ոդի­­սակա­­նը։ Իսկ այժմ, կ՛առա­­ջար­­կեմ «յոտնկայս» ծա­­փահա­­րել այս ծա­­ռայա­­սէր միավան­­կը իր առած բո­­լոր քայլերուն համար։

Կը սիրէ՞ք ձեր ոտքը: Այո, մարմնի այդ յոգնաջան անդամը, որ ձեզի շարժում եւ վազք կու տայ: Նախորդ մեր յօդուածին մէջ, տեսանք, թէ «ոտք» գոյականն ալ՝ ծառայասէր միավանկ, քայլ եւ վազք տուեր է… հայոց մայրենիին, եւ մենք որոներ էինք անոր հնադարեան ոտնահետքերը ու տեսեր էինք, թէ անիկա հայերէնին պարգեւեր էր բարդ բառերու, դարձուածքներու եւ քնարական տողիկներու հարստութիւն մը: Իսկ այսօր ճամբորդենք Երեւանէն 90 քմ. հարաւ-արեւելք՝ Պարոյր Սեւակի ծննդավայր Զանգակատուն գիւղը, եւ այդ գեղատեսիլ ուղեւորութեան ընթացքին «ոտք» բառը մեզի բացայայտէ Սեւակին առած չար ու բարի քայլերը: Ուստի, եկէ՛ք, բարձրացէք հանրաշարժը, նախ աջ ոտքով, – եթէ սա սնոտիապաշտութիւն չէ ձեզի համար- ապա պատուհանէն դիտելով հայրենի բնաշխարհը, ականջ տուէք այս համեստ բառի գրական ոտնաձայներուն:

Նախ ըսենք, թէ յոյներու «pous», լատիններու «pods», սանսկրիտ «pad» եւ գերմանական «fus» բառերը հետեւեր են մեր «ոտք»ի զարգացման ուղիները: Բոլորն ալ համեմատելի են եւ ունեցեր են նոյնանման բարդ բառեր, ինչպէս «tripod» եւ «եռոտանի» բառերը: Սակայն, տարբերութիւնը այն է, թէ մեր «ոտք»ը առեր է բազմաթիւ խոշոր քայլեր ու ծնունդ տուեր է անհամար դարձուածքներու եւ առածներու, երեւոյթ մը, որ գոյութիւն չունի այլ լեզուներու մէջ: Աւելին, հայ բանաստեղծներ նկատեր են, թէ կեանքի ամէն մէկ վիճակ եւ հոգեկան տրամադրութիւն «ոտք» է ու կարելի է փիլիսոփայել եւ երգել անոր մասին: Այդ իմաստասէր-քնարերգակը այսօր Պարոյր Սեւակն է:

«Ու ես հասկացայ, որ…

Երբ անվստահ ենք՝

Մենք թաքցընում ենք մեր խեղճ ոտքերը»:

Ահա, այսպէս ոտքը կը դառնայ նկարագիրի հայելին: Իսկ, մի՛ զարմանաք, եթէ ըսեմ, թէ ոտքը բանականութիւն ունի ու ինքնագլուխ քայլեր կ՛առնէ: Այդ պատահեր է մեր բանաստեղծին. «Իսկ ոտներըս, / Խանդո՜տ այս ոտներըս, / Ինձ հանում են տեղից եւ ստիպում քայլել»: Իսկ դէպի ո՞ւր… «Եւ ոտներըս, իբրեւ իւրատեսակ «մեղա՛» / Ինձ կտրում են փափուկ մահճակալից, / Տանում-նստեցնում են ա՛յն աթոռին չորուկ, / Որի առաջ կայ մի… տանջուած գրասեղան»: Ըստ «Քմծիծաղ» բանաստեղծութեան, Սեւակ երիտասարդ տարիքին իր ոտքերէն գանգատ չունէր, բարի էին անոնք. «Իսկ ոտներիցս բարի բա՛ն… չկայ»… քանզի իրենց շարժումով անոնք կը կրճատէին բանաստեղծին եւ իր սիրածին միջեւ գոյութիւն ունեցող հեռաւորութիւնը: Կորսուած սէրը, այո՛, այդ բացակայութիւնն ալ կարելի էր նկարագրել «ոտք»ով.

«Ինչո՞ւ եմ սակայն քեզ զգում այնպէ՛ս,

Այնպէ՜ս եմ զգում, ինչպէս երեւի

Ոտից նոր զրկուածն զգում է ոտը»:

Իսկ օր մը, երբ ծանր էր կեանքը եւ անարդար, Սեւակը կը հարցնէ արագիլ թռչունին, թէ «Ինչո՞ւ է նա կանգնում իր մի ոտին շարունակ»: Պատասխանը Սեւակին համոզեց նմանիլ արագիլին.

«Որպէսզի բեռն աշխարհի թեթեւանայ գէթ մի քիչ…»:

Բախտաւոր են անոնք, որոնք հանրաշարժի աջ կողմը նստած են: Այդ պատուհանները սարեաններ են, հայրենի բնանկարներ, ներկուած դեղձան դաշտերով, մշուշապատ լեռնոտններով, սրճագոյն լերկ բարձրութիւններով: Նկարին մէջ նաեւ կայ ամբողջ տարածութեան իշխող, ոտքէն-գլուխ մոխրագոյն հսկայ մը, որ սպիտակ գլխարկ է հագեր: Ապա ճահճանման տարածութիւններ, կանաչ-արծաթագոյն բարտիներ, ճամբեզրին, տեղ-տեղ, գեղջուկ պտղավաճառի սեղաններ ու անունց շուրջ վազվզող ոտաբոպիկ երեխաներ: Գեղեցիկ է մէկ ոտքը Հայաստանի մէջ ըլլալ ու այդ հողատարածքը չափել մինչեւ Վայոց Ձոր ու պատահի, որ մինչեւ վիզը բարձրանաս, դէպի Արագածոտն:

Պէտք չէ զարմանալ, նաեւ, որ Սեւակ կը սիրէր անհետանալ այդ տարածութեան մէջ. «…Ոտներըս յաճախ ինձ, ակամայ, / Անվերջ այգիներից-այգիներ են տանում»: Ո՞վ էր այդ ճանապարհորդութիւններու ականատեսը, բանաստեղծի ներաշխարհի լուռ դիտողը… «Տէ՜ր իմ աստուած, դու լա՛ւ գիտես, / Թէ ես քանի՜–քանի՜ անգամ / Այս սրախիճ տատասկապատ ճանապարհը / Կրկընել եմ ոտաբոպիկ»: Եւ սէրը, ոտքէն-գլուխ հեշտագին ոտանաւոր, Սեւակի համար թանկագին հիւր էր. «Բայց… ես ո՛նց եմ ուզում / Ու երազում, / Անգի՛ն, / Քո ոտքերը տեսնել իմ գրկաբաց շեմքին»: Իսկ երբ գայ ան, եթէ գայ, Սեւակ որոշեր էր անոր ամբողջապէս տիրանալ, ինչպէս կ՛ըսեն՝ «ոտքէն-գլուխ».

«Իմ սիրելի՛ս…

Որ դու պիտի լինես ի՛մը՝ անվերապա՛հ,

Ի՛մը՝ ոտից-գլու՛խ»:

Սեւակ որոշեր էր նաեւ դառնալ անոր արբանեակը, անվերջ պտըտելով իր դիցուհիի ոտքին շուրջ.

«Անշարժութիւնը քո պիրկ ոտների

Դարձընում է ինձ մի խոյ օրուկուած,

Որ պտըտւում է չորսբոլորքը քո

Ողջ շառաւիղով իր ոտնակապի»:

Արգելակ: Հանրաշարժը կը դանդաղի: Մեր առջեւն է, յոռի խոչընդոտ մը՝ սահմանը: Ահա, Նախիջեւանը, ուրկէ քանի տասնամեակ է, որ մեր ոտքը կտրուած է ու այսօր հոն գողթան երգիչներ չեն երգեր եւ ուր զանգակատուներ չեն ղօղանջեր: Կը դառնանք ձախ: Կը սկսի ճանապարհի վերջին հանգրուանը: Նոր սարեաններ կը յայտնուին պատուհաններուն վրայ, աւելի շէկ, աւելի լերկ ու ցից…: Ի՞նչ եղաւ Սեւակին: Ինչո՞ւ դանդաղեցաւ: Ոտքերուն սեւ ջո՞ւր իջաւ, ոտքը փո՞ւշ մտաւ, ոտքը ձա՞խ կոխեց… Ի՞նչ եղան անոր երբեմնի արագոտն եւ արկածախնդիր ոտքերուն… Բանաստեղծը ունի խոստովանութիւն մը.

«Ծերանում ենք, Պարո՛յր Սեւակ,

Ծերանում ենք, սիրելի՜ս.-

Մեր խռովկան մատներն արդէն դարձել են հեզ ու լսկան,

Իսկ դաւադիր մեր ոտքերը՝ ընտանեսէր-տնասէր…»։

Պարոյր Սեւակի տուն-թանգարանի մուտքին անցորդները մինչեւ այսօր կը խօսին այն ինքնաշարժի արկածին մասին, որ խզեց անոր ոտքը այս աշխարհէն (դուք ըսէք, թէ ի՛նչ էր պատճառը անոր, չարոտն որոշո՞ւմ մը, թէ քայլ մը անհնազանդ), Արգելակ չունէ՞ր ինքնաշարժը: Ունէր: Սեւակը գիտէր, թէ ի՛նչ էր արգելակը: Բայց ոտքերն անոր…

«Ես հասկացա՛յ,

Բայց… ոտքե՜րըս չեն հասկանում»:

Բանականութիւն ունի մեր «ոտք» բառը: Խոշոր կերպար է անիկա, ծպտեալ որպէս գիշերաշրջիկ քնարերգակ, արկածախնդիր սիրահար, անվստահ գեղեցկուհի, երբեմն քմծիծաղ մը չարուկ, հայրենասէր իմաստուն մը միշտ: Ուստի, երկրորդ անգամ, եկէ՛ք, «յոտնկայս» ծափահարենք զայն ու մաղթենք, որ ձեր ոտնաքայլերը միշտ դէպի աջ երթան, եթէ սնոտիապաշտութիւն չէ այս ձեզի համար:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*