“ԱԶԱՏՈՒԹԻՒՆԸ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԱՐՈՒԵՍՏԻ ՅԱՏԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐԷՆ ՄԷԿՆ Է, ՈՒՐ ԳԱՂԱՓԱՐԸ ՁԵՒԸ” ԿԸ ԹԵԼԱԴՐԷ… Կ՚ԸՍԷ ՏԱԼԻԱ ԱԼ ՍԱՅԻՏ

 

 

Հարցազրոյցը վարեց Սօսի Միշոյեան Տապպաղեան

 

Տալիա Ալ Սայիտը նկարչուհի է։ Ծնած է Նիւ Եորք։ Մագիստրոսական կոչումը ստացած է Քոլոմպիա համալսարանէն։ Իր ստեղծագործութեան կողքին, արուեստ կ՚ուսուցանէ «City University of New York» համալսարանի ուսանողներուն։ Իր ստեղծագործութիւնները ցուցադրուած են ԱՄՆ.ի (Նիւ Եորք) եւ աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ, ինչպէս՝ Գահիրէ, Անգլիա եւ Պելճիքա։ Ստացած է պարգեւներ Ճոն Միշէլ հիմնադրամէն (Joan Mitchell foundation), «MacDowell Colony» հաստատութենէն եւ Նիւ Ճըրզիի Արուեստի Խորհուրդէն (Nj State Council on the Arts).

Համացանցային հայերէնի դասընթացքի (https://www.facebook.com/westernarmenian/) աշակերտուհիներէս մէկն է նաեւ Տալիան, որուն արմատները կու գան Ակնէն, ապա՝ Եգիպտոս, եւ վերջապէս 1968-ին՝ Նիւ Եորք: Փոքր տարիքին յաճախած է հայկական միօրեայ վարժարան եւ իր հայերէնի իմացութիւնը հոնկէ կու գայ, առաւելաբար: Իր ստեղծագործութիւններուն մասին աւելի մօտէն ծանօթանալու համար, ուզեցինք հարցազրոյց ունենալ արուեստագիտուհիին հետ։

 

Ստորեւ հարցազրոյցը.

 

  • Ձեր ստեղծագործութիւնները աչքի կը զարնուին իրենց գոյներու բազմազանութեամբ եւ երկրաչափական ձեւերու համադրումով։ Դուք ինչպէ՞ս կը բնորոշէք ձեր արուեստը եւ ի՞նչ պայմաններու տակ կը ստեղծագործէք։

 

Գեղարուեստական առումով զօրաւոր գոյներու յարաբերութիւնը կը հրապուրէ զիս։ Կրնաս գոյնի եւ ձեւի յարադրութեան ընդմէջէն տեսնել անոնց խորութիւնը տափակ մակերեսի մը վրայ։ Կը կարծեմ, որ այդ է պատճառը, որ կը սիրեմ դաշտանկար կամ քարտէզապատկեր օգտագործել, որովհետեւ անոնք կ՚ենթադրեն վայրը եւ կը փոխանցեն վայրկենական յուզում։

Իմ գործերս ժամանակակից են, բայց խոր առնչութիւն ունին աւանդական նկարչութեան հետ։ Առասպելական տարրերու օգտագործումով կը փորձեմ պատմական շերտ աւելցնել, որպէսզի դիտողը մակերեսէն անդին՝ աւելի խորքը տեսնէ։ Այս առումով, կ՚ուզեմ նկարել հոգեբանական, յուզական եւ ֆիզիքական տարածութիւն ունեցող պատկերներ։

 

  • Ինչպէսկը նկատեմ, երբեմն գոյներուն եւ ձեւերուն կու գայ միախառնուիլ 

 լեզունայսինքն՝ երբեմն պատկերին կողքին խորագիրներ կը տեսնուին։ Ի՞նչ կ՚ուզէք փոխանցել ձեր այս գեղեցիկ եւ իւրօրինակ 

ստեղծագործութիւններուն ընդմէջէն։

 

Լեզուն եւ ընթերցանութիւնը բաւական քաշողական են ինծի համար եւ միշտ քոմիքսի ձեւը հաւնած իմ, որովհետեւ նիւթը կը յայտնուի պարզ պատկերով եւ քիչ բառերով։ Պզտիկութենէս շատ սիրած եմ գծել ու պատմութիւն գրել եւ երբ դպրոցական չորրորդ տարիս վերջացուցի, ուսուցչուհիս՝ Տիկին Գալէմքերեանը, ինծի նուիրեց տետրակ մը, որ աջ կողմը պարապ եւ ձախ կողմը գծաւոր էջեր ունէր, որպէսզի ամառուան ընթացքին շարունակեմ պատմութիւն գրել ու գծել։ Այս մէկը միշտ կը յիշեմ, որովհետեւ այս տեսակ հաւասար, երկեակ միջոցը կը շարունակուի իմ գործերուս մէջ։

 

Շատ անգամ խորագիրներ կ՚օգտագործեմ, որ յաւելեալ շերտ մը յայտնուի, որ բառերուն պատկերները նկարուածին հետ փոխ յարաբերութեան մէջ մտնեն, որովհետեւ իւրաքանչիւր բառ ինքնին պատկեր է, իսկ պատկերը՝ լեզու. այս երկուքին փոխ յարաբերութիւնը կը հետաքրքրէ զիս։

 

Բոլոր նկարներս կը ծնին գրածներէս. ազատ գրուածքներ, որմէ կը բխին գաղափարներ։ Եթէ առաջուայ ստեղծագործութիւններս շէնք, բնութիւն, կամ որեւէ առարկայական պատկերներ էին, այժմ՝ աւելի վերացական բնոյթ ունին անոնք, սակայն հիմքը կը մնայ մի՛շտ նոյնը.- աշխարհը, երկինքն ու խորութեան գաղափարը։

  • Արուեստը ժամանակ ունի՞, այլ խօսքով՝ արուեստը ընդօրինակութի՞ւն է ներկայ իրականութեան, թէ աւետումը նաեւ գալիքին։ Ի՞նչ կը հասկնանք ժամանակակից ոճ ըսելով։

 

Կը հաւատամ, որ ամէն արուեստի գործ ունի մասնիկ մը իրականութենէն, այսինքն՝ արուեստագէտը ունի բարձրագոյն զգայութիւն ամէնօրեայ կեանքի փորձառութիւններու, ըլլան անոնք մարմնական, յուզական թէ հոգեկան։ Ես շատ կ՚ազդուիմ իմ շրջապատէս, միջավայրէս. գոյներ, ամէնօրեայ պատահածներ, կամ բաներ, զորս կը կարդամ եւ կ՚իմանամ։ Ասիկա օրագրութեան մեթոտ մըն է, որ արուեստի տարբեր ձեւերով կրնայ արտայայտուիլ, ինչպէս՝ նկարչութեան, քանդակագործութեան կամ պարզապէս վիտէոյի ընդմէջէն։ Ազատութիւնը ժամանակակից արուեստի յատկութիւններէն մէկն է, ուր գաղափարը ձեւը կը թելադրէ։

 

 

  • Փիքասօ ըսած է, թէ արուեստը «տխրութեան եւ ցաւի դուստրն է», իսկ Նիկողոս Սարաֆեանի համաձայն, արուեստագէտի գործը արդիւնք է ներքին ալեկոծութեան, այրումին եւ «այդ կրակին շնորհիւ է որ կ՚աճի արուեստագէտին հոգին, կը դառնայ հոգիներէն ներս թափանցող լոյս մը, կ՚ըմբռնէ առօրեային եւ աշխարհիկ ու վաղանցիկ երեւոյթներուն ետին եղածը»։ Ի՞նչ կ՚ըսէք այս մասին. համաձա՞յն էք, որ արուեստագէտը պէտք է տառապի, «այրի», որ ստեղծագործէ։

 

Արուեստի որեւէ ստեղծագործութիւն, ըլլայ գեղարուեստական գրականութիւն, նկարչութիւն, թէ երաժշտութիւն զուտ աշխատանք է։ Այո՛, գաղափարը եւ ներշնչումը կու գան բարձր յուզումէն, բայց ոչ միայն տխրութենէն կամ վհատութենէն, այլ նաեւ կարեկցութենէն, հրճուանքէն, սքանչացումէն… եւ այլն։ Անշուշտ, այդ վայրկեանները կարճ են իրական գործին համեմատ։ Չեմ հաւատար, որ չարչարանքը անհրաժեշտ բաղկացուցիչ մաս մըն է։ Կը հաւատամ սակայն, միայնակ, լուրջ ու կեդրոնացած գործին։ Ես այրիլէն աւելի սպառիլ կը հասկնամ, եւ շատ ճիշդ է, որովհետեւ երբ բոլորովին տրուած ես ստեղծագործութեան, կը զգաս որ քեզ իր մէջը կը կլանէ ան։ Եւ այդ ժամերը երանաւէտ են, որովհետեւ տարուած ստեղծագործութեամբ, անոր մասին կը մտածես ե՛ւ քնանալէն առաջ, ե՛ւ արթննալուդ պէս, ու այդ միջոցին կեանքի պարզ պատասխանատուութիւնները մեծ բեռ կը թուին անոր քով։

 

  • Նկարչութենէն անդին ո՞ր արուեստը ձեզի համար հրապուրիչ է։

 

Կարդալ շատ կը սիրեմ, մանաւանդ վէպեր։ Շատ կը սիրեմ նաեւ լեզուներ սորվիլ։

 

  • Ի՞նչ են ձեր ապագայ ծրագիրները։

Եկող տարուան համար երկու ցուցադրութեան կը պատրաստուիմ, առաւել՝ կը ծրագրեմ հրատարակել «Graphic Novel» խորագիրով նկարչական գիրք մը, որուն մէջ տեղ պիտի գտնեն ստեղծագործութիւններ՝ ներշնչուած հայերէնի դասերէս։

 

  • O՜, Տալիա, բաւական հետաքրքրական կը թուի. կրնա՞ք աւելի մանրամասնել։

Երկու տարիէ ի վեր հայերէնի դաս կ՚առնեմ համացանցի ճամբով։ Մեր տունին մէջ Հայերէն կը խօսէինք, երբ մեծ մայրս մեր հետը կ՚ապրէր, բայց երբ մեծցայ աւելի քիչ առիթ ունեցայ խօսելու եւ վախցայ, որ լեզուն պիտի կորսնցնեմ։ Դասերը ոչ միայն վերակենդանացուցին լեզուս, այլ անոնց ընդմէջէն սկսայ յիշել անցեալս, ընտանեկան դէպքեր, ունեցայ գեղեցիկ զգայութիւններ, զորս կ՚ուզեմ ամփոփել նկարչական գիրքի տեսքով։ Շատ ուրախ եմ ընձեռնուած առիթին համար։

 

  • Ես նոյնպէս ուրախ եմ եւ Շնորհակալ։ Ձեզի մեծ յաջողութիւններ կը մաղթեմ։

 

 

 

 

 

 

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*