ԻՐԱՒ ԵՒ  ԱՉՔԵՐԷ ՀԵՌՈՒ ՉԳՐԱՆՑՈՒԱԾ ՀԻՆԳ ՄԱՆՈՒԿՆԵՐՈՒ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ

Հայաստանի հեռատեսիլի «ԿԵՆՏՐՈՆ» կայանի հաղորդումէն թելադրուած

Երբ մանուկը մեզի կը նայի, կը զգանք որ Աստուած մեզ կը պեղէ,

Երբ ան կու լայ, կը լսեմ, որ որոտումը կը դղրդայ..

Վիքթոր Հիւկօ

 

Ա. ՀԱԿԱԶԴԵՑՈՒԹԻՒՆ

 

            Խորագիրը կրնայ ենթադրել տալ, որ խոստացուած, իրականացած եւ չիրականացած հրաշքներու մասին պիտի խօսիմ: Անոնք այս էջերու առարկան չեն:

            Հեռատեսիլէն սփռեցին ոչ-քարոզչական ընդվզեցուցիչ պատկերներ, որոնք կը բաւէին, որպէսզի հին եւ նոր իշխանութիւնները տուն ճամբուէին:

            Երէկի քննադատուած եւ այսօրուան Սիրոյ եւ Համերաշխութեան Նոր Հայաստանի մէջ, Մանհաթթան դարձող մայրաքաղաքին կից գիւղի մը մէջ, խաղատուներէն եւ պերճ հիւրանոցներէն չտեսնուող մարդիկ եւ տուներ կան, կան եւ կ’ապրին չգրանցուած հինգ մանուկներ, հինգ քոյր եղբայրներ, որոնք գրանցուած չըլլալով դպրոց չեն երթար, որոնք այնքան ճակատագրապաշտ են իրենց մատղաշ տարիքին, որ չեն բողոքեր երբ անօթի կը պառկին:

            Գիւղ է, եւ յաճախ կ’ըսուի, որ գիւղին մէջ փոխօգնութիւնը աւանդութիւն է: Այս հինգ քոյր-եղբայրները կ’ըսեն, որ իրենց տունը մարդ չի գար:

            Ի՜նչ իմաստ ունի խօսիլ երկրի բնակեցման մասին, երբ կան դպրոցէ զրկուած եւ անօթի հինգ մանուկներ: Անօթութիւնը չի յաղթահարուիր մատաղի եւ զատկուան հացով: Եւ ճառով:

            Չգրանցուած հինգ հայ արեւանման մանուկներ, որոնք Հայաստանի բնակչութեան թիւին մէջ չեն հաշուառուած: Չկան:

            Ինչպէ՞ս նման դէպք կրնայ պատահիլ արդիական Հայաստանի մէջ, ուր կեանքի բոլոր ոլորտները կը գտնուին համակարգիչներու մէջ:

            Ինչ որ պատկերասփռեց Էպիկենտրոն կայանը ամբաստանագիր էր ուղղուած ընկերային հարցերու, կրթութեան, ազգային անվտանգութեան նախարարութիւններուն, հիմնադրամներուն, վարչապետին, նախագահին, կրօնապետերուն, եկեղեցաշէններուն եւ հաղորդումը լսողներուն: Կարելի է երկարել շարքը:

            Հինգ հայ մանուկներ կ’ապրին Հայաստանի գիւղին մէջ, մայրաքաղաքին դրկից, բայց ցանկերուն վրայ չկան, այդ պատճառով ալ դպրոց չեն երթար, կուշտ չեն: Լուսնի վրայ ապրողներ: Հայաստանեան գիւղի այլմոլորակայիններ:Կ’ըսեն, որ իրենց հայրը, «չոբան» է, եւ մայրը կով կը կթէ:

            «Ռոզա Ծառուկեան բարեսիրական հաստատութեան» նուէրները բերած էր քահանայ մը:

            Պոլսահայ երգչուհի Սիպիլին նամակ գրած էր տան աղջնակը, գրած էր իր տատիկը, եւ Սիպիլ եկած էր զիրենք տեսնելու: Իր կեանքին մէջ առաջին անգամն ալ ըլլալով աղջնակը գիւղէն ելած էր, Երեւան տարուած, եւ «պիցցա» կերած…

            Քահանան եւ երգչուհին նուէրներ բերած էին:

            Այդ չգրանցուած հինգ մանուկները դպրոցի պէտք ունին:

            Կրթութիւնը քաղաքացիին իրաւունքն է:

            Այդ իրաւունքը խլուած է այդ հինգ քոյր-եղբայր մանուկներէն:

            Ընտանիքը անդադար բնակարան կը փոխէ, որովհետեւ վարձքը չի կրնար վճարել…

            Ո՞ւր են ընկերային ծառայողները (social worker)… Հայաստանի եւ սփիւռքի բարեսիրական կազմակերպութիւնները եւ բարեսէրները, «էլիտար» բնակարաններու բնակիչները, գեղագիտական հաստատութիւններու կուշտ յաճախորդները, խաղատուներու բախտ որոնողները, Դուբայի, Նիցցայի, Էյֆէլեան աշտարակի, Սէյշէլեան կղզիներու տուրիստները…

            Ուզեցի գիւղ երթալ եւ գտնել չգրանցուած հինգ մանուկները…

            Ինչո՞ւ մամուլը չի հետախուզեր այս կացութիւնը, որ բացառութիւն ըլլալու չէ:

            Ո՞վ պատասխանատուութեան պիտի կանչէ գիւղապետը: Ան կրնա՞յ անտեղեակ ըլլալ գիւղի նեղ սահմաններուն մէջ տեղի ունեցող ողբերգութենէն, նաեւ՝ մարզպետը, մարզի պատգամաւորը, մինչեւ նախարար, վարչապետ եւ նախագահ…

            Հարցում էր՝ մեր ազգի «գենեֆոնդ»ի պաշտպանութեան մտահոգութեամբ:

            Հեռատեսիլը սփռեց տխրութեան պատկերները: Յաջորդ օր կրկին սփռեց: Տեսնողները հաւանօրէն յուզուեցան:

            Յետո՞յ… Թէժ գիծով հեռաձայնող եղա՞ւ…

            Հաղորդումը դիտողները տեսան, որ մայրը, ինչպէս թռչունը իր ձագերը կը կերակրէ իր կտուցով, այդպէս կը կերակրէր չգրանցուած քոյր-եղբայրները, նոյն դգալով, նոյն պնակէն, մէկ առ մէկ, հերթով…

            Ո՞ր դարը կ’ապրինք, ո՞ւր կ’ապրինք:

            Չենք կրնար արդարանալ, ըսելով որ տեղեակ չէինք, ըլլանք շարքային քաղաքացի, կուսակցական, գիւղապետ, մարզպետ, պատգամաւոր, վարչապետ, նախագահ, բազմագոյն միութիւնները եւ հիմնադրամներ…

            Երեւանէն կէս ժամ հեռու գիւղի մը մէջ կան չգրանցուած հինգ հայ մանուկներ, դպրոցազուրկ եւ սոված

            Այդ բանաստեղծական անունով գիւղը ուզեցի երթալ հետախուզական մամուլի սկզբունքին անսալով, որպէսզի ճշմարտութիւնը եւ իրականութիւնը անշպար ներկայացուի: Այդ եթէ ընեն լրագրողները, թերեւս երկիրը յուզող դատերուն եւ սահմանադրական յօդուածներուն կու տանք մարդկային եւ բարոյական իրաւութիւն, իմաստասէրին պէս ըսելով, որ ուրիշին իրաւունքը իմ պարտականութիւնս է: Այդ ուրիշը, ուրիշները, հինգ քոյր-եղբայրներն են, որոնց երէցը եօթը տարեկան է…

            Գտնել այդ չգրանցուած, անօթի պառկող, դպրոցէ զրկուած, այցելու չունեցող եւ մօտակայ Երեւանը չտեսած հինգ քոյր եղբայրները, որոնք չկան Հայաստանի բնակչութեան ցանկերուն վրայ, գրել, խօսիլ, դռներ բախել:

            Յուզում եւ ընդվզում լայն կը բանան կրկնութիւններու դռները եւ մեր աչքերը, եւ հոգիի ու խիղճի դռները:

            Լռել մեղանչում է: Կրկնել եւ մրճահարել շատախօսութիւն չէ, խիղճի հարց է:

            Առասպել չէ: Երգչուհի Սիպիլ տուաւ գիւղին բանաստեղծական անունը:

 

25 յունիս 2019, Երեւան

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*