Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի Ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեանի Այցելութիւնը՝ Հալէպ եւ Մայիս 28-ի 101-ամեակի Նշում


ՀԱԼԷՊ («Գանձասար»)․- Շաբաթ, Յունիս 1-ին, Հալէպի «Գ. Եսայեան» սրահին մէջ արժանավայել հանդիսութեամբ յիշատակուեցաւ Հայաստանի անկախութեան 101-ամեակը, կազմակերպութեամբ Հայ Երիտասարդական Միութեան: Այս առթիւ, Հայաստանէն ժամանած էր Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան։ Այս ձեռնարկին ներկայ էին նաեւ, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչ Հոգեշնորհ Հայր Յովակիմ Աբեղայ Բանճարճեան, Հայ Կաթողիկէ Համայնքի ներկայացուցիչ Տէր Կոմիտաս Տատաղլեան, Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Համայնքի Պետ Վերապատուելի Յարութիւն Սելիմեան, Հ․Հ․ Հալէպի Գլխաւոր Հիւպատոս Արմէն Սարգիսեան, Սուրիոյ խորհրդարանի երեսփոխան Ժիրայր Րէիսեան, Ազգային Կեդրոնական Վարչութեան անդամ Հրաչ Յակոբեան, հայկական կազմակերպութիւններու, Բերիոյ Հայոց Թեմի ազգային մարմիններու, միութիւններու եւ հաստատութիւններու ներկայացուցիչներ եւ հոծ բազմութիւն մը:
Հ․Մ․Ը․Մ․-ի փողերախումբը ազգային-հայրենասիրական երգերով դիմաւորեց հանդիսականները։
Հանդիսութիւնը բացուեցաւ Սուրիոյ ու Հայաստանի քայլերգներով։
Հայաստանի Հանրապետութեան կերտման փուլերն ու պետականաշինութեան աշխատանքը, ինչպէս նաեւ քաղաքական զարգացումները ներկայացուեցան տեսերիզի ցուցադրութեամբ ՝ «Ռուսական Նահանջէն Դէպի Հայաստան», «Հայաստանի Ա. Հանրապետութիւն», «Հիմնադիրներ» եւ «Վարչապետներ» խորագրերով:
Խօսք առաւ Հ․Հ․ Հալէպի Գլխաւոր Հիւպատոս Արմէն Սարգսեան: Ան շնորհաւորելէ ետք ներկաները ըսաւ.«Մայիսեան հրաշափառ յաղթանակներուն համար որեւէ նախադրեալ գոյութիւն չունէր, ո՛չ տնտեսական, ո՛չ քաղաքական եւ ոչ ալ աշխարհաքաղաքական: Բոլոր հաշուարկները կը խօսէին այն մասին, որ 1918-ին հայ ժողովուրդը պէտք էր փակէր իր բազմադարեան պատմութեան ամենավերջին էջը: Հայ ժողովուրդը, սակայն, հաւատաց իր առաքելութեան ու բազկի զօրութեան, հաւատաց եւ սկսաւ կենաց մահու պատերազմ մղել, մարտնչել եւ յաղթել,արեան գնով մեզի փոխանցելով մեր կտոր մը հայրենիքը՝ Հայաստանի Հանրապետութիւնը: Ահա այս է հայ ժողովուրդի յաւերժութեան խորախորհուրդ պատգամը»:
Օրուան բանախօս, Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան անդրադարձաւ անկախութեան խորհուրդին եւ քաղաքական ներկայ զարգացումներուն ու ըսաւ.« 28 Մայիսը՝ մեր նորագոյն պատմութեան ամէնէն նուիրական էջը, արիւնով ու քրտինքով գրուեցաւ։ Անձեւ քաոսէն վերածնաւ մեր պետականութիւնը, Հայաստանը վերստին մաս կազմեց համաշխարհային ընտանիքին եւ հանդիսացաւ յառաջադէմ ու ընկերային արդարութեան վրայ ամրօրէն խարսխուած երկիր՝ ամէնէն դժնդակ պայմաններուն մէջ իսկ»:
Յակոբ ՏԷր Խաչատուրեան այնուհետեւ դիտել տուաւ, որ շուրջ երեսուն տարի առաջ, հոգեկան մեծ հրճուանքով ազատ ու անկախ Հայաստանին փոխանցեցինք սփիւռքեան աքսորի տարիներուն սրբութեան նման մեր պահպանած պետականութեան ու անկախութեան խորհրդանիշերը՝ եռագոյնը, օրհներգը, զինանշանը, ազգային գաղափարախօսութիւնը, բայց այդ հրճուանքը մերթ ընդ մերթ միախառնուեցաւ յուսախաբութեան հետ, երբ ՀՀ առաջին նախագահը քանդեց համահայկական համերաշխութիւնը եւ բաժանարար գիծեր ստեղծեց հայրենի ժողովուրդին շերտերուն եւ Հայաստանի ու Սփիւռքի միջեւ: Ապա յայտնեց, որ նմանօրինակ կացութիւն կ’ապրինք այսօր եւս, երբ հայրենիքի մէջ մեր ժողովուրդը սեւի ու ճերմակի բաժնելու ձգտումներ կը տեսնենք եւ երբեմն թոյն ու ատելութիւն կը տեղան հրապարակի վրայ փոխան սիրոյ եւ հանդուրժողականութեան։ Վկայ՝ ՀՅԴ Բիւրոյի երկարամեայ ներկայացուցիչ ընկեր Հրանդ Մարգարեանի, իր որդւոյն եւ թոռներուն հանդէպ ցուցաբերուած հակադաշնակցական անընդունելի մոլուցքը, որ պէտք էր դատապարտուէր իշխանութեան բարձրագոյն օղակներուն կողմէ, սակայն ցարդ կը սպասենք դատապարտումը:
Բանախօսը եզրափակելով միասնակամութեան կոչ ուղղեց մեր ժողովուրդին, շեշտելով որ պէտք է ազգովին արժեւորենք եւ ձեռքէ խոյս չտանք Հայաստանի եւ Արցախի համար պատմական այս մեծ պատեհութիւնը՝ անկախութիւնը։ Պատրաստ ըլլանք զարգացնելու Հայաստանն ու Արցախը առանց զիջումներ կատարելու: Համախմբուինք մեր պետականութեան շուրջ ու դերերու արդար բաշխումով, զիրար ամբողջացնելով, բոլորին ուժերուն մէկտեղումով պահպանենք ու զօրացնենք մեր պետականութիւնը, զօրացնենք Արցախը, Ջաւախքը, Սփիւռքը՝ իրականացած տեսնելու մեր ազգային իղձերը։
Աւարտին խօսք առաւ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչ Հոգեշնորհ Հայր Յովակիմ Աբեղայ Բանճարճեան, որ լուսարձակի տակ առաւ հայկական օրացոյցին մէջ նշուած ազգային գլխաւոր տօները, ինչպէս 301-ին Քրիստոնէութեան պետական կրօնք հռչակումը, 451-ին Աւարայրի ճակատամարտը եւ 28 Մայիս 1918-ին Հայաստանի Հանրապետութեան կերտումը՝ դիտել տալով, որ բոլորն ալ պայքարի դրսեւորումներ են վասն Հայրենեաց եւ հաւատոյ։ Ապա Հայր Յովակին նկատել տուաւ, որ Աստուածաշունչի էջերուն մէջ իսկ լուսարձակի տակ առնուած է ազատութեան գաղափարը, որովհետեւ ազատութիւնը մարդ արարածին շնորհուած Աստուածատուր պարգեւ է, եւ ոչ ոք իրաւունք ունի խլելու զայն մարդ արարածէն կամ ժողովուրդներէն։ Այդ իսկ պատճառով ինչպէս հայ ազգը, այնպէս ալ այլ ազգեր ու ժողովուրդներ պայքարած են յանուն իրենց ազատութեան եւ անկախութեան։ Տէր Յովակիմ այնուհետեւ կեդրոնացաւ երկու հիմնական գաղափարներու վրայ՝ Հայաստանի ներքին հզօրացման եւ մեր ժողովուրդի միասնակամութեան՝ ի Հայաստան, Արցախ եւ ի Սփիւռս աշխարհի։
Գեղարուեստական յայտագրին, մասնակցեցաւ Համազգայինի «Զուարթնոց» երգչախումբը։
Տօնակատարութիւնը փակուեցաւ Տէր Յովակիմ Աբեղայ Բանճարճեանի «Պահպանիչ» աղօթքով։
Մայիսեան եւ Ռամատանի օրհնաբեր ամիսներուն զուգադիպութեան ուրախ առիթով, Բերիոյ Հայոց Թեմի Ազգ. Առաջնորդարանը կազմակերպեց հոգեւոր երաժշտութեան նուիրուած երեկոյ, որ տեղի ունեցաւ Կիրակի, Յունիս 2-ին, Հալէպի Սրբոց Քառասնից Մանկանց Մայր եկեղեցւոյ մէջ։
Երեկոյին ընթացքին հանդէս եկաւ Համազգայինի «Զուարթնոց» երգչախումբը, գեղարուեստական ղեկավարութեամբ մայսթրա Գայիանէ Սիմոնեան-Տէրեանի, դաշնամուրի ընկերակցութեամբ Ռուզան Պարսումեանի։ Համերգը նուիրուած էր Սուրիոյ Առաջին Տիկնոջ՝ Ասմա ալ Ասատին։

Պաշտօնական Այցելութիւններ

Կիրակի, Յունիս 2-ին, Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան եւ անոր ընկերակցող պատուիրակութիւնը Սուրիոյ Հայ Աւետարանական համայնքապետարան այցելեցին:
Սոյն հանդիպման Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Համայնքի Պետ Վերապատուելի Յարութիւն Սելիմեանի կողքին ներկայ էին Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Համայնքի մարմիններու ներկայացուցիչներն ու ժողովականները:
Համայնքապետ Վերապատուելին բարի գալուստ մաղթեց Յակոբ Տէր Խաչատուրեանին եւ յայտնեց, որ Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչին Հալէպ ժամանումը ուրախութիւն է ոչ միայն Հայ Աւետ. Համայնքին եւ անոր առնչակից միութիւններուն եւ հաստատութիւններուն, այլ ամբողջ սուրիահայութեան համար: Ան դիտել տուաւ, որ Տէր Խաչատուրեանի Սուրիա այցելութիւնը կը զուգադիպի բարեբաստիկ այն օրերուն, երբ մենք ազգովին կը յիշատակենք 28 Մայիսի սխրագործութիւնները։ Համայնքապետ Վերապատուելին յայտնեց, որ ցեղասպանութեան արհաւիրքէն ետք Հայաստանի Հանրապետութիւնը կերտուեցաւ մեր ազգի մարտունակ զինուորներուն, Հ․Յ․Դ․-ի նուիրեալ զաւակներուն եւ հայ ժողովուրդի միասնական պայքարին շնորհիւ։
Ապա Վերապատուելին յայտնեց, թէ շնորհիւ Հ․Յ․Դ․-ի հայ ժողովուրդը վերատիրացաւ իր փառքին ու ազատ ապրելու իրաւունքին։ «Այսօր մեզի կը մնայ յիշարժանօրէն գնահատել այն փառքը, որ մեզի շնորհուեցաւ։ Այս իմաստով կ’ողջունեմ ձեզ, որ պատասխանատու դեր ստանձնելով հաւատարիմ կը մնաք մեր ձգտումներու իրականացման ուխտին: Հայաստանը անկախացած է, այնուամենայնիւ մենք 28 Մայիսով կը յիշենք եւ կը յիշեցնենք, որ ազատ, անկախ եւ միացեալ Հայաստանի տեսլականով պիտի շարունակենք մեր գոյերթը», ըսաւ վերապատուելին, աւելցնելով, որ Սուրիոյ պատերազմի տարիներուն ՀՅԴ-ն գաղութի ամէնէն օրհասական պահերուն տիրութիւն ըրաւ ժողովուրդին: Ան միշտ աջակից եղաւ Հայ Աւետարանական Համայնքին եւ միասնակամութեան ոգիով գործեց:
Բիւրոյի ներկայացուցիչը խօսք առնելով կարեւորեց միասնականութեան խորհուրդը։ «Հայ Աւետարանական Համայնքն ու մնացեալ յարանուանութիւնները իրենց գործակցութեամբ անսացին կազմակերպութեան միասնական աշխատանքի կոչին:
Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Համայնքը ձեր ներդրումով եւ իր զաւակներով մեր ազգային արժէքներուն ջատագովը հանդիսացած է եւ համահայկական մեր կեանքին մէջ իր ինքնորոյն տեղը ունեցած։
Յակոբ Տէր Խաչատուրեան բարձր գնահատեց Համայնքապետ Վերապատուելիին համահայկական տարողութեամբ տարած ազգային գործունէութիւնը:
Աւարտին Վերապատուելին տիար Յակոբ Տէր Խաչատուրեանին խորհրդանշական յուշանուէր մը նուիրեց Սուրիոյ Հայ Աւետարանական Համայնքապետարան այցելութեան առիթով:
Կիրակի, Յունիս 2-ի Սուրբ Քառասնից Մանկանց Մայր եկեղեցւոյ մէջ տեղի ունեցած Ս. Եւ Անմահ Պատարագին ներկայ գտնուեցաւ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան։ Օրուան պատարագիչն էր Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչ Հոգեշնորհ Տէր Յովակիմ Աբեղայ Բանճարճեան։ Արարողութեան ներկայ էին նաեւ Հայոց Բերիոյ Թեմի ազգային մարմիններու, Պատկան Մարմինի անդամներ, ուղեկից միութիւններու ներկայացուցիչներ եւ հաւատացեալներու բազմութիւն մը։
Յաւարտ Ս. եւ Անմահ Պատարագին, Յակոբ Տէր Խաչատուրեան Առաջնորդարանի դահլիճէն ներս հանդիպում ունեցաւ ներկայ ազգային ու միութենական ներկայացուցիչներուն հետ։ Հանդիպման ընթացքին, յանուն Բերիոյ Թեմի Ազգ. Վարչութեան, դոկտ. Հուրի Ազէզեան բարի գալուստ մաղթեց Յակոբ Տէր Խաչատուրեանին։

Երկուշաբթի, Յունիս 3-ի առաւօտեան, Յակոբ Տէր Խաչատուրեան, ընկերակցութեամբ Հալէպի ազգային ու միութենական մարմիններու ներկայացուցիչներուն, այցելեց Նոր Գիւղի ազգային հաստատութիւնները։
Այցելութիւնը սկսաւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիէն, ուր զինք դիմաւորեց եկեղեցւոյ քահանայից դասը։ Գոհաբանական աղօթքներէն ետք, Տ. Մաշտոց Ա. Քհնյ. Արապաթլեան ներկաներուն ուղղած իր խօսքին մէջ բացատրութիւն տուաւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ կառոյցին մասին, կարեւորելով անոր դերը պատերազմի տարիներուն։ Ապա ընկ. Յակոբ Տէր Խաչատուրեան հանդիպում ունեցաւ եկեղեցւոյ Թաղական Խորհուրդին հետ։
Եկեղեցւոյ այցելութենէն ետք, Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչը իրեն ընկերակցող պատուիրակութեան հետ այցելեց Ազգ. Պատասպարան, ուր տպաւորիչ հանդիպում մը ունեցաւ սաներուն ու պատասխանատուներուն հետ։ Ապա ուղղուեցաւ Տպարան «Արեւելք», ուր պաշտօնէութեան ընկերակցութեամբ ծանօթացաւ տպարանի աշխատանքներուն։
Նոր Գիւղի շրջագայութիւնը ընդգրկեց նաեւ այցելութիւններ Ս․Օ․ Խաչի Ընկերաբժշկական եւ Համազգայինի «Զաւարեան» Մշակութային վերակառուցուած կեդրոններ։ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան մօտէն ծանօթացաւ վերակառուցման աշխատանքներուն, որոնք տակաւին իրենց աւարտին չեն հասած։ Ընկերաբժշկական կեդրոնի մուտքին խաչուհիները պատուեցին ընկ. Տէր Խաչատուրեանը Հ․Օ․Մ․-ի քայլերգով, ապա ընկերոջ նուիրեցին Ս․Օ․Խ․-ի յուշամատեանն ու հայկական ասեղնագործութեամբ յուշանուէր մը։
Զոյգ կեդրոններէն ներս այցելող ընկերը դիմաւորեցին միութիւններու շրջանային վարչութիւններն ու տեղական մասնաճիւղերու վարչութիւնները։
Նոր Գիւղ այցելութիւնը պիտի չամբողջանար առանց այցելութեան Ազգ. Քարէն Եփփէ Ճեմարան, ուր Յակոբ Տէր Խաչատուրեան Պատկան Մարմինի ընկերներուն, Ճեմարանի Տնօրէնութեան եւ Խնամակալութեան, քահանաներուն եւ միութենական ընկերներու ներկայութեան կատարեց բացումը Հալէպի հայաշատ թաղամասերու ինքնապաշտպանութեան պատասխանատու, նահատակ Ռաֆֆի Պչաքճեանի դիմաքանդակին։ Արարողութեան ներկայ էին նաեւ նահատակ ընկերոջ հարազատները, որոնք աւարտին ընդունեցին ներկաներուն ցաւակցութիւնը։ Ապա, Յակոբ Տէր Խաչատուրեան հանդիպում ունեցաւ Ճեմարանի Տնօրէնութեան ու Խնամակալութեան հետ։

Ազգային Քարէն Եփփէ Ճեմարանի շրջափակէն ներս, տեղի ունեցաւ նահատակ Ռաֆֆի Պչաքճեանի դիմաքանդակին բացումը, ձեռամբ Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեանի, ներկայութեամբ Ազգային. Երեսփոխանական ժողովի ներկայացուցիչ Կարօ Իւզպաշեանի, միութենական ընկերներու, քահանայ հայրերու եւ նահատակ ընկերոջ ընտանիքի անդամներուն:
Դիմաքանդակի բացումէն ետք, Տ. Մաշտոց Ա. Քհնյ. Արապաթլեան եւ Տ. Խորէն Քհնյ. Պէրթիզլեան հոգեհանգստեան կարգ կատարեցին նահատակ ընկերոջ հոգւոյն, ապա Հայկազ Ասատուրեան արտասանեց իր խօսքը, լուսարձակի տակ առնելով նահատակ ընկերոջ մարդկային, ազգային ու միութենական առաքինութիւնները, շեշտելով. «Տագնապալից օրերուն, ո՛ւր որ վտանգ ըլլար` ինք առաջին շարքերու վրայ կ’ըլլար, ո՛ւր որ գործ ըլլար` ինք հոն էր, այլ խօսքով` նուիրումի իր ոգիով օրինակ դարձաւ ո՛չ միայն իր գործակիցներուն, այլ նաեւ օտարներուն:
Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան այս առիթով ըսաւ, թէ Ռաֆֆի Պչաքճեանը, իր նկարագրով եւ դաշնակցականի ամբողջական նուիրումով սերունդներ պիտի ներշնչէ:
Աւարտին, ներկաները` ի պատիւ նահատակ ընկ. Ռաֆֆի Պչաքճեանի յիշատակին, միաձայն երգեցինք «Մենք Անկեղծ Զինուոր Ենք»-ը:

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*