“ՀԱՐՍԱՆԻՔ ԼԵՌՆԵՌՈՒՄ” ԳՈՐԾՈՂՈՒԹԵԱՆ ՊԱՏԳԱՄԸ ՄԻՇՏ ԱՅԺՄԷԱԿԱՆ Է


Ա.Ա.

Շուշիի ազատագրութեան սխրագործութիւնը հայկական ռազմարուեստի պատմութեան մէջ ոսկեայ տառերով արձանագրուած զինուորական գործողութիւն մըն է, որ գլխիվայր դարձուց Արցախեան տագնապին հոլովոյթը եւ իրադրութիւնները ի նպաստ արցախահայութեան վերադարձնելով՝ ամրագրեց Արցախեան գոյապայքարին յաղթանակը։

Մեր պատմութեան տարբեր ժամանակահատուածներուն մեր հայրենիքը կեղեքողներուն եւ ասպատակողներուն դիմաց ցցուած են անուանի սպարապետներ, իշխաններ, թագաւորներ եւ արքայազուններ, թէ նախարարական տարբեր տուներէ ռազմիկներ, որոնք իւրացուցած ըլլալով ժամանակաշրջանին մարտարուեստի յատկութիւնները, դէմ դրած են թշնամիին եւ կարեւոր յաղթանակներ ապահովելով՝ Հայաստանէն հեռացուցած են վտանգը։

Եթէ ակնարկ մը նետենք մեր պատմութեան նախաքրիստոնէական շրջանին վրայ, պիտի հանդիպինք մեծանուն զինուորականներու, որոնց մէջ լեռնանտառային մարտերու ռազմարուեստը իր զարգացման եւ կատարելագործման հասցուցած սպարապետներուն շարքը բաւական երկար է։
Շուշիի ազատագրութեան “Հարսանիք Լեռներում” գործողութիւնն ալ անկասկած լեռնանտառային մարտերու ռազմարուեստին մէջ կը գրաւէ առաջին դիրքը, թէ ծրագրումի, թէ գործադրութեան եւ թէ վախճանական արդիւնքի իմաստով, որովհետեւ երբ թշնամին, ինչպէս նկատել տուաւ արցախեան հերոսամարտի հերոս, զօրավար Արկադի Տէր Թադեւոսեան, թիւով շատ աւելի էր եւ ուժերու յարաբերակցութիւնը ակնյայտօրէն անհաւասար էր, յաղթանակ արձանագրել եւ Շուշին ատրպէյճանական լուծէն ազատագրելը իսկապէս սխրագործութենէ աւելի հրաշքի համազօր իրագործում մըն է, որուն մէջ դերակատար են մարտավարական եւ ռազմավարական հմտութիւններու տէր զինուորական հրամանատարութիւնը, ազատագրութեան որոշումը կայացուցած քաղաքական ղեկավարութիւնը, հայրենի հողին համար կեանքն իսկ զոհաբերելու պատրաստ ազատամարտիկները, տակաւին՝ գործողութեան ծրագրման եւ գործադրութեան իրենց մասնակցութիւնը բերած ծանօթ եւ անծանօթ բոլոր հայորդիները եւ հայուհիները, որոնք պահուն պատմական կարեւորութիւնը լաւապէս կշռադատելով՝ քանի մը ամիս տեւած՝ ծրագրումի խիստ գաղտնի հանգրուանէն ետք, ուժերը լարեցին, կարողութիւնները եւ կարելիութիւնները մէկտեղեցին եւ յարձակման ազդանշանով սկսած “Հարսանիք Լեռներում” գործողութիւնը յաղթանակով պսակեցին հաշուըուած ժամերու ընթացքին։

Մեր պատմութեան մէջ Վարդանանց պատերազմէն ետք զինուորականի իր հմտութեամբ եւ քաջագործութեամբ փայլած Վահան Մամիկոնեան, ապա իր անուանակիցը՝ Գայլ Վահան Մամիկոնեան, աւելի ուշ՝ արաբական տիրապետութեան շրջանին Թէոդորոս Ռշտունի իշխանը, եւ շատ- շատ ուրիշներ, զինուորականի իրենց անուրանալի կարողութիւններով դէմ դրին ըլլայ պարսկական թէ բիւզանդական եւ արաբական բանակներուն եւ հայրենիքին ազատութեան համար փայլուն կերպով մղեցին տարբեր ճակատամարտներ եւ պատերազմներ։ Այս զինուորականներուն փաղանգին մաս կազմեցին ահա Շուշիի ազատագրութեան ուսանելի գործողութիւնը ծրագրած, ղեկավարած եւ գործողութեան ընթացքին մարտնչած բոլոր անձնուրացները, ըլլան անոնք հրամանատար, ազատամարտիկ, թէ քաղաքական ղեկավար։Բոլորին ճիգերուն գումարին արդիւնքն է Շուշիի ազատագրութեան սխրագործութիւնը եւ այս իրողութիւնն է, որ առաւելաբար իր մէջ կը խտացնէ պարզ ճշմարտութիւն մը, թէ չկան անյաղթահարելի արգելքներ եւ խոչընդոտներ, այնքան ատեն որ ուժը միաւորուած է։ Եւ երբ միաւորուած ուժին յենարանը ամբողջ ազգն է՝ իր քաղաքական թէ կրօնական ղեկավարութեամբ, արդիւնքը միայն յաղթանակ է։ Շուշիի ազատագրութեան քաղաքական պատգամն է ասիկա եւ որուն մսխումը կամ մոռացութեան տրուիլը ոչ մէկուն կը ներուի։

“Հարսանիք Լեռներում” գործողութեան հերոսները՝ նահատակ թէ ողջ, մեր ազգին մեծանուն զինուորականներուն փաղանգին մաս կը կազմեն։Իւրաքանչիւր մասնակից այս գործողութեան, երաշխաւորն է Շուշիի հայեցի դիմագծի պահպանման եւ բերդաքաղաքին հայկական պատկանելիութեան։ Ոչ մէկ հաշիւ, տարակուսանք կամ շահարկում ստուեր կրնայ ձգել այս ճշմարտութեան վրայ։

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*