Լիբանանի Մէջ Նշում՝ Հրայր Մարուխեանի Ծննդեան 90-ամեակի Եւ Մահուան 20-ամեակի


ՊԷՅՐՈՒԹ․- Մարտ 11-ին, Ազգային Եղիշէ Մանուկեան քոլեճի «Սիրան Մանուկեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ ՀՅ Դաշնակցութեան պատմութեան մէջ իր ներկայութեամբ, դերակատարութեամբ եւ ղեկավարի ուրոյն յատկութիւններով իւրայատուկ դրոշմ ձգած Հրայր Մարուխեանի ծննդեան 90-ամեակին եւ մահուան 20-ամեակին նուիրուած ձեռնարկ:
Օրուան բանախօսն էր Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Յակոբ Տէր Խաչատուրեան, որ Հրայր Մարուխեանը բնորոշեց իբրեւ ազգային գաղափարախօսութեամբ եւ հայութեան ծառայելու պատրաստակամութեամբ տոգորուած պայծառամիտ երիտասարդ մը, որ հասակ կ՛առնէր այնպիսի փուլի, երբ մեր ժողովուրդը բաժնուած էր խորհրդայնասէր ու հակահամայնավար շերտերու, երբ մեծապետական շահերը Խորհրդային Հայաստանն ու սփիւռքի մեծամասնութիւնը տարանջատած էին իրարմէ: Նման պայմաններու մէջ Հրայր Մարուխեանին վիճակուած էր հայաշխարհը գլխիվար շրջելու եւ մեր ազգային կեանքը հարուածող այդ տխուր էջը փակելու:
Լուսարձակի տակ առնելով Հրայր Մարուխեանի նկարագրային գիծերը` Հ․Յ․Դ․ Բիւրոյի ներկայացուցիչը հաստատեց, որ ան հրապուրող քաղաքական ու կազմակերպական ղեկավարն էր, որ կրնար լեռներ շարժել` իրագործելու համար Հ․Յ․Դ․ տեսլականը, ինչպէս նաեւ Հ․Յ․Դ․ Ընդհանուր ժողովներու եւ բիւրոներու որոշումները: «Ան յարգալից հաւաքական ղեկավարն էր, որ իր գործընկերներուն հետ ստեղծեց նոր իրողութիւն մը հայ իրականութեան մէջ: Ան նաեւ օժտուած էր վարչագիտութեան եւ արդիւնաւէտ աշխատանքի կառավարման մասնագիտութեամբ, ինչ որ նոր շունչ բերաւ մեր աշխատանքներուն եւ գործելակերպին: Հ. Մարուխեան առաջին իսկ օրէն համոզուած էր, որ ղեկավարները պէտք է գործեն ո՛չ միայն հաւաքական ղեկավարութեան սկզբունքով, այլ նաեւ պատուիրակումի եւ փոխադարձ վստահութեան սկզբունքով, որովհետեւ ան կը հաւատար, որ մեծ թիւով աշխատողներ իր շուրջ հաւաքելով միայն կրնար ինք հսկել, պահանջել եւ գործադրութիւնը երբեմն ձգել ուրիշներու, որպէսզի կուսակցական գործը կատարուի բոլորին կողմէ, եւ իւրաքանչիւրը իր նպաստը բերէ այս մեծ աշխատանքին», նշեց Յակոբ Տէր Խաչատուրեան: Ըստ անոր, Հրայր Մարուխեան նաեւ մտաւորական էր, ժամանակին հետ քայլ պահող, գրական, քաղաքական, տնտեսական թէ արուեստի մարզերուն ծանօթ, որովհետեւ կը հաւատար, թէ այդ մշակուած անձն է, որ կրնայ դառնալ ամբողջական ղեկավարը` իր կազմակերպութեան ու ժողովուրդին կողմէ սէր ու յարգանք վայելող:
Բանախօսը յատկապէս անդրադարձաւ այն երեւոյթին, որ Հրայր Մարուխեան երիտասարդութեան մեծագոյն ջատագովն էր, ունակ էր լսելու երիտասարդութեան եւ անոր հետ խօսելու յատուկ կարողութիւն ունէր, ինչ որ նաեւ այսօր մեծապէս կարեւոր է մեր իրականութեան մէջ: Ան աւելցուց, որ Մարուխեան գաղափարական քարոզիչ էր ու ընկերվարական հասկացողութիւններ տարածողը, Հայ դատի միջազգայնացման խթանողը` իր բոլոր երեսներով, գիտական միտքով, նուրբ զգայնութեամբ, ամբողջական նուիրումով եւ քաղաքական սուր հոտառութեամբ եւ հեռատեսութեամբ օժտուած անձնաւորութիւն, որ ջատագովը եղաւ «Դէպի Երկիր» կարգախօսին, գործեց Հայաստանի, Արցախի եւ սփիւռքի համար:

«Մեծ է ընկեր Հրայրին արժէքը մեր կուսակցութեան համար: Ընկեր Հրայրը իսկապէս անկրկնելի է, մեր գաղափարական հայրն է, մեր կուսակցութեան խստապահանջ, բայց արդար ներկայացուցիչը, երիտասարդութեան լեզուն հասկցող ու խթանող դաստիարակը եւ Հայ դատին հանդէպ հաւատք ներշնչող ղեկավարը: Սիրելի՛ ընկեր Հրայր, քու շունչովդ մեծցանք մենք, օրինակովդ փորձեցինք գործել իբրեւ պինդ դաշնակցական եւ նուիրեալ հայ, եւ ահա՛ կը շարունակենք մեր սուրբ գործը` նոյն համոզումով եւ նուիրումով», եզրափակեց Յակոբ Տէր Խաչատուրեան:
Հրայր Մարուխեանի դստեր` Շաղիկ Մարուխեան խօսք առնելով ըսաւ, թէ կարելի չէ Հրայր Մարուխեան հայրն ու դաշնակցականը իրարմէ զատել. «Ինչքան ալ պեղեմ յիշողութիւնս, կը տեսնեմ հայրս իբրեւ մեզի համար օրինակելի հայր, իր բոլոր ֆիզիքական բացակայութիւններով հանդերձ, կը տեսնեմ միաժամանակ դաշնակցականին, դաշնակցական ղեկավարին, որուն շունչով մեծցանք, ապրեցանք, վայելեցինք զինք ու կը յիշենք միշտ»: Ան դիտել տուաւ, որ Հրայր Մարուխեանի համար ապրելակերպ էր Դաշնակցութեան գաղափարախօսութեան եւ այդ մեծ ընտանիքին նկատմամբ անսակարկ նուիրումը, իսկ ազնուութիւնը, անկաշառութիւնը, համեստութիւնն ու արդարութիւնը, սեփական եւ հանրային իրաւունքի համար պայքարը եղած են արժանիքներ, որոնք ձգտած է ներարկել իր զաւակներուն, կուսակցական ընկերներուն, գործակիցներուն: Շ. Մարուխեան ըսաւ, թէ հայրենիքը վեհագոյն գաղափար ու թիրախ էր իր հօրը համար, իսկ մնացեալ բոլոր երկիրները պարզապէս կացարաններ էին` «Դէպի Երկիր»-ի ճամբուն վրայ, հայրենիքին ծառայելը անոր մտասեւեռումի հասնող տեսլականն էր, որ փոխանցուեցաւ իր զաւակներուն եւ թոռներուն: «Կը յիշեմ, երբ կ՛ըսէր, որ եթէ դարձեալ աշխարհ գամ, կ՛ուզեմ կրկին հայ ըլլալ: Այդ էր իր կեանքին առաքելութիւնը, եւ այնքան փափաքեցաւ, որ իր կեանքի օրով տեսաւ Հայաստանի անկախացումը, Եռագոյնի ծածանումը անկախ Հայաստանի մէջ», ըսաւ ան:
Շաղիկ Մարուխեան շարունակեց. «Դէպի Երկիր»-ը իր եւ մեր կեանքին առաքելութիւնը դարձուցած հայրս սկսաւ հաւաքել պայուսակները վերջապէս հաստատուելու հայրենիք. կը յիշեմ այդ օրերու իր խանդավառութիւնը, Երեւանի Աբովեան փողոցին վրայ բնակարանի ձեռքբերումը, մօրս նախապատրաստական աշխատանքները` փոխադրութեան համար: Նոր էջ մը պիտի բացուէր մեր ընտանիքին համար, նոր էջ մը պիտի ըլլար նաեւ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան համար, որ եղաւ այն միակ կուսակցութիւնը, որ սփիւռքը պահեց հայ, պայքարող եւ արարող հայ, որ միջազգային հարթակներու վրայ հայութեան արդար դատի պայքարը ճանչցնել տուաւ` ի գին իր լաւագոյն զաւակներուն: Այս իմաստով անգերազանցելի եղաւ լիբանանահայութեան բացառիկ դերը եւ մասնակցութիւնը»:
Ապա ան անդրադարձաւ Հայաստանէն Հրայր Մարուխեանի արտաքսումին` նշելով, որ իր հօր որոշումէն` Հայաստանէն դուրս գալու, ընդվզած էր ինք, որովհետեւ կը հաւատար, թէ ամէն գնով պէտք է ան մնար Հայաստան ու չենթարկուէր Հայաստանի օրուան նախագահին որոշումին, սակայն Հ. Մարուխեանին բացատրութիւնն էր, որ այդ պայմաններուն մէջ այդ է ճիշդը, որովհետեւ պէտք չէ առնել քայլեր, որոնք կրնան ապակայունացնել Հայաստանի պետականութիւնը: Անոր համաձայն, Հրայր Մարուխեան հաւատաց, որ Դաշնակցութեան գիծը, որդեգրած քաղաքականութիւնը ճիշդ է, եւ ՀՅԴ-ն պէտք է մնայ ուրոյն քաղաքական ուժ, օրակարգ թելադրող, իշխանութեան բացերը լրացնող, քննադատող, սակայն` կառուցողական:
Ապա ցուցադրուեցաւ տեսերիզ մը, որուն մէջ Հրայր Մարուխեան մարդուն, դաշնակցականին, ղեկավարին, անոր դաւանած գաղափարախօսութեան, ներաշխարհին եւ անհատականութեան մասին ապրուած վկայութիւններ տուին ներկայ ղեկավարներ։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*