Մ.Ա.Կ.-Ը ԹԵՐԻ Է ԵՐԲ ՏԱՐԱԳՐՈՒԱԾ ԵՒ ՏԻՐԱՊԵՏՈՒԱԾ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆԵՐ ՉԿԱՆ ԱՆՈՐ ԿԱԶՄԻՆ ՄԷՋ

 Յ. Պալեան

            Մ.Ա.Կ.-ի 72րդ շրջանի օրերուն, Ամերիկայի նախագահը, ըստ իր սովորութեան, անշպար խօսք ըսած է, զայն կոչելով «Ակումբ մը՝ ուր կարելի է շաղակրատել եւ զուարճանալ»: Իրմէ առաջ, զօրավար Շարլ տը Կոլ ըսած էր, 1965ին, Մ.Ա.Կ.-ի Ընդհանուր Ժողովի մասին խօսելով, որ անոր «նիստերը աղմկալի եւ գայթակղեկցուցիչ էին, ուր կարելիութիւն չկար առարկայական վիճարկում մը կազմակերպելու»:

            Մ.Ա.Կ.ը խոշոր խօսարան մը ըլլալով հանդերձ, Ընդհանուր Ժողովի ընթացքին եղած ելոյթները աշխարհի կացութեան մասին ընդհանուր պատկերացում մը կու տան: Ամէն տարուան Սեպտեմբերին տեղի ունեցած Ընդհանուր Ժողովի մասին կը խօսուի, կը գրուի, կը տեղեկանանք, անցնող տարուան հաշուեկշիռի եւ յառաջիկայ տարուան նախաձեռնութիւններուն մասին  կ’իմանանք:

            Մ.Ա.Կ.-ի ընդհանուր Ժողովին կը մասնակցին անդամ 193 պետութիւններ:

            193 պետութիւններու ներկայացուցիչները հաւասար են, Հայաստան հաւասար է Պրազիլի, Լիբանան հաւասար է Չինաստանի: Այս արդէն ինքնին ըմբռնումի յառաջդիմութիւն է, ժողովրդվարական հիմնական սկզբունք մը: Տարբեր է Մ.Ա.Կ.ի Ապահովութեան խորհուրդի պարագան, որուն հինգ անդամները մնայուն են (Միացեալ Նահանգներ, Ռուսիա, Չինաստան, Անգլիա եւ Ֆրանսա) եւ ունին որոշումները կասեցնելու իրաւունք, վեթօ, իսկ մնացեալ անդամները կը փոխուին եւ կ’ընտրուին ամէն տարի Ընդհանուր Ժողովին կողմէ: Այսինքն, Ապահովութեան Խորհուրդի հինգ անդամները գերակայութիւն ունին յարաբերաբար Մ.Ա.Կ.ի մնացեալ 188 անդամներուն: Անոր որոշումները գործադրելի են, իսկ Ընդհանուր Ժողովի որոշումները պարտադիր չեն, թելադրելի են, ինչպէս միջազգային համագործակցութիւնը, խաղաղութեան պահպանումը, ապազինումը, բնութեան պաշտպանութիւնը, կրթական եւ ընկերային հարցերը: Ան կոչ կ’ընէ պետութիւններուն հետեւելու իր թելադրութիւններուն: Ընդհանուր Ժողովը կը հսկէ Մ.Ա.Կ.ի կառոյցներու աշխատանքներու ընթացքին, ամավարկի բաշխումը կը կատարէ Ապահովութեան Խորհուրդի առաջարկով կ’ընտրէ անոր ոչ-մնայուն անդամները եւ Ընդհանուր Քարտուղարը:

            Կ’արժէ պահ մը կանգ առնել եւ տեսնել, թէ Մ.Ա.Կ.-ի ընդհանուր ժողովին կողմէ ամէն տարի ընդունուած մեծ թիւով որոշումները ի՞նչ հետեւանք կ’ունենան: Անոնց մեծ մասը աննկատ կը մնայ: 2017-2018ին ընդունուած 323 որոշումներէն ո՞վ տեղեակ է, ի՞նչ են այդ որոշումներ:

            Մ.Ա.Կ.ի ընդհանուր Ժողովի գումարման օրերուն քուլիսներու կամ պատգամաւորներու իջեւանած պանդոկներու մէջ եղած հանդիպումները կը լրացնեն Ընդհանուր Ժողովի աշխատանքները: Ինչպէս դիտել կը տրուի, Ընդհանուր Ժողովը առիթ է, որ բարեկամներ եւ ոչ բարեկամներ խօսին: Ան բեմ է, ուրկէ կրնան խօսիլ մեծերուն հետ կամ անոնց դէմ: Իրաւունք՝ մեծերու գերակայութիւնը ընդունելու կամ մերժելու: Ժողովրդավարական օրինակելիութիւն մը, զոր յաճախ պետութիւնները չեն յարգեր իրենց սահմաններէն ներս: Եթէ ուզենք խտացեալ բնորոշում մը տալ, կրնանք ըսել, որ Մ.Ա.Կ.ի Ընդհանուր Ժողովը տեսակ մը «Ժողովուրդներու Խորհրդարան է», թէեւ պէտք է զգուշութեամբ մօտենալ «ժողովուրդ» եւ «պետութիւն» ըմբռնումներուն: Արդարեւ, Մ.Ա.Կ.ի անդամ են պետութիւնները, Մ.Ա.Կ.ի Ընդհանուր Ժողովին կը խօսին պետութիւններու ներկայացուցիչները, բայց ներկա՞յ են եւ կը խօսի՞ն ժողովուրդները: Մ.Ա.Կ.ը հաւատարի՞մ է իր ՈՒԽՏի աաջին բառերուն. «… մենք ժողովուրդներս Միացեալ Ազգերու…»:

            Արդարեւ, Մ.Ա.Կ.ի Ընդհանուր Ժողովէն բացակայ են բազմաթիւ ժողովուրդներ: Մ.Ա.Կ.ի ժողովրդավարութիւնը կը սահմանուի ՄԷԿ ՊԵՏՈՒԹԻՒՆ ՄԷԿ ՁԱՅՆ սկզբունքով, որ կ’անգիտանայ ՄԷԿ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ ՄԷԿ ՁԱՅՆ սկզբունքը, լռութեամբ ընդունելով ՏԻՐԱՊԵՏՈՒԱԾ ԵՒ ԱՆԻՐԱՒՈՒԱԾ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴՆԵՐՈՒ ԻՐԱՒՈՒՆՔԸ: Մ.Ա.Կ.ը մարդկայնական եւ հաւասարութեան սկզբունքով եթէ առաջնորդուի, պէտք է որ իր ծոցին մէջ ընդունի պետութիւն չունեցող ժողովուրդները եւ բեմ տայ անոնց:

            Այս նշումներու լոյսին տակ, կարելի է հարց տալ, թէ ի՞նչ բանի կը ծառայէ Մ.Ա.Կ.ի Ընդհանուր Ժողովը: Քննադատութիւններ կան: Մ.Ա.Կ.ի ընդհանուր քարտուղար Անթոնիօ Կիւթերէզ կը խորհի, որ հարկ է բարեկարգում մը կատարել, թէեւ այդ փորձերը եղած են, սակայն պետութիւնները նախանձախնդրօրէն կը կառչին իրենց վեհապետական-գերիշխանական իրաւունքներուն, անկարելի կը դարձնեն բարենորոգումները եւ տեսական հաւասարութեան գործադրութեան սկզբունքը:

            Առաջին հերթին, ի՞նչ պէտք է ըլլայ կացութիւնը պետութիւն չունեցող ժողովուրդներու, որոնք բազմաթիւ են: Յիշենք օրինակներ, որոնք շատ աւելի կարեւոր համրանք ունին, քան Մ.Ա.Կ.ի անդամ դարձած չնչին բնակչութեամբ պետութիւններ, ինչպէս՝ Պարպատը, Քարայիպեան թագաւորութիւն մը, շուրջ 300.000 բնակչութեամբ եւ 431 քառ.քլմ. տարածութեամբ, բայց այդ ցանկին վրայ տեղ չունին քիւրտերը, պաղեստինցիները, թամուլները, թիպէթցիները, եւ ուրիշներ, ինչո՞ւ չվախնալ եւ չըսել՝ Արեւմտահայաստանէն տարագրուած հայերը, որոնք սփիւռք կը կազմեն, որոնց մէկ մասը ապաստան գտած է Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ:

            Բարոյական եւ մարդկայնական ո՞ր սկզբունքներով կը բացատրուի Պարպատի անդամակցութիւնը Միացեալ Ազգերու Կազմակ.երպութեան, եւ բացակայութիւնը քիւրտերու, պաղեստինցիներու, թիպէթցիներու, եւ Արեւմտահայաստանէն  հայրենահանուած արեւմտահայերու:

            Գոյութիւն ունի պետութիւն չունեցող ժողովուրդներու կազմակերպութիւն մը, որուն մասին չի խօսուիր: Ան բացակայ է լրատուամիջոցներէն, media-ներէն, Unrepresented Nations and Peoples Organization կամ UNPO, հիմնուած 1991ին, որուն անդամ են բնիկ ժողովուրդներ, փոքրամասնութիւններ, ոչ գերիշխան եւ բռնագրաւուած երկիրներ, միջազգային Մ.Ա.Կ.արդակի վրայ ծանօթացնելու եւ պաշտպանելու համար իրենց իրաւունքները եւ մշակոյթները, կը ձգտի մասնակցիլ միջազգային ժողովներու, որոնց ծիրէն ներս՝ նաեւ Մ.Ա.Կ.-ի:

Մ.Ա.Կ.-ը ենթակայ կառոյց մը չէ, ոչ ալ ոչ-կառավարական կազմակերպութիւն մը (ONG): Իր անդամներէն ոմանք ճանաչում չունեցող պետութիւններու կառավարութեան անդամներ կամ ներկայացուցչութիւններ են, ինչպէս Թիպէթի աքսորական կառավարութիւնը: Այս կազմակերպութիւնը կը հետեւի հինգ սկզբունքներու. ինքնորոշում, մարդկային իրաւունք, ժողովրդավարութիւն, հակաբռնութիւն եւ բնապահպանութիւն: 1990ին, Էսթոնիոյ Թարթու քաղաքին մէջ հիմնադրուած է այս կազմակերպութիւնը, որուն ուխտը ստորագրուած է 11 Փետրուար 1991ին, յայտարարելով, որ կը ներկայացնէ Հայաստանը, Էսթոնիան, Վրաստանը, Քրտական Ժողովրդավարական կուսակցութիւնը եւ Քիւրտիստանի Հայրենասիրական Միութիւնը, Գորտիլիէր լեռնաշղթայի ժողովուրդները, Լէթոնիան, Ույղուրներու Համաշխարհային Խորհուրդը, Խրիմի թաթարներու համաժողովը, Թիպէթի աքսորական կառավարութիւնը, Փալաոսները, Թայուանի ժողովրդավարական հիմնադրամը, Աւստրալիոյ բնիկները (ապորիժէնները), Ալպանիոյ փոքրամասնութիւն կազմող յոյները: Կազմակերպութիւնը գրասենեակ ունի Պրիւքսէլ եւ Ժընեւ:

Հայաստան եւ Վրաստան անկախացած են եւ Մ.Ա.Կ.-ի անդամ:

Կազմակերպութեան շնորհուած են մրցանակներ:

Աւստրիոյ գահին ինքզինք ժառանգորդ համարող Կարլ վոն Հապսպուրկ, տարի մը, 2002ին, եղած է կազմակերպութեան ընդհանուր տնօրէնը: Կազմակերպութիւնը դիւանագիտական ներկայացուցիչներ չունի, ժողովներու ներկայ կ’ըլլայ դէտի հանգամանքով:

Նկատի ունենալով որ անդամներու շարքին յիշուած է Հայաստանը, կարեւոր է գիտնալ, որ ան ըլլալով պետութիւն եւ Մ.Ա.Կ.-ի անդամ, կը մնա՞յ վերնշեալ կազմակերպութեան անդամ: Կամ՝ եթէ դեռ անդամ է, որոնք են Հայաստանի ներկայացուցիչները այդ կազմակերպութեան մէջ եւ ի՞նչ հանգամանքով:

Թերեւս պէտք է քննել Արեւմտահայաստանի եւ անկէ հայրենահանուած-տարագրուած ժողովուրդի անդամակցութիւնը վերոնշեալ կազմակերպութեան:

Եւ վերջապէս, Արեւմտահայաստանէն հայրենահանուածներու (Հայաստանի եւ համասփիւռքեան) համաժողով մը ինչպէ՞ս կարելի է գումարել բռնագրաւուած Արեւմտահայաստանի եւ տարագրուած արեւմտահայութեան հարցը միջազգայնացնելու համար, որ բարեսիրութենէ, տուրիզմէ եւ ցեղասպանութեան ճանաչումէ տարբեր որակ է:

Արեւմտահայաստանի ազատագրումէն հրաժարիլ կը նշանակէ հրաժարիլ մեր պատմութենէն եւ մեր ինքնութեան պահպանման եւ զարգացման հնարաւորութենէն: Մ.Ա.Կ.-ը եւ անոր Ընդհանուր Ժողովը մեղսակից կը դառնայ հայոց ցեղասպանութեան եւ հայրենահանման մոռացման, երբ անոր մաս չի կազմեր Արեւմտահայաստանը եւ անոր հայրենահանուած-տարագրուած ժողովուրդը:

Այս արդէն ճանաչումներէն անդին անցող քաղաքական լրջագոյն հարց է՝ նախ մեզի համար, այ՛ս կամ այն դուռը բախելէ առաջ:

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*