ԱՐՑԱԽ ԿՐՆԱ՞Յ ՌՈՒՍԵՒԱՄԵՐԻԿԵԱՆ ՇԱՀԵՐՈՒ ԲԱԽՄԱՆ ԿԻԶԱԿԷՏ ԸԼԼԱԼ

Ա.Ա.
Հարաւային Կովկաս եւ Ռուսիա այցելութիւնը, զոր կատարեց Միացեալ Նահանգներու նախագահ Տանըլտ Թրամփի ազգային հարցերով խորհրդական Ճոն Պոլթըն լուսարձակի տակ բերաւ Ամերիկեան քաղաքականութիւնը՝ տարածաշրջանին մէջ,ուր յստակ է, որ ռուսեւամերիկեան շահերու բախում կայ, ինչ կը վերաբերի Վրաստանի հողային ամբողջականութեան, ՆԱԹՕ-ի անդամակցութեան, Իրանի նկատմամբ ամերիկեան կեցուածքներուն, եւ ընդհանրապէս ամբողջ շրջանին մէջ ազդեցութեան գօտիի ստեղծման հնարաւորութիւններու եւ պատկերացումներու։
Ատրպէյճանէն Հայաստան անցնելով՝ Պոլթըն յստակացուց, որ Լեռնային Ղարաբաղի տագնապը, ի շարս այլ խնդիրներու եւ հարցերու, բաւական լուրջ քննարկումներու ենթարկուած է Պաքուի մէջ նախագահ Իլհամ Ալիեւի հետ կայացած հանդիպման ընթացքին, ուր նաեւ՝ Ալիեւ Պոլթընի փոխանցած է իր պատկերացումները՝ Արցախի տագնապին լուծման կարելիութիւններուն մասին։«Արցախի տագնապին լուծումը ռազմավարական կարեւորութիւն ունի», յայտարարեց Պոլթըն Պաքուի մէջ եւ շեշտեց, որ խաղաղութիւնը թէ՛ Ատրպէյճանի եւ թէ՛ Հայաստանի համար կարեւոր է։
Բնականաբար Պաքուի մէջ խօսակցութիւնները ընդգրկեցին նաեւ ատրպէյճանական քարիւղին եւ բնական կազին շահարկման թղթածրարները, որոնք առաւել կը կարեւորեն Ատրպէյճանը՝ նկատի ունենալով ուժանիւթի աղբիւրներու ատրպէյճանական հանքերուն շահաւէտութիւնը։
Իսկ Երեւանի մէջ Պոլթընի խօսակցութիւնները աւելի բազմաբնոյթ եղան՝ ընդգրկելով թաւշեայ յեղափոխութիւնը, ժողովրդավարութեան ամրապնդման հնարաւորութիւնները, ռուսական զէնքի գնման կապուած ամերիկեան պատկերացումները, Հարաւային Կովկասի մէջ Հայաստանի դերակատարութիւնը՝ իբրեւ Իրանի սահմանակից պետութիւն մը եւ այլ խնդիրներ,որոնք կը գտնուին ամերիկեան օրակարգին վրայ։«Միացեալ Նահանգներ, նախագահ Տանըլտ Թրամփի վարչակազմը Հայաստանի հետ յարաբերութիւնները բարձր առաջնահերթութիւն մը կը համարեն», յայտարարեց Պոլթըն եւ բացայայտեց, որ վարչապետի պաշտօնակատար Նիկոլ Փաշինեանի հետ արծարծած է նոյնիսկ ռուսական զէնքերու գնման խնդիրը՝ խորհուրդ տալով,որ Երեւան չկաշկանդուի պատմական կաղապարներով եւ դիմէ նաեւ Միացեալ Նահանգներու՝ զէնք ստանալու համար։«Փաշինեանի ըսի,որ ամերիկեան զէնքին որակը շատ աւելի լաւ է ռուսականէն», նշեց Պոլթըն՝ Ազատութիւն կայանին տրուած հարցազրոյցին ընթացքին։
Երեւանի մէջ տրուած հարցազրոյցի մը մէջ՝ Պոլթըն անդրադարձաւ Արցախի տագնապին լուծման հեռանկարներուն եւ շեշտեց, որ տագնապին լուծումը՝ ըստ Միացեալ Նահանգներու, պէտք է ըլլայ ընդունելի երկու կողմերուն՝ Հայաստանի եւ Ատրպէյճանի համար։
Սակայն Պոլթընի ամէնէն ուշագրաւ յայտարարութիւնը կը վերաբերէր Արցախի տագնապին լուծման մէջ Հայաստանի ղեկավարութեան վերապահուած դերակատարութեան։Ան շեշտեց, որ Փաշինեանի յաղթանակին բարձր հաւանականութիւնը՝ խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններուն, անոր պիտի տայ օրինականութեան ուժը, որպէսզի առնէ անհրաժեշտ քայլերը՝ Լեռնային Ղարաբաղի տագնապը լուծելու համար։
Թէ ինչ են այն «անհրաժեշտ քայլերը», որոնց մասին խօսեցաւ Պոլթըն, յստակ չէ։ Սակայն տողատակի տպաւորութիւնը բաւական յստակ էր։ Խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններէն յաղթական դուրս գալու պարագային, Հայաստանի նոր ղեկավարութիւնը կրնայ ունենալ բնակչութեան մեծ մասին կողմէ իրեն տրուած իրաւասութիւնը՝ ճակատագրական խնդիրներու մէջ կենսական կեցուածքներ ճշդելու եւ քայլերու դիմելու։ Եւ գաղտնիք մը չէ, որ Արցախի տագնապն ալ այդ ճակատագրական խնդիրներուն ցանկին առաջին դիրքը կը գրաւէ։
Իսկ Պաքուէն արձակուած յայտարարութիւնը, թէ Արցախի տագնապին լուծումը երկու կողմերուն համար ալ ընդունելի պէտք է ըլլայ, դասական կեցուածք մըն էր, որ ալ սկսած է կորսնցնել խնդրին էութեան հետ իր այժմէականութիւնը, որովհետեւ երկու կողմերուն կեցուածքներուն միջեւ կտրուկ տարբերութիւններ կան եւ որոնք կը չքացնեն երկու կողմերուն համար ընդունելի լուծման մը տարազը։Ատրպէյճան ոչ մէկ պարագայի համաձայն է, որ Արցախ անկախ պետութիւն մը դառնայ՝ միշտ պնդելով,որ տարածքը ատրպէյճանի հողային ամբողջականութեան մաս կը կազմէ եւ իբրեւ այդպիսին պէտք է ատրպէյճանական իշխանութեան տակ մտնէ։Հայկական կողմին համար նման բան անկարելի է, որովհետեւ Արցախի հայութիւնը՝ լաւագոյնս օգտագործելով Միջազգային օրէնքի ինքնորոշման իրաւունքի ուժը, վճռեց իր ճակատագիրը եւ ազատագրեց հայրենի հողը ազրպէյճանական լուծէն։Այսինքն՝ ոչ մէկ պարագայի վերադարձ՝ Ատրպէյճանական իշխանութեան տակ։
Հայկական այս վճռական եւ արդար իրաւունքին եւ ատրպէյճանական անարդար պնդումներուն միջեւ ի մտի պէտք է ունենալ նաեւ վերջերս Արցախի հանրապետութեան մայրաքաղաքէն՝ Ստեփանակերտէն շեշտուած բաւական նշանակալից կեցուածք մը, թէ Արցախահայութեան համար Մատրիտեան սկզբունքներ ալ գոյութիւն չունին։Այսինքն՝ տագնապին լուծման վերաբերեալ «Հող Խաղաղութեան փոխարէն» տարազը մերժելի է, որովհետեւ արցախցիները ոչ թէ ազրպէյճանական տարածքներ գրաւած են, այլ իրենց հայրենիքը ազատագրած են։
Հիմա կը մնայ սպասել՝ իմանալու համար թէ Պոլթըն ինչ նկատի ունէր, երբ յայտարարեց, որ Փաշինեան կրնայ ունենալ ուժեղ իրաւասութիւն մը՝ Լեռնային Ղարաբաղի տագնապին լուծման ուղղութեամբ քայլերու դիմելու համար։Եւ ասիկա՝ Հարաւային Կովկասի մէջ ռուսեւամերիկեան շահերու բախման ընդհանուր Ֆոնի մը վրայ, ուր ռուսական գործօնը չափազանց կարեւոր է։

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*