«Գալուստ Կիւլպէնկեան» Հիմնարկութեան Կազմակերպութեամբ՝ Հայկական Դպրոցներու Տնօրէններու Աշխատանոց.- «Զարգացում Մեր Ուժերով»

«Այս գործակցութիւնը եւ հարթակը մեր ըմբռնումի եւ կիրառումի ձեւերուն մէջ հսկայական տեղաշարժ մը յառաջացնելու կարողութիւնը ունին»։

                                                                                                                                                                                   Մասնակից տնօրէն մը

Յունուար 11-13-ին, Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկայի հայկական ամէնօրեայ վարժարաններու 29 տնօրէններ առաջին անգամ ըլլալով մէկտեղուած էին «Զարգացում մերուժերով. կրթական ղեկավարութիւն եւ լեզուի իւրացում սփիւռքահայ դպրոցներուն մէջ» եռօրեայ աշխատանոցին մասնակցելու համար։ Աշխատանոցը, որ տեղի ունեցաւ ԼոսԱնճելըսի Գալիֆորնիոյ համալսարանին (UCLA) պատերէն ներս, «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան (Լիզպոն, Փորթուկալ) Հայկական Համայնքներու բաժանմունքինհովանաւորութիւնը կը վայելէր, նոյն համալսարանի Ազգային Ժառանգական Հնարամիջոցներու Կեդրոնին եւ Մերձաւոր Արեւելեան Լեզուներու եւ Մշակոյթներուբաժանմունքին սերտ համագործակցութեամբ։

Աշխատանոցին նպատակն էր հաւաքաբար քննարկել, թէ իւրաքանչիւր տնօրէն ինչպէ՛ս կրնայ հայերէնի վերակենդանացման ուղղուած նոր մանկավարժական մեթոտներըառանձնացնել ու կիրարկել։ Լեզուի իւրացումը եւ ուսուցումը քանի մը մարտահրաւէրներու դէմ յանդիման կը գտնուին։ Օրինակ՝ տնօրէն մը դիտել տուաւ, թէ «երեխաներէնակնկալել, որ հայերէն խօսին առանց “հայերէն խօսէ՛” բառերը արտասանելու, գրեթէ մտային խաղ մըն է, ընդունուած կանոններուն դէմ պայքար մը։ Ինչպէ՞ս կրնաս երեխայմը դրդել, որ լեզու մը խօսի բնականօրէն»։ Ահա այդ երեք օրերու ընթացքին յարուցուած ու քննարկուած բազմաթիւ  հարցերէն մէկը։

Աշխատանոցը բաժնուած էր վեց նիստերու՝ տեսական ու գործնական բաժիններու համադրումով եւ հետեւեալ նիւթերու քննարկումով՝

Ինչպէ՛ս մշակել դպրոցական համայնք մը եւ ի՛նչ կը նշանակէ դպրոցէն ներս, համագործակցական մշակոյթ մը.
Փիլիսոփայական ու քննական մտածողութեամբ՝ ինչպէ՛ս բանալ մտքի պատուհանները.
Ինչպէ՛ս ապրիլ հայերէն լեզուն եւ հայերէնը դարձնել ապրող լեզու, շեշտը դրուած ըլլալով բազմալեզու կրթութեան եւ ուսուցիչներու պատրաստութեան վրայ.
Ինչպէ՛ս կառուցել լեզուական ներսուզումի (immersion) բնորդներ.
Ինչպէ՛ս ներգրաւել ընթերցողներու եւ գրողներու սերունդ մը՝ դասարանային ստեղծարար գրագիտութեան մղում տալով։
Աւարտական նիստին, մասնակիցներէն խնդրուեցաւ, որ իրենց մտածումները կիսեն երկու հարցերու շուրջ։ Նախ՝ իբրեւ տնօրէններ, ի՞նչ քաղած էին աշխատանոցէն։Երկրորդ՝ ի՞նչ պիտի ըլլար իրենց յաջորդ քայլը։

Բոլոր տնօրէնները խանդավառ էին աշխատանոցի նիւթերով ու արդիւնքներով, ու կ՚ուզէին զանոնք անյապաղ կիսել իրենց ուսուցիչներուն, հոգաբարձութիւններուն եւծնողներուն հետ։ Նկատելի էին յանձնառութիւնները՝ աշակերտներուն հետ աւելի յաճախ հայերէն խօսիլ, զանազան նիւթերու մասին անոնց հայերէնով ազատօրէնարտայայտուիլը քաջալերել, ուսուցչական պատրաստութեան ուղղութեամբ ներդրում կատարել, դասարաններէն ներս աշակերտներուն տարիքին յարմար հայերէնընթերցանութեան գիրքեր ապահովել, եւ մանկավարժական մօտեցումները բարելաւելու ուղղուած նորանոր քայլերու դիմել։ Մասնակիցի մը խօսքով, «լեզուական իւրացումըկարծածիս չափ դժուար իրագործելի չէ եղեր։ Յարմար պատրաստութեամբ, բոլոր ուսուցիչները կրնան արդիւնաւէտ աշխատանք տանիլ՝ սահուն հայախօս աշակերտներունենալու համար»։ Ուրիշ մասնակից մը աւելցուց. «Լեզուական ուսուցման օժանդակող բազմաթիւ նիւթեր կան։ Դիւրաւ գտանելի են, արդիւնաւէտ են, ու պատրաստ՝գործածուելու»։

Բոլոր մասնակիցները անդրադարձան, որ առանձին չեն այս հիմնական խնդիրներուն դէմ. բազմաթիւ մարտահրաւէրներ հասարակաց են, եւ լուծումները հաւաքականորոնումի արդիւնք ալ կրնան ըլլալ։  «Շատ կարեւոր է, որ աւելի յաճախ հանդի­պինք եւ մեր ամէն օր դիմագրաւած նմանօրինակ իրավիճակները միասին քննարկենք», ըսաւտնօրէններէն մէկը։

«Այս ձեռնարկը անկիւնադարձային էր՝ դպրոցներու հետ կապուած մեր ծրագիրներուն մէջ», ըսաւ Հայկական Համայնքներու բաժանմունքի տնօրէն Ռազմիկ Փանոսեանը, «եւշատ ուրախ ենք, որ UCLA-ի հետ միասնաբար կազմակերպեցինք զայն։ Սրահին մէջ տիրող խանդավառութիւնը, տնօրէններուն յանձնառութիւնը, նաեւ՝ դպրոցներուն եւհայերէն լեզուին վրայ այս աշխատանոցին ունենալիք ազդեցութիւնը կասկածէ վեր են։ Միացեալ Նահանգներու եւ Գանատայի գրեթէ բոլոր հայկական ամէնօրեայ դպրոցներու տնօրէններըներկայ էին, Արժանթինէն կարեւոր մասնակցութիւն մըն ալ կար։ Աշխատանոցը մեզի նոր ներշնչում տուաւ մեր աշխատանքը շարունակելու՝ հայերէնը դարձնելու համարհնչեղ լեզու մը Սփիւռքի մէջ եւ Սփիւռքի համար»։

Աշխատանոցին նիստերը վարողներն էին. Տեպի Թալուքտար (Մանուկներու Փիլիսոփայութեան Կեդրոն, Ուաշինկթըն համալսարան, Ա.Մ.Ն.), Շուշան Կարապետեան (ԱզգայինԺառանգական Լեզուներու Պաշարի Կեդրոն, UCLA, Ա.Մ.Ն.), Անի Կարմիրեան (արեւմտահայերէնի վերակենդանացման ծրագիրներու պատասխանատու, «ԳալուստԿիւլպէնկեան» հիմնարկութիւն, Փորթուկալ), Յակոբ Կիւլլիւճեան (արեւմտահայերէնի դասախօս, UCLA, Ա.Մ.Ն.), Էյմի Հիւյզ (անգլերէնի ուսուցչուհի, Մանչեսթըր շրջանայինդպրոց, Հէյլտոն, Ա.Մ.Ն.), Կիլ Շմերլըր («Կրթական փոփոխութեան ղեկավարութիւն» ծրագրի տնօրէն, Պէնք Սթրիթ ուսուցչանոց, Ա.Մ.Ն.); Ռոպըրթ Մ. Ուրիու (քաղաքականգիտութիւններու փրոֆեսոր,UCIrvine, եւ Օրէնճ Քոսթ Կաքուէն ճափոնական դպրոցի տնօրէն, Ա.Մ.Ն.), Անահիտ Սարգիսեան (ուսուցիչ, հեղինակ եւ հրատարակիչ, Ֆրանսա),Անահիտ Տօնապետեան (հայերէնի ամպիոնի վարիչ, Արեւելեան Լեզուներու եւ Քաղաքակրթութիւններու Ազգային Հիմնարկ, Ֆրանսա)։

Աշխատանոցին մասնակցող տնօրէններն էին.-

Միացեալ Նահանգներ

Քոյր Լուսիա Ալ Հայէք՝ Հայ Քոյրերու Վարժարանի տնօրէն (Մանթրոզ, Գալիֆորնիա)

Արսինէ Աղազարեան՝ Ս. Աստուածածին Ռիչըրտ Թիւֆէնքեան Մանկամսուրի վարիչ (Կլենտէյլ, Գալիֆորնիա)

Կրէյս Անտոնեան՝ Գռուզեան-Զաքարեան-Վասպուրական Ազգային Վարժարանի տնօրէն (Սան Ֆրանսիսքօ, Գալիֆորնիա)

Մարալ Արոյեան-Պոյաճեան՝ Սահակ-Մեսրոպ Հայ Քրիստոնեայ Վարժարանի տնօրէն (Ալթատինա, Գալիֆորնիա)

Լինա Արսլանեան՝ Մերտինեան Հայ Աւետարանական վարժարանի տնօրէն (Շըրմըն Օքս, Գալիֆորնիա)

Արփի Աւանէսեան՝ Հ.Բ.Ը.Մ. Մանուկեան-Տեմիրճեան Վարժարանի տնօրէն (Գընոկա Փարք, Գալիֆորնիա)

Մայքըլ Բրէթ՝ Հ.Բ.Ը.Մ. Վաչէ եւ Թամար Մանուկեան Վարժարանի տնօրէն (Փասատինա, Գալիֆորնիա)

Սոնիա Գազանճեան՝ Հայ Քոյրերու Վարժարանի Մանկամսուրի վարիչ (Մանթրոզ, Գալիֆորնիա)

Վեհիկ Գաբրիէլեան՝ Սուրբ Նահատակաց Հ.Օ.Մ.-ի Աշխէն Փիլաւճեան Մանկամսուրի վարիչ (Նորթ Հիլզ, Գալիֆորնիա)

Ժան Գոսաքեան՝ Սրբոց Նահատակաց Մարի Գապայեան Նախակրթարանի տնօրէն (Նորթ Հիլզ, Գալիֆորնիա)

Սեդա Դաւիթեան-Մկրեան՝ Սրբոց Նահատակաց Ամէնօրեայ Վարժարանի տնօրէն (Օքլընտ Կարտընզ, Նիւ Եորք)

Ալինէ Դուրեան՝ Ռոզ եւ Ալեք Փիլիպոս Ազգային Վարժարանի տնօրէն (Լոս Անճելըս, Գալիֆորնիա)

Անգին Իսկաջեան՝ Ռան եւ Գոհարիկ Գաբրիէլ Մանկամսուրի վարիչ (Փիքօ Րիվերա, Գալիֆորնիա)

Դաւիթ Ղուկասեան՝ Մեսրոպեան Ազգային Վարժարանի տնօրէն (Փիքօ Րիվերա, Գալիֆորնիա)

Շահէ Մանկրեան՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ Ա. եւ Մ. Յովսէփեան Վարժարանի տնօրէն (Փասատինա, Գալիֆորնիա)

Քրիսթինա Մովսէսեան՝ Հ.Օ.Մ.-ի “Մայր” Մասնաճիւղի Մարի Փոստոյեան Մանկամսուրի վարիչ (Լոս Անճելըս, Գալիֆորնիա)

Քոյր Էմմա Մուսայեան՝ Հայ Քոյրերու Վարժարանի տնօրէն (Րատնոր, Փենսիլվանիա)

Սօսի Շամլեան՝ Սրբոց Նահատակաց Ֆերահեան Երկրորդական Վարժարանի տնօրէն (Էնսինօ, Գալիֆորնիա)

Սանան Շիրինեան՝ Արի Կիրակոս Մինասեան Ազգային Վարժարանի տնօրէն (Սանթա Անա, Գալիֆորնիա)

Կարին Չուքատարեան՝ Լեւոն եւ Յասմիկ Թաւլեան Մանկամսուրի վարիչ (Փասատինա, Գալիֆորնիա)

Հուրի Պոյամեան՝ Սուրբ Ստեփանոս Ազգային Վարժարանի տնօրէն (Ուաթըրթաւն, Մասսաչուսեթս)

Յովսէփ Թորոսեան՝ Հ.Բ.Ը.Մ. Ալեք եւ Մարի Մանուկեան Վարժարանի տնօրէն (Սաւթֆիլտ, Միշիկըն)

Թալին Քարկոտորեան՝ Վահան եւ Անուշ Շամլեան Ազգային Վարժարանի տնօրէն (Կլենտէյլ, Գալիֆորնիա)

Գանատա

Լորի Ապրաքեան՝ Սուրբ Յակոբ Ազգային Վարժարանի փոխ-տնօրէն (Մոնրէալ, Քանատա)

Րաֆֆի Սարգիսեան՝ Հ.Օ.Մ.-ի Ամենօրեայ վարժարանի տնօրէն (Թորոնթօ, Քանատա)

Շահէ Թանաշեան՝ Հ.Բ.Ը.Մ.  Ալեք Մանուկեան Վարժարանի տնօրէն (Մոնրէալ, Քանատա)

Արժանթին

Կրասիէլա Այնաճեան՝ Խրիմեան Վարժարան (Պուէնոս Այրէս, Արժանթին)

Էլենա Աշճեան՝ Հ.Բ.Ը.Մ. «Մարի Մանուկեան» Կրթական Հաստատութիւն (Պուէնոս Այրէս, Արժանթին)

Ալիսիա Ներկիզեան՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Կրթական Հաստատութիւն (Պուէնոս Այրէս, Արժանթին)

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*