Ո՞վ Կը Թափէ Աղբը Երեւանի Մէջ (Հարցազրոյց Երեւանի Աղբահաւաքի Ընկերութեան Նախագահ Թաուիլի Հետ)

 

Ինսթակրամի կայքին մէջ, Արարատ լերան տպաւորիչ լուսանկարներուն կողքին, նաեւ կան աղբակոյտերու տեսարաններ…ձախին՝ Արարատ լերան գեղեցիկ տեսարանը, իսկ աջին՝ աղբակոյտ մը

Երեւանի բազմաթիւ ծայրամասերուն մէջ, կարելի է տեսնել հսկայ աղբակոյտեր, լի կերպընկալէ տոպրակներով, պարապ շիշերով, տուփերով եւ կեղտոտ կտորներով: Հայաստանը դեռեւս չ՛անդրադառնար այն երեւոյթին, որ կամայ թէ ակամայ, կը յայտնուի միանգամեայ օգտագործման տնտեսութիւն ունեցող երկիրներու շարքերուն:
Խորհրդային Միութեան փլուզուզումէն ետք, երկար ժամանակ Երեւանի շէնքերու բակերուն մէջ գտնուող լեփ-լեցուն եւ անտեսուած աղբարկղերի գոյութիւնը սովորական կը համարուէր: Մինչեւ վերջերս երկրին մէջ կը բացակայէր աղբահաւաքի կառավարման ենթակառոյցը:
Հայաստանի մէջ առողջապահութեան չափանիշները յարգող ոչ մէկ աղբավայր չկայ: Վերջերս սակայն յայտարարութիւն մը կատարուեցաւ նոր աղբավայրի կառուցման համար 25 միլիոն Եուրոյի դրամահաւաքի ծրագրի մասին:
Նիքոլաս Թաուիլը ռազմապաշտպանական պայմանագրերու նախկին ծառայող եւ ձեռնարկատէր է: Հայաստանի պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով աղբահաւաքի գործողութիւնը յանձնուած է մասնաւոր ընկերութեան մը՝ Sanitek-ին: Ան ունի աւելի քան հազար աշխատակից Երեւանի մէջ եւ կը զբաղուի Երեւանի փողոցներու մաքրագործման եւ աղբահաւաքի գործողութիւններով: Սակայն ի՞նչ դեր ունի Sanitek-ը Երեւանի մէջ աղբի վերամշակման ապագայի համար:
Այս նիւթին շուրջ, վերջերս «Հայրենիք»ի անգլերէն բաժնի՝ «Արմինիըն Ուիքլի»ի օգնական խմբագիր՝ Կարինէ Վան հարցազրոյց (https://armenianweekly.com/2018/01/19/takes-trash-yerevan/ ) մը կատարեց Sanitek ընկերութեան ղեկավար Նիքոլաս Թաուիլի եւ առեւտրական Breavis ընկերութեան հանրային կապերու ղեկավար Լիլիթ Յակոբեանի հետ: Ստորեւ, թարգմանաբար եւ յապաւումով լոյս կ՛ընծայենք այս հարցազրոյցը.-

Հարցում – Հետաքրքրական է իմանալ, թէ ինչպէ՞ս այս գործը սկսած էք: Ո՞րն է ձեր բուն մասնագիտութիւնը: Sanitek-ի կողքին, այլ գործեր նախաձեռնած էք:
Նիքոլաս Թաուիլ – (ժպտալով) Ես առեղծուածային մարդ եմ: Աւարտած եմ համալսարանի միջազգային առեւտուրի եւ ռազմավարական ծրագրաւորման բաժինները: Մօտ հինգ տարի աշխատած եմ ռազմապաշտպանական պայմանագրերի ոլորտէն ներս, այդ օրերուն Միացեալ Նահանգներու Պաշտպանութեան նախարարութեան հետ: Աշխատած եմ Իրաքի, Աֆղանիստանի, Աթրիկէի, Քուէյթի եւ տարբեր վայրերու մէջ: 2009 թուականին ես դուրս եկայ այդ ոլորտէն եւ բացումը կատարեցի ռազմապաշտպանական պայմանագրերու ընկերութիւն Եմէնի մէջ: Բաւական մը յաջողած էի, երբ վրայ հասաւ ներքին քաղաքացիական պատերազմը: Այնուհետեւ ես ռազմապաշտպանական պայմանագրերու ընկերութիւն հիմնեցի Պէյրութի մէջ, որ ցայսօր կը գործէ: Իսկ Sanitek ընկերութիւնը բացած եմ պատահաբար: Հայրս սրտի վիրաբոյժ էր եւ բժշկական թափօններէն ձերբազատուելու միջոցներ կը փորձէր գտնել: Ահա թէ ինչպէս ազդանշանը տուի այս գործին: Ես հետազօտեցի եւ գտայ յատուկ մեքենաներ եւ դրանք օգտագործեցի աղբահաւաքման ոլորտէն ներս: Եւ այժմ կը գտնուիմ Հայաստան:

Հ- Կ՛ենթադրեմ, որ շատ բան փոխուած է այդ ժամանակէն ի վեր: Ինչո՞ւ Հայաստանի մէջ: Արդեօք դուք հայկական արմատնե՞ր ունիք: Գուցէ ա՞յդ էր Հայաստանի մէջ գործ ձեռնարկելու պատճառը:
Ն.Թ.- Ես կէս հայ եմ: Հայաստանի մէջ միջազգային մրցոյթ յայտարարուած էր, եւ քանի որ հայերն ու լիբանանցիները սերտ կապեր ունին, մենք որոշեցինք մասնակցիլ այդ մրցոյթին: Յաղթական դուրս եկանք եւ ստանձնեցինք Երեւանի տարածքի կէսը սպասարկելու պատասխանատուութիւնը: Միւս կէսը պիտի սպասարկէր ՛՛Էքօկրուփ՛՛ ընկերութիւնը, որ նիւթական դժուարութիւններ ունեցաւ եւ յաջորդ մրցոյթին ստանձնեցինք ամբողջ Երեւանի աղբահաւաքի պատասխանատուութիւնը:

Երեւանի ծայրամասերէն Նուպարաշէնի մէջ կը գտնուի Հայաստանի ամենամեծ աղբավայրը, որ նոյնիսկ չի հետեւիր միջազգային չափանիշներուն: (լուսանկար՝ Գայանէ Մկրտչեան – Ժամի Լրատուական):

Հ- Ի՛նչ աշխատանք կը պահանջէ աղբահաւաքի ընկերութիւն մը,Հայաստանի նման երկրի մը մէջ: Կը կարծէ՞ք, որ հսկայ խնդիրներ ունեցող Լիբանանի մէջ աղբահաւաքի կառավարման փորձառութիւնը ձեզ կ՛օգնէ Հայաստանի մէջ:
Ն.Թ.- Հայաստանի կողքին, ես փորձառութիւն ունիմ երեք այլ երկիրներու մէջ: Գրասենեակներ ունիմ Իսկանտերունի (Թուրքիա), Ալժէի (Ալճերիա) եւ Պէյրութի (Լիբանան) մէջ: Ամէն երկիր տարբեր է եւ իւրաքանչիւր երկիր իր սեփական բնորոշութիւններն ու խնդիրները ունի: Չեմ կրնար ըսել, թէ Հայաստանի մէջ աշխատիլը դժուար է: Հայաստանը զարգացման մէջ է: Ինչպէս գիտէք, աղբահաւաքը ոչ միայն գործ է, այլ նաեւ մշակոյթ է: Իսկ մշակոյթը փոփոխութեան ենթակայ է: Այստեղ մշակոյթը դանդաղ, սակայն լաւ ձեւով կ՛ընթանայ:

Հ- Աղբահաւաքի բնագաւառը ձեր միակ գո՞րծն է:
Ն.Թ.- Ես ուրիշ գործեր ալ ունիմ, սակայն կը նախընտրեմ այդ մասին այս հարցազրոյցի ընթացքին չխօսիլ:

Հ- Հետաքրքիր է, որ դուք կը յայտնեք, թէ ՛՛աղբը մշակոյթ է՛՛: Իսկ ո՞րն է աղբի մշակոյթը Հայաստանի մէջ:
Ն.Թ.- Գիտէք, մարդիկ երեք խումբի կը պատկանին: Հայաստանի երիտասարդ սերունդը խիստ խելացի է եւ կը կարծեմ, որ անոնք պիտի ստանձնեն եւ ղեկավարեն փոփոխութիւնները իրենց երկրին մէջ: Անոնք հետաքրքուած են աղբի վերամշակման մշակոյթով եւ Sanitek ընկերութեան հետ լաւ կապեր ունին:

Հ- Ինչպիսի՞ կապեր ունին:
Ն.Թ.- Նախ եւ առաջ, անոնք շրջապատը չեն աղտոտեր: Միւս խումբը կազմուած է տարեցներէ: Անոնք Հայաստանը մաքուր երկիր կը պատկերացնեն, սակայն շրջապատը կ՛աղտոտեն: Այս խումբին կարելի է կրթել եւ բարձրացնել անոնց իրազեկութիւնը: Երրորդ խումբը կը բաղկանայ անոնցմէ որոնք թիւով մեծ չեն, սակայն կ՛աղտոտեն եւ թերեւս ատկէ ալ նոյնիսկ հաճոյք կը ստանան:

Հ- Այս երրորդ մասը կը բաղկանայ երիտասարդներէ՞ թէ՞ տարեցներէ: Կարելի է յստակացնել անոնց տարիքը:
Ն.Թ.- Տարբեր բնագաւառի պատկանող տիպարներ են: Նոյնիսկ, ընտանիքի մէջ տաս անդամներ կրնան ամէն գնով մաքուր պահել երկիրը, այլ անդամ մը՝ ունենայ բոլորովին հակառակ վերաբերմունք մը, դառնալով տան անբաղձալի տարրը:

Հ- Լաւ լուրեր կ՛իմանամ, բայց իմ փորձառութեամբս, երբ մինչեւ Դեկտեմբեր 2016 կը բնակէի Հայաստան, բոլորովին տարբեր կացութիւն կը տիրէր: Շատեր կը թափէին աղբը, առանց ուշադրութեան:
Ն.Թ.- Հիմա փոխուելու ընթացքին մէջն է, ինչ որ դրական երեւոյթ է:

Հ- Ճշգրիտ, ե՞րբ դուք սկսաք ձեր գործունէութիւնը Հայաստանի մէջ:
Ն.Թ.- 2013 թուականին: Մենք նաեւ կը կատարենք հետեւողական կոչ արշաւներ, գովազդներով, համալսարանական դասախօսութիւններով, թէ հարցազրոյցներով: Կը փորձենք հասարակութեան ծանօթացնել այս մշակոյթը:


Հ- Ես շատ տպաւորուած եմ աղբի կառավարման մշակոյթը խրախուսելու ձեր աշխատանքներով, նոյնիսկ տեղեակ ըլլալով այն փաստին, որ այդ մէկը ձեր մասնագիտական պատրաստութեան մաս չի կազմէր: Գործելաձեւի ձեր նիւթերը կը շօշափեն չափազանց մարդասիրական եւ անձնական թեմաներ, որոնք առնչուած չեն աղբին: Ինչպէս օրինակ, ձեր տեսանիւթերէն մէկուն մէջ աղբահաւաքներէն մէկը կը հիանայ իր սիրելի քաղաք՝ Երեւանի արեւածագով: Ո՞վ է այս մարզէն ներս ձեր պատասխանատուն եւ ինչպէս ձեր արշաւներու համար նիւթեր կը գտնէք:
Ն.Թ.- Մենք մամուլի եւ հաղորդակցութեան գերազանց կազմ ունինք: Անկեղծօրէն, ես այս գործով չեմ զբաղուիր: Մենք կը գործենք Breavis ընկերութեան հետ եւ անոնք կը զբաղուին այս ծրագրերով: Իհարկէ, մենք տեղեկութիւնները կը կիսենք եւ համաձայն ենք անոնց ռազմավարութեան հետ: Սակայն անոնք գովասանքի արժանի են, եւ ոչ թէ ես:

Հ-  Կարելի՞ է կարճ տեղեկութիւն մը փոխանցել Breavis ընկերութեան մասին (հարցերը ուղղելով Լիլիթ Յակոբեանին):
Լ.Յ.- Ընկերութեան հիմնադիրը Յովհաննէս Գրիգորեանը, որ նաեւ ընկերութեան նախագահն է: Breavis-ը հաղորդակցութեան եւ հանրային կարծիքի ուսումնասիրման ընկերութիւն է: Մենք հաղորդակցութեան ծառայութիւններ կը կատարենք տարբեր ընկերութիւններու, որոնց կարգին է Sanitek-ը: Մենք աղբահաւաքի մշակոյթը փոխելու նոր ձեւեր կ՛որոնենք, կը փորձենք որ մարդիկ իրենց վրայ վերցնեն շրջապատի անաղարտութեան պատասխանատուութիւնը: Այս գովազդարշաւները հիմնականին մէջ ընկերամշակութային բնոյթ ունին եւ միայն առեւտուրով չեն կատարուիր, այլ ունին նաեւ ընկերային պատասխանատուութիւններ:

Հ- Ինչպիսի՛ ուսումնասիրութիւններ կատարած էք Sanitek-ի գովազդներուն համար:

Լ.Յ.- Իւրաքանչիւր գովազդարշաւէն առաջ, մենք հանրային կարծիքի հետազօտութիւն կը կատարենք, հասկնալու համար, թէ մարդիկ ինչ կը մտածեն աղբահաւաքի մասին: Ի՞նչ ակնկալիքներ ունին Sanitek-էն: Հարցախոյզի տարբեր ձեւեր կան: Հեռախօսային, անհատական կամ խմբային հարցախոյզներ: Մանրամասնութիւններուն կարելի է ծանօթանալ մեր կայքէջին մէջ: Sanitek-ի պարագային, մեր հարցախոյզին մասնակցեցան 8օօ անձ:Մեր ուսումնասիրութեան արդիւնքները ներկայացուցինք Նիքոլասին եւ մշակցինք հաղորդակցութեան ռազմավարութիւն, մէկ տարուայ համար:

Հ- Ինչպիսի՞ որոշ ծառայութիւններ կը կատարէ Sanitek-ը (Հարցը ուղղելով Նիքոլաս Թաուիլին):
Ն.Թ.- Երեք կարգի ծառայութիւններ կը կատարենք: Մենք կը հաւաքենք աղբը մեծ աղբանողներին, կը կատարենք մաքրութիւն, փողոցներու եւ բակերու մէջ, եւ երրորդ՝, Երեւանի 12 շրջաններուն մէջ, կը մաքրենք ձիւնն ու սառցակալած փողոցները ձմրան ամիսներուն:

Հ- Երեւանէն դուրս, կամ ընդհանրապէս Հայաստանէն դուրս, գործունէութիւն ծաւալելու ծրագրեր ունի՞ք:
Ն.Թ.- Ո՛չ, Երեւանէն դուրս ոչինչ չենք ծրագրած: Հայաստանի միւս շրջաններուն մէջ բաւականաչափ պիւտճէ չկայ: Սակայն, մենք հետաքրքրուած ենք Կովկասեան այլ երկիրներով:


Հ- Հայաստանի տարածքին մէջ, այլ ո՞ր ընկերութիւնները կը զբաղուին աղբահաւաքի գործողութիւններով:
Ն.Թ.- Միւս ընկերութիւնները քաղաքային բնոյթ են եւ կը պատկանին քաղաքապետարաններուն: Թէեւ, կան նաեւ մէկ կամ երկու շատ փոքր ընկերութիւններ …

Հ- Այս ընկերութիւններուն մասին տեղեկութիւններ ունի՞ք:
Ն.Թ.- Ես նոյնիսկ չեմ գիտեր անոնց անունները: Անոնք գիւղերէ ներս կը գործեն: Երեւանի մէջ մենք միակն ենք, որ այդ գործով կը զբաղուինք: Երեւանի թէ ամբողջ Հայաստանի մէջ, մենք նաեւ ամենամեծ ներդրումը կատարած ընկերութիւններէն մէկն ենք:

Հ- Իսկ ո՞վ կը զբաղուէր աղբահաւաքով, նախքան Sanitek-ը:
Ն.Թ.- Քաղաքապետարանի ընկերութիւնները կը զբաղուէին այս գործով: Իւրաքանչիւր շրջան ուներ իր աղբահաւաք ընկերութիւնը:

Հ- Ինչպիսի՞ մարտահրաւէրներ դիմագրաւեցիք սկզբնական շրջանին:
Ն.Թ.- Անկեղծօրէն, շնորհիւ Երեւանի քաղաքապետարանին, ամէն բան մեր ակնկալածէն աւելի հեշտ ընթացաւ, որովհետեւ մենք հիանալի աջակցութիւն ստացած ենք քաղաքապետարանէն:

Հ- Ի՛նչ կը կատարուի կատարուած աղբահաւաքէն ետք: Արդեօ՞ք կը կատարուի յատուկ աշխատանք, մաս առ մաս զտումներ իրագործելու:
Ն.Թ.- Ոչ, մենք աղբը կը փոխադրենք աղբավայրեր: Մէկ կամ երկու ամիսէն, Երեւանի քաղաքապետարանը հին աղբավայրը փակելու եւ Նուպարաշէնի մէջ, միջազգային չափանիշներին համապատասխանող նոր աղբավայր կառուցելու մրցոյթ պիտի յայտարարէ:


Հ- Հայաստանի մէջ, որքան գիտեմ, աղբահաւաքի կառավարման ոլորտը մարդկանց մօտ շատ հետաքրքրութիւն չստեղծէր: Ձեր կարծիքով այս նիւթը, նո՞ր է մարդկանց համար:
Ն.Թ.- Այս նիւթին շուրջ, ընդհանրապէս քսան տոկոսը կ՛անդրադառնայ դրական երեւոյթներուն, իսկ 8օ տոկոսը՝ քննադատութիւններուն:

Հ- Լսած եմ որոշ քննադատութիւններ: Օրինակ, անցեալ ամրանը, լուրեր տարածուած էին, որ որոշ վայրերու մէջ աղբահաւաքը դադրեցուած էր:
Ն.Թ.- Ինչ էլ որ ալ ըլլայ, Sanitek-ը կ՛ընդունի բոլոր խնդիրներու պատասխանատուութիւնը: Մենք երբեք չենք անտեսած մեր պատասխանատուութիւնները: Ընկերութենէն ներս եղած են թեքնիք դժուարութիւններ, որոնք արդէն իսկ վերանորոգուած են: Յուլիս ամսուան ընթացքին, Հայաստան այցելեցին աննախընթաց թիւով զբօսաշրջիկներ: Նոյնիսկ այս պահուն, եթէ Հայաստան այցելէ՛ք, երթեւեկը բնականոն չէ, նախորդ տարիներու համեմատութեամբ: Հետեւաբար, խնդիրներ միշտ ալ ստեղծուած են, որոնք շարունակ լուծուած են:

Հ- Ի՞նչ վիճակի է աղբի վերամշակումը Հայաստանի մէջ:
Ն.Թ.- Մենք հետաքրքրուած ենք վերամշակման հարցով, սակայն վերամշակումը լայնիմաստ նշանակութիւն ունի: Վերամշակումը ունի նախնական խմբաւորման եւ մշակման , նշանակութիւն, մանաւանդ որ զանազան դասակարգի կը պատկանին այս աղբերը: Sanitek-ը այժմ սկսած է քաղաքապետարանի հետ քննարկել վերամշակման հարցը: Կը կարծեմ, որ շուտով գործի կը լծուինք: Տնտեսապէս հասութաբեր չէ այժմ վերամշակման գործարաններ բանալը: Հայաստանը փակ երկիր է: Խնդիրներ ունի Ատրպէյճանի եւ Թուրքիոյ հետ: Հայաստանի շուկան դեռ շատ փոքր է վերամշակուած ապրանքներու վաճառքի համար, որոնք կը պահանջեն շատ մեծ ներդրումներ:
Հետեւաբար, անհրաժեշտ է փոխադրութիւնը կատարել Վրաստանի վրայով, ուր փոխադրութեան ծախսերը շատ բարձր են: Երկրորդ երկիրը Իրանն է: Այն խոստումնալից շուկայ ունի, սակայն քաղաքական անկայունութեան պատճառով վտանգաւոր է, եւ այս պահուն Sanitek-ը պատրաստ չէ դիմելու:

Հ- Այո՛, վերամշակման արդյիւնաբերութեան հետ կապուած խնդիրներ կան նաեւ Միացեալ Նահանգներու մէջ: Օրինակի համար, վերջին լուրերու համաձայն, Միացեալ Նահանգները անկարող է վերամշակուած արտադրանքը վաճառելու շուկաներ գտնել: Այս պահուն վերամշակման արդիւնաբերութեան համար բարենպաստ չկայ: Վերամշակուած արտադրութիւնը կը վաճառուի սպառողներուն, որոնք կարծելով թէ այդ մէկը կը լուծէ աղբի խնդիրը, կը բարձրացնեն սպառումներու քանակը, առաջացնելով յաւելեալ աղբ եւ յաւելեալ վերամշակուած արտադրանք: Մինչդեռ այդ արտադրութեան պահանջքը աճ չարձանագրէր: Ի՞նչ է ձեր կարծիքը այս մասին: Կարծում է՞ք որ անհրաժեշտ է բարձրացնել մարդկանց իրազեկութիւնը աղբի ծաւալի նուազեցման կարեւորութեան մասին:
Ն.Թ.- Առաջին հերթին երկիրը պէտք է մշակէ գլխաւոր նախագիծ: Այժմ Հայաստանի կառավարութիւնը նուիրատուներ կը փնտռէ, գլխաւոր ծրագրի ծախսերը հոգալու համար: Նախ եւ առաջ, պէտք է հասկնալ, թէ տուեալ երկրի կարեւորագոյն խնդիրը ո՞րն է: Աղբահաւաքի կառավարման ոլորտէն ներս, Միացեալ նահանգներուն նպաստող հարցերը տարբեր են Եւրոպայի, կամ Լիբանանի կամ Հայաստանի շահերուն նպաստող խնդիրներէն: Հետեւաբար, անհրաժեշտ է ունենալ գլխաւոր նախագիծ, որ կը պատասխանէ այն հարցին, թէ ի՞նչը կը նպաստի Հայաստանի շահերուն: Այս հարցի պատասխանը չունիմ: Գլխաւոր նախագիծը, որու մշակման համար երկար տարիներու վրայ երկարող ուսումնասիրութիւններ անհրաժշտ են, առնչուած է տնտեսութեանը: Այս գծով ժամանակը կարեւոր է, եւ Հայաստանը ընթանում է ճիշտ ուղղութեամբ:

Հ- Հայաստանում ՛՛Զերօ Աղբ՛՛ նախաձեռնութեան մասին առաջարկներ կա՞ն:
Ն.Թ.- ՛՛Զերօ Աղբ՛՛ նախաձեռնութիւն չկայ: Նոյնիսկ եթէ աղբը հրկիզուի, ապա ան կ՚առաջացնէ մոխիր: Ես անձամբ չեմ ընդունիր ՛՛Զերօ Աղբ՛՛ տարբերակի գոյութիւնը:

Հ- Հայաստանի մէջ ե՞րբ է սկսելու վերամշակման գործընթացը եւ կա՞ն կայացած ծառայութիւններ այդ ոլորտէն ներս:
Ն.Թ.- Այդ գործընթացը պիտի սկսի 2օ18-ի աւարտին: Մեր նպատակն է սկսիլ աղբը խմբաւորելու եւ վերամշակելու գործողութիւններով: Կան մարդիկ, որոնք կը զբաղին վերստին օգտագործելի թափօններու վաճառքով, սակայն անոնց թիւը մեծ չէ:

Հ- Ինչպիսի՛ աշխատաւորներ ունիք:
Ն.Թ.- Մենք ամէն կարգի աշխատող ունինք, պատասխանատու կառավարիչներէն մինչեւ վարորդներ, աղբահաւաքներ եւ այլն:

Հ- Դուք ունի՞ք գիտահետազօտողներ: Եւ այս գծով, այլ ընկերութիւններու հետ կը համագործակցի՞ք:
Ն.Թ.- Մենք շարունակ կը տեղեկացնենք մեր ընկերութիւնէն դուրս աշխատող գիտահետազօտողներուն: Ունինք նաեւ միջազգային խորհրդատուներ, որոնց կարգին է աւստրիական IAT ընկերութիւնը:

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*