«Մեր Ծրագիրով Մեզի Սահմանուած Առաքելութեան Տէր Կանգնած Ենք…», Կը Յայտնէ Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեան Ատենապետ Դոկտ. Մկրտիչ Մկրտիչեան

Ստորեւ, կը հրատարակենք հարցազրոյց մը, կատարուած Լիբանանի «Ազդակ» օրաթերթին կողմէ, Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան ատենապետ Մկրտիչ Մկրտիչեանի հետ: Լուսարձակի տակ առնուած են Սեպտեմբեր 23, 24 եւ 25-ին Երեւանի մէջ գումարուած Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան 2014-2018 քառամեակի 4-րդ լիակազմ ժողովն ու Հայաստան-Սփիւռք 6-րդ խորհրդաժողովը:

Հ.- Համազգայինի ներկայ Կեդրոնական վարչութեան պաշտօնավարութեան շրջանը շուտով կը հասնի իր աւարտին: Ձեր ծրագիրները կ’ամբողջանա՞ն մինչեւ այդ:

Պ.- Մեր ժամանակին աւելի քան 15 տոկոսը դեռ մեր առջեւն է: Իսկ գիտէք, որ վազքի մրցումներու աւարտինսփրինթ-ը ամէնէն վճռական փուլն է. հակառակ այն իրողութեան, որ Կեդրոնական վարչութեան իրագործումները կարեւոր չափով արդէն տեսանելի են: Անոնք հանրութեան սեփականութիւնը դարձած են լրատուութեամբ ու հաղորդագրութիւններով:

Հ.- Կրնա՞ք քանի մը օրինակ տալ:
Պ.- Ի հարկէ: Ինչպէս գիտէք, անցեալ տարի Համազգայինի մայր հաստատութեան` Ճեմարանի մէջ տեղի ունեցաւ կարեւոր փոփոխութիւն մը: Ճեմարանի տնօրէն Տիգրան Ճինպաշեան հանգստեան կոչուեցաւ տարիքի բերումով եւ զինք փոխարինեց Ճեմարանի շրջանաւարտ Փաուլա Եղիայեանը: Ուրախութեամբ կը յայտնենք, որ անոր մէկ տարուան աշխատանքը ցոյց տուաւ, որ Կեդրոնական վարչութեան որոշումը տեղին էր: Արդէն զգալի է, որ նորանշանակ ղեկավարութեամբ Ճեմարանը թեւակոխած է վերելքի նոր փուլ մը:

Հ.- Գո՞հ էք վարժարանի աշակերտութեան թիւէն:
Պ.- Ո՛չ: Սակայն ատիկա կապ չունի դպրոցի ուսուցչական կազմի որակական ճիգին, տնօրէնութեան ղեկավարման ձեւին եւ ընդհանրապէս կատարուած աշխատանքին հետ: Աշակերտութեան թիւի անկումը ընդհանուր երեւոյթ է. ան առաջին հերթին հետեւանք է շրջանէն արտագաղթի ընթացքին: Պաշտօնական քննութիւններուն Ճեմարանի աշակերտութեան արձանագրած հոյակապ արդիւնքները այլ բացատրութիւն չեն արտօներ:

Հ.- Իսկ հայերէնն ու հայագիտական նիւթե՞րը:

Պ.- Աչք մը նետեցէ՛ք Ճեմարանի երկրորդական բաժնի աշակերտներու տասնամեակներու հրատարակութիւն հանդիսացող «Ջահակիր»-ի էջերուն եւ պիտի համոզուիք, որ Ճեմարանը աներեր կը շարունակէ մարդակերտումի եւ հայակերտումի իր առաքելութիւնը: Հայկական մամուլին եւ ազգային հաստատութիւններու մէջ Ճեմարանի ամէն տարիքի շրջանաւարտներ պատուաւոր տեղեր կը գրաւեն:

Հ.- Ապագայի ծրագիրնե՞ր` Ճեմարանի մէջ:
Պ.- Մօտաւո՛ր ապագայի: Ընթացիկ դպրոցական տարեշրջանի կէսերուն կ’աւարտին «Րաֆֆի եւ Անելկա Արսլանեան մանկամսուր»-ի շինարարական աշխատանքները. շրջանի երիտասարդ ընտանիքները անհամբերութեամբ կը սպասեն անոր բացումը: Առիթը չենք ուզեր փախցնել` անգամ մը եւս Արսլանեան ամբողջ ընտանիքին հրապարակային կերպով Համազգայինի մեծ ընտանիքին երախտագիտութեան զգացումները արտայայտելու: Արսլանեանները տասնամեակներէ ի վեր Ճեմարանի, ամբողջ Համազգայինի եւ ընդհանրապէս հայ կրթութեան հանդէպ փաստացի գուրգուրանքի անսպառ աղբիւր են:

Հ.- Իսկ Համազգայինի միւս դպրոցնե՞րը:
Պ.- Բոլորն ալ ճիշդ ուղղութեան մէջ են ու կը յառաջանան: Մարսէյի Ճեմարանի աշակերտութեան թիւը առաջին անգամ ըլլալով կը մօտենայ իրեն արտօնուած առաւելագոյնին (400): Ան ընթացիկ վերամուտը սկսաւ շուրջ 380 աշակերտներով: Շնորհիւ տնօրէնութեան, ուսուցչական կազմի եւ վարչութեան հետեւողական աշխատանքին` Մարսէյի Ճեմարանը դարձած է ամբողջ Եւրոպայի հայութեան համար ամէնէն օրինակելի դպրոցը: Լաւ պիտի յիշէք, որ ատոր շնորհիւ քանի մը տարի առաջ դիմուեցաւ Կեդրոնական վարչութեան, որպէսզի փարիզեան շրջանի Թարգմանչաց վարժարանը հանգրուանային ձեւով մաս կազմէ Համազգայինի վարժարաններու ցանցին: Ներկայիս Համազգային-Թարգմանչաց վերանուանուած նախակրթարանի փորձը կ՛ընթանայ յաջող կերպով, եւ կը յուսանք, որ այդպէս ալ կը շարունակուի:
Ինչ կը վերաբերի հեռաւոր Սիտնիի «Արշակ եւ Սօֆի Գոլստըն Ճեմարան»-ին կրնանք անվերպահօրէն արձանագրել, որ շնորհիւ իր շրջանաւարտներու տածած հոգածութեան եւ որոշ թիւով ազգայիններու յանձնառու իմաստութեան, տարիներու վրայ երկարող լուրջ նիւթական դժուարութիւններէ ետք, դպրոցի տնտեսութիւնը վերջնականօրէն դրուած է առողջացման հունի մէջ: Ան մեր միւս վարժարաններու նման` նոյնպէս հանրութեան կ՛ընծայէ ակադեմական լուրջ նուաճումներ:

Հ.- Ատենին խօսեր էիք այլ ծրագիրներու մասին: Ո՞ւր հասան անոնք:
Պ.- Մէկը ըսի արդէն. Ճեմարանի մանկամսուրը շուտով իրականութիւն կը դառնայ: Համազգայինի համացանցային մշակութային հարթակը մտած է իրականացման իր վերջին փուլին մէջ. ան շատ հաւանաբար հանրութեան կը յանձնուի գալ տարի` Համազգայինի 90-ամեակի առիթով: Միւս կողմէ` մեր հրատարակչականի ելեկտրոնային գրադարանը մօտ օրէն կը դրուի գրասէր հասարակութեան տրամադրութեան տակ: Մանկական ելեկտրոնային խաղերու պատրաստութիւնը կը շարունակուի: «Բագին»-ը սկսած է գրաւել երիտասարդ գրասէրներու սիրտը: Ինչպէս կը տեսնէք, արդիականացումը կ’ընթանայ արագ կշռոյթով:

Հ.- Ձեր բոլոր նշածները կը վերաբերին Կեդրոնական վարչութեան նախաձեռնութիւններուն: Ի՞նչ է Համազգայինի շրջաններու վիճակը:
Պ.- Բնական է, որ ես առաջին հերթին խօսիմ մեր վարչութեան գործունէութեան մասին: Համազգայինի կազմակերպական կեանքը ապակեդրոնացեալ է: Ամէն շրջան ի՛նք կ՛որոշէ իր ձեռնարկներն ու աշխատանքները, հարկաւ` միշտ մնալով միութեան ծրագիրէն բխող թելադրանքներուն:
Շրջանները ընդհանուր առմամբ աշխուժ են: Նախորդ քանի մը տարիներուն ձեր թերթն ալ վկան եղաւ Սուրիոյ Համազգայինի փայլուն ու յանդուգն գործունէութեան. եւ ասիկա` հակառակ պատերազմի արհաւիրքին ու մարդուժի արիւնահոսութեան: Լսեցիք Քուէյթի մէջ Համազգայինի մասնաճիւղի հաստատման մասին: Արեւելեան Ֆրանսայի մէջ շուտով կ’ունենանք երկու մասնաճիւղ եւս: Շուէտի մեր թարմ կառոյցը իր աշխատանքով սկսած է արդէն վայելել տեղւոյն հայութեան համակրանքն ու քաջալերանքը: Չեմ խօսիր Լիբանանի շրջանին մասին, որ կը շարունակէ հանդիսանալ մեր ամէնէն գործունեայ շրջաններէն մէկը: Իսկ Հիւսիսային Ամերիկայի մեր երեք շրջանները միացեալ ճիգերով ու վերանորոգ խանդավառութեամբ սկսած են ներգրաւել երիտասարդութիւնը. միացեալ ճիգերով անոնց կազմակերպած ArtLinks երիտասարդական հաւաքը կը վայելէ Կեդրոնական վարչութեան հովանաւորութիւնը: Տկարութեան շրջան մը անցնելէ ետք Յունաստանի Համազգայինը վերագտած է իր անցեալի կենսունակութիւնը, իսկ Լոնտոնը վերակազմակերպման ընթացքի մէջ մտած է: Կիպրոսն ալ հետեւողական է իր կայուն գործունէութեան մէջ: Դեռ յաջողութիւն չենք գտած Հարաւային Ամերիկայի մէջ, բայց վստահ ենք, որ մեր յամառութիւնը վերջ ի վերջոյ պիտի արդիւնաւորուի: Նաեւ սկսած ենք ճիգ մը թափել Արեւելեան Եւրոպայի մէջ տարածուելու:
Վերադառնալով Կեդրոնական վարչութան կազմակերպական աշխատանքին` յիշեցնեմ, որ վերջերս Համազգայինի Արցախի գրասենեակը արդէն սկսած է գործելու. Համազգայինի գրասենեակ մը շուտով կը հաստատուի նաեւ Ջաւախքի մէջ: Համազգայինի տարեկան ուսանողական հաւաքը (ֆորում) Հայաստանի մէջ ամրան կրկին արձանագրեց այլեւս աւանդական դարձած իր յաջողութիւնը:

Հ.- Վերջերս Համազգայինը մասնակցեցաւ Հայաստան-սփիւռք վեցերորդ համաժողովին: Արդիւնաւէ՞տ էր բազմամարդ այս ժողովը: Ի՞նչ եղան ձեր տպաւորութիւնները:
Պ.- Տպաւորութիւններս շա՛տ խառն են: Այս ու նման հաւաքներէ անմիջական արդիւնք ակնկալողը ինքզինք ի սկզբանէ կը դատապարտէ մեծ յուսախաբութիւններու: Այս ժողովները, ըստ ինծի, հանդիպման վայրեր են, ուր կը հարթուին հայութեան բազում ու բազմազան մասնիկներու ցցուն տարբերութիւնները: Անմիջական յարաբերութեամբ փոխադարձ ճանաչողութիւնը լաւագոյն միջոցն է այդ տարբերութիւնները մեղմացնելու համար: Այս ժողովներու արդիւնքը աւելի ենթակայական ոլորտին կը պատկանի. շօշափելի առարկայական անմիջական արդիւնք պէտք չէ ակնկալել անոնցմէ: Այս իմաստով, ժողովը համեստաբար ծառայեց իր նպատակին:

Տարբերութիւնը նախորդ ժողովներէն եղաւ այն, որ ներկաներու կարեւոր մէկ մասը յուսախաբ եղած էր ժողովէն… Երեւան իր ժամանումէն առաջ իսկ բացասական իմաստով անակնկալի առջեւ գտնուեցանք: Դեռ ամիսներ առաջ, նամակներով ու ստորագրութիւններով, ճշդուած էին բացման հանդիսութեան ընթացքին ելոյթ ունեցողները, դիմուած էր հաւանական զեկուցաբերներուն, որոնք տուած էին իրենց դրական կամ ժխտական պատասխանները: Մէկ խօսքով, ամէն մարդ պատրաստուած էր` իր պարտականութիւնը կատարելու. պատրաստած էր իր ելոյթը կամ զեկուցումը, ճամբորդական ու կեցութեան համար կարգադրութիւններ ըրած էր, իր առօրեայ զբաղումներէն բացակայելու արտօնութիւն ստացած էր եւ այլն: Այդ բոլորը ընելէն ետք, համաժողովին քանի մը օր մնացած, ան անուղղակիօրէն կ՛իմանար, որ լոյս տեսած է տուեալ համաժողովին առնչուղ նախատեսուածէն բոլորովին տարբեր յայտագիր մը: Զարմանքէն եւ ընդվզումէն աւելի ապշեցնող էր այն պարագան, թէ պետական կառոյց մը ինչպէ՞ս առանց ինքզինք խայտառակելու վտանգէն վախնալու` այսպիսի քայլ կրնար առնել:
Խորհրդաժողովի ընթացքին եւ ատկէ ետք մէկէ աւելի տեղերէ իմացանք, որ այդ անակնկալ փոփոխութիւնը համաժողովի կազմակերպիչ սփիւռքի նախարարարութեան կողմէ չէ կատարուած. փոփոխութիւնը կատարուած է այլ գերատեսչութիւններու կողմէ, որոնք պահանջած են աւելի մասնագիտացած ելոյթներ ու զեկուցողներ, քան ինչ նախատեսուած էր. թէ տուեալ համաժողովը պէտք է կազմակերպուի, եղեր… Տաւոսի օրինակով:
Տաւո՞ս: Միտքէս ինչե՜ր անցան, երբ օրին լսեցի այս տեղանունը: Ամէնէն առաջ` նկարագիրի հարց է, հաճելի կողմը` Թոմաս Մանը իր «Կախարդական լեռը»-ով: Անմիջապէս յետոյ սակայն` Հայաստանի Հանրապետութիւնն ու իր ճակատագիրը. յուսախաբութիւն եւ յուսահատութիւն. կարելի՞ է, վերջապէս, վերջին վայրկեանին այսպիսի մեծածաւալ փոփոխութիւններ մտցնել ծրագիրի մը մէջ` առանց տեղեակ պահելու շահագրգռուած բոլոր կազմակերպութիւններն ու անհատները: Արտօնելի՞ է առհասարակ այսպիսի վարուելակերպ:
Ուրեմն, մտածեցի, մենք վճռած ենք հետեւիլ Տաւոսի օրինակին դէպի… անդունդի եզերքը հասնելու ազնիւ նպատակով: Միթէ Տաւոսները այդտեղ չե՞ն հասցուցած աշխարհը համաշխարհայնացած իրենց անսանձ տնտեսականութեամբ: Պարտաւո՞ր ենք քալելու այն նոյն ճամբաներէն, որոնց վրայ ուրիշներ քալած են եւ` մեր աչքին առջեւ արդէն վերադարձի ճամբան բռնած:
Կարճ` շատերու նման մենք ալ չկրցանք առանց մտահոգութեան հեռանալ ժողովատեղիէն: Կը յուսանք պարզապէս, որ մեր հայկական պետութիւնը ասկէ ետք աւելի զգուշ կ՛ըլլայ Հայաստան-սփիւռք խորհրդաժողովներու կազմակերպման մէջ, որպէսզի հայոց պետութիւնը անառարկելիօրէն դառնայ ամբողջ հայութեան հպարտութիւն առթող գուրգուրանքի առարկան:
Ո՛վ ալ ըլլայ յայտագիրի անակնկալ փոփոխութիւնը կատարողը, մեծ սխալ գործած է: Ինչպէ՞ս կարելի է այս ձեւով բարեկամներու եւ հակառակորդներու վստահութիւնը շահիլ (ի դէպ, համաժողովի նշանաբանն էր «Փոխադարձ վստահութիւն, միասնականութիւն եւ պատասխանատուութիւն»):

Համազգայինը, բնական է, չի կրնար ազդուիլ ուրիշի այսպիսի կամայ թէ ակամայ չնաշխարհիկ սայթաքումներէ: Մեր ծրագիրով մեզի սահմանուած առաքելութեան տէր կանգնած ենք ատենին` շատ աւելի աննպաստ վիճակներու մէջ:

Հ.- Վերջացնելով` կրնա՞ք խօսիլ նաեւ ձեր ընթացիկ աշխատանքներուն մասին. հրատարակչական, ցուցասրահ, այլ աշխատանքներ:

Պ.- Ձեր հարցումին շեշտէն կ՛եզրակացնեմ, որ վերջին հարցումին պատասխանս երկար եղած է: Սակայն կը կարծեմ, որ անհրաժեշտ էր ամբողջական պատկեր մը տալ. բայց մանաւանդ` այս ձեւով հրապարակային պահանջ ներկայացնել առ որ անկ է:
Հրատարակչականէն առաջ` երկու խօսք հայերէնի ուսուցիչ պատրաստելու մեր ծրագրին մասին: Գիտէք, որ այդպիսի ծրագիր մը կը հետապնդենք Երեւանի պետական համալսարանին գործակցութեամբ: Անցեալ տարի ունեցանք մեր առաջին շրջանաւարտը, որ արդէն տարիէ մը ի վեր կը պաշտօնավարէ Մ. եւ Հ. Արսլանեան Ճեմարանին մէջ: Այս տարի ունեցանք մեր երկրորդ շրջանաւարտը, որ տառացիօրէն յափշտակուեցաւ Նիկոսիոյ Նարեկ վարժարանին կողմէ: Բոլորիս յայտնի է, որ հայերէնի ուսուցիչի կարիքը ամէնուրեք առկայ է: Դժբախտաբար, սակայն, մեր թեկնածուներու ջախջախիչ մեծամասնութիւնը կու գայ Լիբանանէն: Թեկնածու մըն ալ ունինք Պոլիսէն: Իսկ անմիջական կարիքը ունեցողները (Եւրոպան ու ամերիկեան ամբողջ ցամաքամասը) դեռ շարժման մէջ չեն մտած: Կը յուսանք, որ իրե՛նք ալ շուտով կը մասնակցին այս կարեւոր ծրագրին: Այս ծրագրին մէջ մեզի համար կարեւորութիւն կը ներկայացնէ թեկնածուներու Հայաստան երկամեայ կեցութիւնը. ատիկա մաս կը կազմէ հայագէտի իրենց կազմաւորման. այդ կեցութեան ընթացքին ամբարուած փորձառութիւնը կ’ամբողջացնէ տեսական գիտելիքները:
Հրատարակչականի գործունէութեան նոր մարզերուն մասին խօսեցայ արդէն: Ան կը շարունակէ նաեւ իր ընթացիկ գործերը. դասագիրքերու տպագրութիւն, աշակերտներու ընթերցման համար անհրաժեշտ վերահրատակութիւններ եւ այլն. իսկ ցուցասրահի գործունէութիւնը քիչ մը դանդաղած է` պահանջարկը ներկայիս նուազած ըլլալով:

 

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*