ԵՐԵՒԱՆԵԱՆ ՕՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ (5)

ՍՕՍԻ ՄԻՇՈՅԵԱՆ-ՏԱՊՊԱՂԵԱՆ
Երեքշաբթի
Երեւանեան խեղդող տաքին չենք դիմանար, չենք ուզեր տունէն դուրս ելլել, թուլութիւն ու յուլութիւն կը պատեն մեզ ու անընդհատ կը դժգոհինք, յետոյ պահ մը կ’անդրադառնանք մեր ծննդավայրի կենցաղային տաժանելի կացութեան ու մեր լեզուները կուլ տուած՝ կը լռենք: Դեռ երէկ հեռաձայնային կապով կը զրուցէի Հալէպ ապրող ընկերուհիիս հետ: Հոն ալ այս շաբաթ ահաւոր տաք է, ջուր չկայ , ելեկտրականութիւն չկայ: «Մէջքերնիս կոտրեցաւ տակառով ջուր կրելէն. քանի՞ տակառ կարելի է կրել այս տաքուն, կամ ինչի՞ կը բաւէ հաւաքած ջուրդ…», կ’ըսէր ընկերուհիս ու կը շարունակէր. «Կը զգամ, որ կեանքերնիս ամբողջ տառապանք դարձաւ, Սօսի՛…»:
Պատասխան չունիմ: Մխիթարանքի ոչ մէկ խօսք: Ի՛նչ ալ ըսեմ՝ ծիծաղելի պիտի թուի: Կ’ուզեմ ժամ առաջ վերջ գտնեն այս տագնապալի օրերը: Միակ մխիթարական վիճակը մահասփիւռ ռուբերու դադրումն է:
Ուրբաթ
– Հալէպ պիտի չվերադառնա՞ք:
Հարցումներ ալ սէզոնային դարձեր են: Ամէն շրջան իր հարցումը ունի: Վերջին մօտան վերը յիշածս է: Ծանօթ անծանօթ նոյն հարցումը կը կրկնէ: Կը մտածես, ի՜նչ հոգատար է մեր ժողովուրդը, իր հոգերը մէկդի դրած՝ ուրիշին կեանքով կամ անձնական որոշումներով կը տագնապի:
Հազիւ իգականութիւնդ բնորոշող բարեմասնութիւններդ յայտնուին, վերջ՝ դուն դատապարտուած ես արդէն: Չէ՜, մարդիկ քու մասիդ կը մտածեն, քեզի համար կ’ըսեն, կը հարցաքննեն, կը հարցադրեն, կը հարցազննեն ու կը հարցապնդեն…, բայց վա՜յ քեզի, եթէ կեանքիդ  25 գարունները բոլորես՝ առանց արական սեռի ներկայացուցիչ մը ունենալով կողքիդ. հալածանքդ կը սաստկանայ, ու՝ «ի՜նչ է կոյր ես, ի՜նչ ես, չորս կողմդ չե՞ս տեսներ, դեռ մէկը չգտա՞ր…»:  Կ’ամուսնանաս, կը կարծես որ յագուրդ տուիր հարցասէրներուն, բայց խաբուած ես, որովհետեւ առաջին հարստեսի հանդիպումիդ կրնաս դէմ յանդիման գտնուիլ «Բան մը պահե՞ր ես» հարցումին, բայց կը ժպտիս, կուլ տալով տհաճութիւնը. չէ՜ որ «առանց մանուկի ճիչին՝ տունը տուն չըլլար», կ’ըսէ առածը: Երբեմն ըսողներուն մէջ նրբանկատներ ալ կը գտնուին ու խրատ ալ կու տան տակաւին. «Կ’ըլլայ, կ’ըլլայ, մի մտահոգուիր, Աստուած մեծ է»: Զաւակ կը բերես, հարցումը այս անգամ կը զիջի յորդորին. «Շուտ-շուտ բեր, երկուքը մէկէն կը մեծնան…»: Այնպէս կ’ըլլայ, որ իսկապէս երկրորդը շուտ կ’ըլլայ, բայց չկարծես որ ազատեցար. «Երկու տղաներէն վերջ քոյրիկ մը պէտք է… այս տղաները քոյրիկ կ’ուզեն»:  Յորդառատ ու յորդորառատ հարցումներու շարանը կ’երկարի՜, կ’երկարի՜ ու կը հասնի ետեւէդ մինչեւ Երեւան:
Սովորութիւն եղած է, որ ամէն երեկոյ  ծնողներ իրենց զաւակները Օփերայի Ազատութեան հրապարակ տանին՝ լիցքաթափելու, վազվզելու, հեծանիւ ու սքութըր քշելու:
Ես ալ ինչպէս այսօր, յաճախ կը տանիմ մանչերս: Նստած հրապարակին եզերքը զետեղուած նստարաններէն մէկուն վրայ՝ չորս կողմս կը դիտեմ: Ես, որ երեք տարիէ ի վեր հոս եմ, կը կարողանամ արդէն զատորոշել նոր եկողները հիներէն: Ու անմիջապէս որ բարեւես՝ պարտադիր նոյն հարցումը պիտի ստանաս. «Գո՞հ էք հոսկէ»:
Հիմա ի՞նչ պատասխան տալ այս հարցումին: Գոհ ըլլալը ո՞րն է: Բոլորս ալ պարտադրուած ելած ենք հոնկէ եւ կարօտախտէ ու անորոշութենէ կը տառապինք: Անցեալի կարօտ ու ապագայի անորոշութիւն: Բնականաբար առկայ են նաեւ կեանքի ու ապրուստի դժուարութիւնները, բայց ի՞նչ ըսել նոր յոյսերով եկողին: Ամենէն ճիշդ պատասխանը ապահով կեանք մը դրսեւորելուդ մէջ կը կայանայ, ուստի.
– Հա՛, լաւ ենք, «Եոլա» կ’երթանք կոր… ,- կը պատասխանես:
Իսկ պատերազմի թէժ օրերուն, կրնայիր հանդիպիլ հետեւեալ նմանօրինակ իրավիճակին.
-Ի՞նչ է, դեռ հոս էք:
-Այո՛, մենք դեռ հոս ենք:
-Ինչո՞ւ, դուք ալ չէ՞ք մտածեր գաղթելու մասին:
-Դեռ ո՛չ, ինչո՞ւ, դո՞ւք ալ այդ ճամբան բռնեցիք:
-Այո՛, թուղթերնիս կարգի մտաւ, կը սպասենք որ կանչեն: Թէեւ շատ չեմ ուզեր…
-Եթէ չես ուզեր ինչո՞ւ կ՛երթաք:
-Մարդս ետեւս ինկեր է: Քանի մը ընկերներով խելք խելքի տուեր ու …
Հիմա որ պատերազմը վերջացաւ, յորդորախառն հարցումը կա՛յ, գոյ է, բայց ձեւը կը փոխուի.
-Հալէպ պիտի չվերադառնա՞ք:
 -Որոշեր էք հո՞ս մնալ:
 -Հոս ալ զինուորութիւն կայ, հա:
-Հոս ալ ապագայ չկայ:
-Գոնէ Գանատա երթայիք ծերութիւննիդ ապահոված կ’ըլլայիք:
-Լաւ մտածեցէք:
Փախուստ չկայ, մեր ժողովուրդը հարցասէր ժողովուրդ է ու միշտ ու միշտ իր հոգերը ձգած՝ քու մասիդ կը մտածէ:

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*